Hebben de Britten nog wel genoeg te eten bij een No Deal-Brexit?

Brexit

Dat een van ‘s werelds rijkste landen betwijfelt of er genoeg medicijnen zijn als er geen deal met de EU komt, toont hoe slecht doordacht de Brexit is.

Demonstranten verkleed als grenswachten staan bij de grens van Noord-Ierland om te protesteren tegen de mogelijke introductie van grenscontroles (2017). Foto Niall Carson/PA Wire

Na vier uur wachten voor de Kanaaltunnel wordt een chauffeur woest. Hij staat met zijn Volkswagen muurvast halverwege Vehicle Departure Road, de opgang naar de autotreinen. De weg is veranderd in een parkeerplaats. De man stormt op een verkeersbegeleider af: „Ik sta hier nog, terwijl auto’s die na mij kwamen al boarden. Jullie falen. Hoe lang moet ik in deze hitte wachten?!”

Op deze zomerdag wordt de vertraging veroorzaakt door een storing. Toch heeft het schouwspel voor de Kanaaltunnel een politieke betekenis: deze chaos is mogelijk vaste prik als het Verenigd Koninkrijk op 29 maart 2019 om elf uur ’s avonds Britse tijd met ruzie en zonder een akkoord uit de Europese Unie stapt.

Gezien de twisten binnen de Conservatieven, het gebrek aan politieke manoeuvreerruimte van premier Theresa May en de weigering van de EU om haar tegemoet te komen, stijgt de kans dat de Brexitonderhandelingen falen – dat het gevreesde No Deal-scenario werkelijkheid wordt.

No Deal betekent dat de vruchten van de onderhandelingen die de Britten en de EU sinds maart 2017 over de Brexit voeren, verloren gaan. De Britten betalen niet 39 miljard pond om uit te treden. Er worden geen afspraken gemaakt over de toekomstige handelsrelatie en een overgangsperiode tot eind 2020 om het bedrijfsleven de tijd te geven zich aan te passen aan de nieuwe werkelijkheid. EU-burgers in het VK genieten geen bijzondere bescherming en omgekeerd.

Hoe gaat de Brexit eruitzien? Dit zijn de vier scenario’s

Alle bijzondere verbintenissen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk verbrijzelen, met enorme gevolgen. Er is niet genoeg tijd voor tientallen Britse toezichthouders om onmiddellijk voormalige EU-taken over te nemen op het gebied van de luchtvaart, nucleaire industrie, medicijnen, voedselveiligheid en ga maar door.

Stroomstoringen

Minister Philip Hammond (Financiën) erkende vorig jaar al dat „het theoretisch mogelijk is dat er geen vliegverkeer mogelijk is tussen de EU en het VK na 29 maart 2019”. Dat is een aderlating voor het Europese luchtverkeer. London Heathrow is volgens cijfers van Eurostat het drukste vliegveld van Europa.

Tom Greatrex, de directeur van branchevereniging Nuclear Industry Assocation, waarschuwde in de Britse pers onlangs voor „een verstoring van bijna alles” als er geen vervanger is van het Euratom-verdrag. Het Franse EDF, de grootste leverancier van Britse kernenergie, waarschuwde voor „grootschalige stroomstoringen” als kernreactoren geen splijtstof uit de EU kunnen importeren. Kernenergie wekt 20 procent van de Britse elektriciteit op.

Straks kan het leger voedsel en medicijnen gaan uitdelen

Lees ook het opiniestuk van de hoofdonderhandelaar van de Europese Commissie: De Europese interne markt is één en ondeelbaar

Het Britse bedrijfsleven waarschuwt dat productieprocessen in de soep zullen lopen. Fabrikanten, van vliegtuigvleugels tot auto-onderdelen, werken met het zogenoemde Just-in-Time-model. Dat gaat uit van een handel tussen landen zonder enig oponthoud. Om opslagkosten te verminderen en de efficiëntie te vergroten, arriveren onderdelen soms slechts een uur voordat ze gebruikt worden. Dit gaat niet meer als er controles plaatsvinden om te kijken of er volgens de juiste standaarden geproduceerd is en of de invoerheffing is betaald. De haven van Dover berekende dat vrachtwagens uit de EU nu twee minuten wachten om hun containers in te klaren. Na een No Deal zou een gemiddelde controle vijf tot 45 minuten duren, waardoor er binnen een dag een rij ontstaat van 27,4 kilometer, aldus het havenbedrijf.

De gevolgen voor Britse consumenten zijn enorm, berekende hoogleraar Tim Lang, verbonden aan het Centre for Food Policy. De Britten importeren 30 procent van hun voedsel uit de EU.

Na No Deal staan de Britten voor een onmogelijke keuze, meent hij. De regering kan besluiten geen invoertarieven te heffen op voedsel vanuit de hele wereld. Dan blijven prijzen laag, maar wordt de binnenlandse landbouwsector weggeconcurreerd. Of de regering voert invoertarieven in op voedsel (gemiddeld 22 procent) om de economie te beschermen, maar dan stijgen de prijzen in supermarkten hard.

Lees ook dit interview met Tory-backbencher en Brexiteer Jacob Rees-Mogg: ‘De EU is een schijnheilig en achterhaald model’

Bedrijven en Britten worden deze zomer geïnformeerd hoe met de situatie om te gaan. The Sunday Times meldde dat het leger paraat staat om ingeslagen medicijnen, eten en brandstof uit te delen. Dat een van de rijkste landen ter wereld, met een van de belangrijkste financiële centra, zich nu afvraagt of er genoeg eten is, laat zien hoe slecht doordacht hun toekomstvisie is.

Het komt May dan ook niet slecht uit dat er nu veel aandacht is voor No Deal. Ze denkt dat haar laatste voorstel (vrije handel in goederen en landbouwproducten en een overgangsfase) een basis biedt om No Deal te vermijden. Ze weet dat de periode september tot en met december de belangrijkste fase is. Dan moet een akkoord met de EU rond zijn en moet het Britse parlement zich over het onderhandelingsresultaat buigen. Ze kan daarin alleen slagen als de meerderheid binnen haar factie in het Lagerhuis haar gematigde koers steunt en de lokroepen van de harde Brexiteers negeert. Is het Britse parlement, dat met reces is, bereid politiek verantwoordelijk te zijn voor No Deal?

    • Melle Garschagen