Opinie

    • Marjoleine de Vos

Dag brievenbus

Afscheid

Omdat er minder post wordt verstuurd, verwijdert PostNL een groot aantal brievenbussen – zoals afgelopen week in Delft. Fotograaf en redacteur zwaaien ze uit.

Er is een foto van toen nog kroonprins Willem Alexander, die lachend een brief in een brievenbus doet, toenmalig minister Zalm staat erbij – de kroonprins deed natuurlijk nooit een brief op de bus. Willem van Oranje deed ook geen brieven op de bus. Maar ook P.C. Hooft niet of Hadewijch al waren zij wel allen mensen die brieven schreven. Die brieven gingen per koerier. Soms snel, soms tergend traag, daar viel niet altijd zo veel staat op te maken.

Het moet een hele verbetering zijn geweest toen de postkoets geïntroduceerd werd, maar die haalde het niet bij het gemak van de brievenbus: sinds ongeveer 1850 konden de burgers in de grote steden een brief op de bus doen. Wat een luxe.

Jarenlang had elke Nederlander recht op een brievenbus op 500 meter lopen, nu is dat 1.000 meter geworden, en daarmee is bijna de helft van het aantal bussen verdwenen.

 
De (verdwenen) brievenbus op de Adriaan Pauwstraat in Delft.

Ach! Wee!

Maar het geeft natuurlijk helemaal niet zoveel. Wie herinnert zich nog de ophef die gemaakt werd toen de ‘vertrouwde rode brievenbus’ oranje werd, omdat het nieuwe postbedrijf TNT dat als huiskleur had? Het zou heel lelijk staan, het was onverteerbaar, TNT diende met zijn poten van onze rode postsieraden af te blijven.

Ze hebben er in de loop der tijd heel verschillend uitgezien, de rode brievenbussen. Er was zo’n staande gietijzeren met een versierd dakje en meestal twee kleppen onder elkaar, een voor ‘brieven’ en een voor ‘drukwerken’. „Er was er ’s een brievenbus, die op een pleintje stond,/ een mooie roje brievenbus; hij had een open mond”, schreef Annie M.G. Schmidt en Wim Bijmoer tekende er zo’n vierkante zuilbus bij. Later kwamen die met twee kleppen naast elkaar, eentje voor dichtbije brieven en eentje voor verwegge. Het front was zachtgrijs, de kast rood. En toen was de kast helemaal rood. En toen stond er TPG op. En toen TNT en daarna PostNL. En toen waren ze oranje en toen bleef er nog maar de helft over.

Alles verandert. Jarenlang klaagde menigeen over de geringe postbezorging: één keer per dag! Dat was ooit vier keer per dag! (Lang voor de geboorte van de klager, want al rond 1920 ging men over op drie keer). Nu vliegen onze piepkleine briefjes bijna voor we klaar zijn met ze te schrijven naar de ontvanger toe en zijn die brievenbussen obsoleet geworden. Dan is 10.000 bussen in het land nog best veel. We betreuren de brief maar schrijven noch posten hem meer.

„Maar gisteren zei die brievenbus: Nou wil ik het niet meer,/ ik heb er schoon genoeg van, leg de brieven daar maar neer.”

 
De (verdwenen) brievenbus op het Heilige Geestkerkhof in Delft.
Foto’s David van Dam
 
De (verdwenen) brievenbus op de Oosterstraat in Delft.
 
De (verdwenen) brievenbus op de Verwersdijk in Delft.
 
De (verdwenen) brievenbus op de Juniusstraat in Delft.
 
De (verdwenen) brievenbus op de Meerkoetlaan in Delft.
 
De (verdwenen) brievenbus op het Koeweitpad in Delft.
 
De (verdwenen) brievenbus op de Juniusstraat in Delft.
In 2013 kreeg PostNL van de overheid al eens toestemming om het aantal brievenbussen en postvestigingen meer dan te halveren. Oud-verzetsman H.J. Bussink, een schepping van Kees van Kooten, zag het met lede ogen aan.
    • Marjoleine de Vos