Grootste kolonie koningspinguïns krimpt dramatisch

Verdwenen pinguïns

Een kolonie koningspinguïns op een eiland ten zuiden van Zuid-Afrika is in 35 jaar tijd gedecimeerd. Een raadsel, want met de soort gaat het best goed.

Kolonie koningspinguïns op Ile aux Cochons in 1982. Foto Henri Weimerskirch

Het was de grootste kolonie koningspinguïns ter wereld: zo’n 500.000 broedparen leefden er op het Ile aux Cochons, een van de Crozeteilanden, ten zuiden van Zuid-Afrika. Maar op het subantarctische eiland is iets opvallends aan de hand, schrijft een internationaal team biologen deze week in Antarctic Science. In 35 jaar is het aantal koningspinguïnparen afgenomen tot zo’n 60.000: een afname van bijna 90 procent. Dat concluderen ze op basis van luchtfoto’s en satellietbeelden.

De ontdekking is opmerkelijk, omdat het de laatste decennia juist steeds beter gaat met de koningspinguïns. Deze op-een-na-grootste pinguïnsoort ter wereld (de keizerspinguïn is groter) staat op de Rode Lijst van IUCN aangemerkt als ‘niet bedreigd’ en neemt op andere locaties (zoals South Georgia) zelfs in aantal toe. Wereldwijd telt de soort zo’n 1,6 miljoen broedparen (al dateert die schatting uit 2013, dus nog voor het huidige onderzoek).

Klimaatverandering of migratie?

Dat de populatie op het Ile aux Cochons is gedecimeerd, kan verschillende oorzaken hebben. Mogelijk zorgde de Indian Ocean Dipole (een verandering in zeewatertemperaturen, vergelijkbaar met El Niño) er in 1997 voor dat de pinguïns minder vis konden vangen, waardoor de populatie sterk in omvang afnam. Dat is ook gebeurd met een kleinere kolonie op het nabijgelegen Ile de la Possession. Eerder dit jaar waarschuwden andere biologen in Nature Climate Change al dat de koningspinguïns van de Crozeteilanden het moeilijk kunnen krijgen door klimaatverandering. Ze zouden dan te ver moeten zwemmen naar gebieden waar ze voldoende vis kunnen vinden, omdat het water rondom de eilanden te warm wordt.

Een andere reden zou kunnen zijn dat de kolonie zich heeft opgesplitst, en dat een deel van de pinguïns is gemigreerd. De vraag is dan alleen: waarheen? De Crozeteilanden liggen erg geïsoleerd, dus een langeafstandsmigratie is onwaarschijnlijk. Op de luchtfoto’s zijn wel wat nieuwe naburige kolonies waargenomen, maar die aantallen kunnen de krimp niet volledig verklaren.

Een alternatieve verklaring is de aanwezigheid van wilde katten: die zouden het op jonge pinguïns voorzien kunnen hebben. Of misschien is er een besmettelijke ziekte uitgebroken, opperen de biologen. Maar om zekerheid te hebben, zit er maar één ding op: de kolonie daadwerkelijk bezoeken. Dat willen ze in 2019 doen.

In een eerdere versie van dit artikel stond ten onrechte ‘bijna gedecimeerd’ in plaats van ‘gedecimeerd’. Het woord ‘decimeren’ betekent in deze context ‘sterk terugbrengen in aantal’ (deze definitie wordt door Van Dale gehanteerd). Een andere, meer letterlijke betekenis van het woord is ‘met 10 procent afnemen’ (maar dat is hier dus niet het geval). In die tweede betekenis verwijst ‘decimeren’ naar een oude Romeinse strafmaatregel voor legertroepen die zich laf hadden gedragen in de strijd. Daarbij werd één op de tien soldaten gestraft.
    • Gemma Venhuizen