Zo ontliep ‘casus 116’ zijn radicaliseringsprogramma

Jihadisten De gemeente Amsterdam wilde de geradicaliseerde Aziz tot inkeer brengen. Maar omdat politie-info uitbleef gebeurde er niks.

amsterdam ijdoornlaan moskee arrayaan foto rien zilvold

De tip komt van een begeleider die zich „ernstige zorgen” maakt over zijn pupil. De 22-jarige Aziz, een Marokkaanse Amsterdammer, keert zich af van de maatschappij doordat hij zich gediscrimineerd voelt, en hij zou zijn geradicaliseerd. Het is 2009 als de gemeente Amsterdam de melding binnenkrijgt en besluit Aziz op te nemen in haar radicaliseringsaanpak.

Lees ook: Amsterdam had jarenlang geen zicht op veronderstelde jihadronselaars

In die aanpak werken gemeente, politie en justitie samen om vermeende jihadisten tot inkeer te brengen. Strafrechtelijke vervolging wordt gecombineerd met zorg, door de inzet van bijvoorbeeld jongerenwerkers, psychologen of schuldhulpverleners. Deze zogeheten „integrale aanpak” wordt in Nederland gezien als dé manier om jihadisten te bestrijden. Maar in Amsterdam kan deze aanpak er ook toe leiden dat er jaren niks gebeurt, blijkt uit vertrouwelijke stukken in bezit van NRC.

Na de melding wordt Aziz als ‘casus 116’ opgenomen in de radicaliseringsaanpak. Er worden maatregelen voor hem bedacht, variërend van agressietherapie tot praatsessies over zijn radicale opvattingen. Maar Aziz weigert medewerking, helemaal als hij erachter komt dat de begeleiding voortkomt uit de radicaliseringsaanpak. Tot 2012 wordt hij besproken in terrorisme-overleggen, daarna wordt zijn zaak ‘on hold’ gezet.

Dat betekent dat de gemeente de zaak laat rusten, in de veronderstelling dat de politie onderzoek naar Aziz doet. Dat wordt echter snel afgesloten. Eind 2016 bericht De Telegraaf dat de politie Aziz weer volgt, omdat hij in contact staat met een aantal jihadistische figuren uit de Randstad.

Dat politieonderzoek loopt wederom dood. Maar door het onderzoek, en de gebrekkige communicatie hierover, heeft de gemeente sinds 2012 niets meer met de zaak gedaan. Ook de politie lijkt nauwelijks iets wijzer geworden. Dat blijkt wel als ambtenaren na het artikel in De Telegraaf Aziz opnieuw willen opnemen in de aanpak: de politie kan nauwelijks relevante informatie over hem aanleveren.

Ronselende bekeerling Keith R.

Dit is niet de enige zaak in Amsterdam waarbij de politie de gemeentelijke radicaliseringsaanpak in de weg zit. De 32-jarige bekeerling Keith R. is in beeld als ronselaar. Hij verspreidt al zeker drie jaar online propaganda voor terreurbeweging IS. Daarnaast organiseert hij jeugdactiviteiten in de El Tawheedmoskee in Amsterdam-West. Ook zijn zaak staat al jaren ‘on hold’, vanwege politie-onderzoek.

Op 17 juli 2017 trekken ambtenaren van de afdeling openbare orde en veiligheid van de gemeente Amsterdam aan de bel. Zij schrijven toenmalig burgemeester Eberhard van der Laan dat zowel Keith R. als Aziz niet in de gemeentelijke aanpak zitten vanwege politie-onderzoek, dat steeds maar geen resultaten oplevert. Die situatie vinden de ambtenaren en de inmiddels ingeschakelde anti-terrorismecoördinator NCTV onwenselijk, omdat de twee gelden als vermeende „ronselaars” die „zeer nadrukkelijk invloed hebben” op hun omgeving, waaronder ook kinderen. Maar doordat hun zaken al jaren ‘on hold’ staan, heeft de gemeente „geen informatiepositie” over hen.

Den Haag pakte wél ronselaars op

Een van de schrijvers van de notitie is Saadia A.-T., de ambtenaar die kort erna wordt ontslagen vanwege vermeende belangenverstrengeling. De notitie is geschreven tegen de achtergrond van een algemene klacht over de contraterrorisme-eenheid van de Amsterdamse politie. Die zou er onvoldoende in slagen ronselaars op te sporen. Enerzijds zou dit komen doordat het lastig te bewijzen is dat iemand daadwerkelijk rekruteert voor de gewapende strijd. Maar ingewijden wijzen erop dat de Haagse politie er wél in slaagde vijf jongeren voor ronselen te vervolgen. Zij kregen onlangs in hoger beroep celstraffen tot 5,5 jaar opgelegd. In Amsterdam daarentegen is de afgelopen jaren niemand vervolgd voor ronselen.

Keith R. die in beeld is voor ronselen, zegt niets te merken van de gemeentelijke aanpak waar hij in zou zitten. Aziz wil niet reageren. De Amsterdamse driehoek van burgemeester, politie en justitie wil ook niet inhoudelijk ingaan op vragen van NRC, omdat zij is gebonden aan geheimhouding. Naar aanleiding van de vragen heeft de driehoek besloten de besluitvorming rondom „een aantal cases nauwkeurig te reconstrueren”, laat de woordvoerder van burgemeester Halsema weten. „Mocht daar uit blijken dat de samenwerking beter kan, dan neemt de driehoek de nodige maatregelen.”

    • Andreas Kouwenhoven