Vrijplaats moet weer werf worden

Amsterdam

De bewoners van het ADM-terrein in het Amsterdamse havengebied moeten dit jaar nog weg, oordeelde de Raad van State.

Bewoners van het ADM-terrein in Amsterdam, vorige zomer. Foto Joris van Gennip

Op het gekraakte ADM-terrein in het Amsterdamse havengebied bruist het alsof dit niet de laatste zomer is. De 125 bewoners van het groene haventerrein hebben net een circusfestival achter de rug en maken zich op voor weer een feest met kunst en muziek. Wordt dat het allerlaatste knalfeest voordat na 21 jaar het doek valt voor het ADM-gezelschap?

Als het aan de rechter en de gemeente Amsterdam ligt wel. Na jarenlang juridisch getouwtrek besloot de Raad van State vorige week dat de bewoners en hun kinderen op Eerste Kerstdag het terrein moeten verlaten. Maar die blijven strijdbaar, zegt ADM-woordvoerder en zzp’er Hay Schoolmeesters. „Nu gaan we zeker nog niet weg.”

Lees ook: Het ADM-terrein is één groot creatief dorp

De Amsterdamsche Droogdok Maatschappij (ADM) is sinds 1997 in handen van vastgoedbedrijf Chidda B.V. die het terrein voor een zacht prijsje van de gemeente Amsterdam kocht. Voorwaarde indertijd was wel dat er een scheepsbouwer gevestigd moet worden. Na jaren leegstand waarin de krakers met toestemming van de gemeente het terrein omvormden tot kunstenaarslocatie, dacht Chidda in 2015 met bergingsbedrijf Koole Maritiem eindelijk een goede huurder te hebben gevonden.

Maar volgens de ADM’ers voldoet huurder Koole niet, omdat het bedrijf enkel zou slopen en niet bouwt. Die visie wordt bevestigd door een rapport van hoogleraar privaatrecht Rieme-Jan Tjittes. Die constateert dat Koole inderdaad niets anders is dan een afvalverwerker en asbestsaneerder.

De kwestie werd inzet van een juridische strijd. Volgens ADM-woordvoerder Schoolmeesters is de vergunning voor de vestiging van Koole „onzorgvuldig” verleend en is niet goed gekeken naar de werkzaamheden van het bedrijf. „Amsterdamse ambtenaren zien liever Koole dan een stelletje wildebrassen die vrij willen spelen”, zegt hij.

Ruimte voor tegencultuur

Het steekt de bewoners dat de gemeente niet overweegt het terrein aan te kopen om het te behouden voor de stad. De gemeente houdt vol gebonden te zijn aan het bestemmingsplan. Schoolmeesters: „De gemeente heeft ons 21 jaar lang gedoogd. In het coalitieakkoord staat nota bene dat in Amsterdam weliswaar veel geregeld is, maar dat er altijd ruimte zal zijn voor tegencultuur en rafelranden.”

Die ongeorganiseerde rafelranden lijken de laatste jaren in rap tempo te verdwijnen. Terwijl de ADM’ers rechter en gemeente van hun gelijk proberen te overtuigen, vierde de nabijgelegen kunstenaarskolonie Ruigoord afgelopen weekend zijn 45-jarige bestaan. Ruigoord werd in de jaren 70 gekraakt en in 2002 gelegaliseerd. „Vrije uitloop voor de scharrelmens”, zo typeerde Ruigoord-dichter Hans Plomp de vrijhaven. Maar ook Ruigoord maakt zich, ondanks een verlengd huurcontract, zorgen over het voortbestaan vanwege de oprukkende industrie. Schoolmeesters over de noodzaak van vrijhavens: „Mensen snakken naar de lucht van vrijheid en gekkigheid. Zulke pretparken moeten vast onderdeel zijn van de stad.”

    • Eva Cukier