Burgemeester: ‘Strengere aanpak overlastgevende asielzoeker’

Overlast rond azc’s

Opnieuw zorgen asielzoekers voor inbraken en overlast. Burgemeesters pleiten voor meer beveiliging en een schadefonds.

Het asielzoekerscentrum in Oisterwijk. Na klachten over overlast werd besloten het aantal minderjarige alleenstaande asielzoekers terug te brengen. Foto Roos Pierson

Een ochtend in de Pastoor van der Meijdenstraat in het Brabantse Oisterwijk, afgelopen mei. Een bewoner ziet dat er fietsen uit een schuurtje worden gestolen. Snel gooit hij de deur dicht: een van de dieven zit opgesloten tot de politie arriveert. De minderjarige jongen wordt opgepakt, niet veel later worden nog twee jongens aangehouden. Ze wonen in het asielzoekerscentrum en komen uit Libië, Syrië en Egypte.

De laatste maanden is het aantal signalen van overlast van asielzoekers toegenomen, schreef staatssecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid, VVD) begin juni aan de Tweede Kamer. Het gaat onder meer om zogeheten amv’ers: alleenstaande minderjarige vreemdelingen, en om asielzoekers uit veilige landen zoals Tunesië en Marokko.

Harbers kondigde in zijn brief maatregelen aan. Zo wil hij asielaanvragen van mensen uit veilige landen sneller afhandelen en ook minderjarige overlastgevende asielzoekers vanaf 16 jaar onderbrengen in twee asielzoekerscentra met extra begeleiding in Hoogeveen en Amsterdam. Voorheen gebeurde dat slechts met meerderjarige asielzoekers.

Maar, zo zeggen de burgemeesters van Weert (Limburg), Westerwolde (Groningen) en Oisterwijk, er moet meer gebeuren. Volgens de burgemeesters zorgen de incidenten ervoor dat het vertrouwen van de bevolking in het lokale asielzoekerscentrum onder druk staat.

Gesloten inrichting

Burgemeester Leendert Klaassen (CDA) van Westerwolde wil een compensatieregeling voor winkeliers bij wie geregeld wordt gestolen. Hij denkt aan een regeling met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA), waarbij ondernemers beroep kunnen doen op een soort schadefonds, onder meer betaald door asielzoekers die de fout in zijn gegaan.

Volgens Jos Heijmans (D66), burgemeester van Weert, moeten asielzoekers die strafbare feiten plegen in een gesloten inrichting worden geplaatst. Hij vindt dat de asielzoekerscentra met extra begeleiding nog een te open karakter hebben. „Er staan in Nederland verschillende gevangenissen leeg, het lijkt me een goed idee om daar asielzoekers die de fout in gaan onder te brengen.”

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid zal eerst worden bekeken hoe Harbers’ maatregelen in de praktijk werken. De asielzoekerscentra met extra begeleiding zouden een positief effect hebben op locaties waar overlast werd ervaren. Een nieuwe locatie voor overlastgevende asielzoekers is volgens hem niet aan de orde.

De burgemeesters vertellen over relatief kleine vergrijpen die grote gevolgen kunnen hebben: inbraken, winkeldiefstal, dronkenschap en vechtpartijen. „In Ter Apel hebben winkeliers dagelijks te maken met diefstallen die ze nauwelijks kunnen voorkomen”, zegt Leendert Klaassen. „Daarover is veel irritatie. Een kleine groep kan ervoor zorgen dat een hele gemeenschap het asielzoekerscentrum niet meer ziet zitten.”

Het asielzoekerscentrum van Oisterwijk staat er al bijna dertig jaar en heeft plek voor 450 asielzoekers. Het zorgt voor werkgelegenheid (100 voltijdbanen), verdeeld over verschillende disciplines. Grote problemen zijn er niet veel.

Lees ook: ‘Asielhoofdstad’ Ter Apel leeft in angst

Fietsen stelen

Maar de laatste tijd verandert dat, merkt burgemeester Hans Janssen. Dat heeft vooral te maken met een groepje minderjarige alleenstaande asielzoekers, verantwoordelijk voor meerdere diefstallen in de gemeente. In mei en juni waren er 23 meldingen en onderzoeken waarbij personen zijn aangehouden die in het asielzoekerscentrum verblijven.

Het gaat om incidenten als het stelen van fietsen. En de groep die ervoor verantwoordelijk is, is niet groot: hooguit tien jongeren. Maar, zo zegt ook Janssen, het effect kan groot zijn. Want de overeenkomst met het COA loopt tot 2020, op korte termijn moet er in Oisterwijk worden besloten of het asielzoekerscentrum blijft. Janssen: „Dit knabbelt aan het vertrouwen dat mensen hebben in het asielzoekerscentrum. Het gaat om een kleine groep van jongeren uit veilige landen, die als een rondreizend circus van opvang naar opvang trekken en overlast veroorzaken. Ik wil niet dat die incidenten het imago van een grote groep asielzoekers bepalen.”

Het AZC in het Brabantse Oisterwijk.

Foto Roos Pierson

In de Pastoor van der Meijdenstraat is het asielzoekerscentrum het gesprek van de dag. Veel bewoners maken zich zorgen, er is ergernis over minderjarige asielzoekers die door de wijk lopen en naar binnen kijken. „De mensen praten er onderling over, het is niet goed voor het imago van het azc”, zegt buurtbewoonster Gerrie Vriens.

Inmiddels is het aantal alleenstaande minderjarige asielzoekers in Oisterwijk teruggebracht. In 2016 waren het er tijdelijk 125, vorig jaar 80 en nu zijn het er 50. Zeven jonge asielzoekers van 13 en 14 jaar kregen eind mei een gebiedsverbod voor het centrum van Oisterwijk, vier van hen kwamen opnieuw in aanraking met de politie. Zij werden overgeplaatst naar een ander asielzoekerscentrum.

Ook in Weert is een aantal asielzoekers overgeplaatst die voor overlast zorgden. Maar dat ging lang niet altijd goed, vertelt burgemeester Heijmans. Een van hen was binnen een dag weer terug. „Die had de trein genomen.” Het laat volgens de burgemeester zien dat aanvullende maatregelen nodig zijn.

Gemengde gevoelens

In Oisterwijk gaat burgemeester Hans Janssen er voorlopig van uit dat de overeenkomst met het asielzoekerscentrum wordt verlengd. Maar, zegt Janssen, er moet nog wel wat gebeuren. „Wij willen een aanpak die leidt tot een blijvend draagvlak onder ons asielzoekerscentrum. Ik wil meer beveiliging op het azc en alleenstaande minderjarige asielzoekers moeten beter begeleid worden.”

Zo zou Stichting Nidos, die alleenstaande minderjarige asielzoekers begeleidt, volgens Janssen haar gezagsrol beter moeten invullen.

Vivienne Spooren, die vlakbij het huis woont waar de fietsendiefstal plaatsvond, heeft gemengde gevoelens over de toekomst van het asielzoekerscentrum. „Die incidenten moeten er niet voor zorgen dat we gaan uitdragen dat asielzoekers hier niet welkom zijn. Maar van de andere kant zijn we deze overlast in Oisterwijk niet gewend.”

    • Bram Endedijk