NRC checkt: ‘Met hiv kun je net zo lang leven als zonder’

Dat stelde de Hiv Vereniging vorige week in een advertentie.

Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN / EPA

De aanleiding

De Hiv Vereniging plaatste rond de grote internationale aidsconferentie in Amsterdam, vorige week, een grote advertentie in NRC om verouderde (media)beelden over hiv te corrigeren. De eerste zin luidde: „Mensen met hiv in Nederland hebben tegenwoordig gewoon relaties, een gezin, maken carrière en kunnen net zo lang leven als ieder ander.” De aanpak van hiv is hier zo succesvol dat het eerste deel van de bewering heel aannemelijk klinkt. Maar is de levensverwachting van mensen met hiv inderdaad nu net zo goed als die van mensen zonder hiv? Die bewering gaan we checken.

Waar is het op gebaseerd?

Op nogal wat wetenschappelijke data, zo blijkt uit de publicaties die directeur Pieter Brokx van de Hiv Vereniging desgevraagd stuurt. Het belangrijkste fundament hieronder is een zogeheten cohortstudie waarin al meer dan twintig jaar Nederlandse burgers met hiv worden gevolgd. Inmiddels zitten bijna 25.000 mensen in de databank met zeer gedetailleerde gegevens over hun gezondheid, medicijngebruik én levensverwachting. Op grond van deze data werd vorig jaar in een overzichtsartikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde gesproken over „een vrijwel genormaliseerde levensverwachting”. In een recent rapport van stichting HIV Monitoring concluderen de onderzoekers dat de levensverwachting van een grote groep „hetzelfde is als die van de gehele populatie in Nederland”.

En, klopt het?

Ja, want de Hiv Vereniging schrijft dat mensen met hiv even oud kunnen worden als mensen zonder hiv. „Dat geldt vooral voor mensen die in een vroeg stadium behandeld worden, goed reageren op de medicatie en gezond leven”, zegt onderzoeker Ferdinand Wit, medeauteur van het jaarlijkse HIV Monitoring-rapport.

Die groep is in Nederland groot, doordat meer dan 90 procent van de mensen met hiv wordt behandeld met virusremmers. Deze medicijnen dringen het virus zo diep terug in de cel, dat de indringer het immuunsysteem niet meer ondermijnt en niet meer overgedragen kan worden. Dankzij een vroege diagnose krijgen de meesten de middelen op tijd. Wit: „Dat is dus heel goed nieuws.”

Hij plaatst wel meteen wat kanttekeningen. Zo worden nogal wat mensen niet of laat op hiv getest, zodat ook tegenwoordig nog steeds een aanzienlijk deel van de mensen met hiv pas in een laat stadium gediagnosticeerd wordt en de virusremmers pas krijgt als het virus al veel schade heeft aangericht. Dat laatste overkomt vooral migranten. „En wie wel op tijd medicijnen krijgt, moet soms zijn leefstijl aanpassen om gezond oud te kunnen worden”, benadrukt Wit. „Zo zijn bijvoorbeeld onder mensen met hiv gemiddeld wat meer rokers, en roken verhoogt de kans op voortijdig overlijden aanzienlijk. Maar mensen met hiv zijn vaak juist heel gemotiveerd om gezonder te gaan leven.”

Dat is ook nodig omdat mensen met hiv meer kans blijken te hebben op het ontwikkelen van bijvoorbeeld hart- en vaatziekten en diabetes. Bijwerkingen van medicijnen, dachten onderzoekers lang, maar inmiddels kijken ze toch ook naar het virus zelf als oorzaak. Zelfs als de modernste virusremmers gebruikt worden, blijft er namelijk een chronische ontstekingsreactie bestaan, die het lichaam veel gevoeliger maakt voor de schadelijke effecten van bijvoorbeeld roken.

Conclusie

Mensen met hiv in Nederland kunnen net zo lang leven als ieder ander, schreef de Hiv Vereniging. Dit klopt voor mensen die snel een diagnose krijgen, goed reageren op hiv-remmers en die gezond leven. Vooral door de slag om de arm in de formulering – ‘kunnen’ – beoordelen we de stelling als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Karel Berkhout