Opinie

    • Menno Tamminga

Wie trekt nu even snel een blik leraren open?

Door de overkokende arbeidsmarkt veranderen de machtsverhoudingen op de arbeidsmarkt. Tijd voor zelfonderzoek van werkgevers?

Het goede nieuws eerst. De overkokende arbeidsmarkt is een geschenk voor die mensen die niet de eerste keus zijn van werkgevers. Ondernemers zoeken altijd dat schaap met vijf poten. Niet te oud, te jong, wel ervaring, niet te duur, sociaal vaardig, etc.

Maar die schapen raken nu op. Dan komen de mensen in beeld die in goede én in slechte tijden een zwakkere positie hebben. Schoolverlaters. Ouderen. Laagopgeleiden. Werknemers met een allochtone achtergrond. Teleurgestelde vacaturejagers. Nu komen zíj aan de bak. De groei van de economie lees je de komende kwartalen af aan het nieuws dat werkloosheid keldert onder jongeren en 55-plussers.

Tegenover de winst van de oververhitting staan de klachten van werkgevers. Help, mensen lopen weg en ik krijg m’n vacatures niet vervuld. Dat heet marktwerking. De machtsverhoudingen op de arbeidsmarkt wijzigen. Dat zie je in de bouw, installatiebranche, gezondheidszorg, onderwijs. Werkgevers blijken slecht voorbereid op de economische dynamiek. Schaarste drijft prijzen op. Het economisch bureau van ING becijferde onlangs dat het uurloon van zzp’ers een inhaalslag maakt ten opzichte van vaste werknemers. Maar de industriewerkgevers, een sector die volop profiteert van de potente Europese economie, verzetten zich halsstarrig tegen de 3,5 procent looneis van de vakbonden. Een conflict aangaan met je personeel in een tijd van arbeidskrapte. Dat klinkt… onhandig. Of willen zij meer arbeidsmigranten aannemen en op die manier de vakbonden weerstaan?

Lees ook dit interview met drie pabostudenten - Kom vooral bij ons werken schreeuwen de scholen

De afgelopen weken klonken de klachten over personeelstekorten in het onderwijs en de gezondheidszorg schriller. Een enkele intensivecareafdeling moest dagen dicht. Een verpleegkundige vertelde mijn collega Frederiek Weeda dat zij en collega’s zich „schuldig voelen dat we vakantie hebben omdat de rest dan zo hard moet werken”.

Een kwart van de basisscholen zit met een lerarentekort, was de stand twee weken geleden. Detacheringsbureaus die personeel tegen een vergoeding ‘doorverhuren’ aan scholen en ziekenhuizen zijn de gebeten hond. Ook dat is marktwerking. Tijd voor zelfonderzoek van werkgevers: waarom kunnen we niet voorzien in ons kernkapitaal: de medewerker?

De héle publieke sector voelt het. Voorzitter Henriëtte Maassen van den Brink van de Onderwijsraad, een adviescommissie, vorige week in Het Financieele Dagblad: „De zorg, politie en defensie hebben ook een tekort aan personeel.”

Voor je het weet is de tegenstelling private rijkdom - publieke armoede trending topic

Hoe gaat dat verder? Eerst krijgen die zorg- en schoolbestuurders de tekorten op hun brood. Boze ouders. Boze patiënten. Boze familie. Onvrede slaat, via sociale media, makkelijk over van de straat naar de staat. Naar het parlement. Politici gaan niet over de uitvoering van zorg of onderwijs, maar wel over de regels. De vrijheid. De centen.

Voor je het weet is de tegenstelling private rijkdom - publieke armoede trending topic. Zoals in 2001/2002. Stijgende huizenprijzen en beurskoersen sloegen om. De verhitte arbeidsmarkt bekoelde. Tegenover particuliere welvaart (lonen, belastingvoordelen) stonden wachtlijsten in de zorg, onvrede over topbeloningen bij verzelfstandigde overheidsdiensten, schaalvergroting bij ziekenhuizen, scholen en woningcorporaties en boosheid over immigratie.

Op de ‘puinhopen van paars’, het links-liberale kabinet van die kleur, bouwde buitenstaander Pim Fortuyn (1948-2002) een effectieve campagne die zittende politici wegvaagde. De geschiedenis herhaalt zich meestal niet. Maar de kansen stijgen voor een goedgebekte opposant die de privaat-publieke tweespalt politiek vertaalt. Vanaf rechts. Of links.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

    • Menno Tamminga