‘De Netflix-serie Insatiable veroorzaakt eetstoornissen’

Dat schrijft de Britse kunstenares Florence Given in een petitie. Ze wil handtekeningen verzamelen om de serie te stoppen.

Foto via Netflix

Aanleiding

Al ruim tweehonderdduizend mensen hebben een petitie ondertekend die moet voorkomen dat de nieuwe Netflixserie Insatiable zal worden uitgezonden. Hoewel de serie pas vanaf 10 augustus te zien zal zijn, is het de trailer die nu al voor woede en bezorgdheid zorgt.

In Insatiable (‘onverzadigbaar’) draait het om ‘Fatty Patty’ (actrice Debby Ryan in fatsuit), een blonde tiener met overgewicht die gepest wordt op school. Na een klap op haar kaak kan ze een zomer lang nauwelijks eten. Als Patty na de vakantie ineens slank op school terugkeert, wordt ze mateloos populair. Ze besluit wraak te nemen op de pesters.

Na de eerste onrust op Twitter, zette de Britse kunstenares Florence Given vorige week een petitie online. Ze noemt de show „giftig”, maar ook een niet op zichzelf staand fenomeen: steeds opnieuw krijgen vrouwen de boodschap dat wie populair, geliefd en aantrekkelijk wil zijn, ook slank moet zijn. Insatiable moet stoppen, besluit ze. ‘Deze serie zal eetstoornissen veroorzaken’. Dat checken we.

En, klopt het?

Een tv-serie op zichzelf veroorzaakt geen eetstoornis. Naar oorzaken zijn talloze studies gedaan. Het ingewikkelde is dat eetstoornissen weinig voorkomen (percentages lopen grofweg uiteen tussen de 2 en 13 procent). De meeste studies zijn klein, en vaak retrospectief.

Vaststaat dat biologische factoren een belangrijke rol spelen. Rita Op ’t Landt-Slof, als senior onderzoeker verbonden aan GGZ Rivierduinen Eetstoornissen Ursula, promoveerde op het onderwerp. „Genetische gevoeligheid speelt een aanzienlijke rol”, weet zij. „Maar er zijn daarnaast altijd andere factoren die bepalen of iemand een eetstoornis ontwikkelt of niet.” De factoren zijn divers en kunnen per persoon verschillen. „Bijvoorbeeld een sterfgeval, gepest worden, een scheiding”.

De vervolgvraag is dan: kan het promoten van een bepaald schoonheidsideaal zo’n risicofactor zijn? De Netflixserie zegt immers, afgaande op de trailer: dun zijn maakt succesvol, dik zijn niet.

Het gros van de (meest recente) studies wijst in die richting: een schoonheidsideaal (slank zijn) kan leiden tot lichaamsontevredenheid en lichaamsontevredenheid kan een factor zijn in het ontwikkelen van een eetstoornis.

Annemarie van Elburg, hoogleraar eetstoornissen en psychiater bij Altrecht Eetstoornissen Rintveld, noemt als voorbeeld een studie onder balletdansers en modellen. „Wie te horen krijgt dat je met een lager gewicht succesvoller kunt zijn, loopt meer risico een eetstoornis te ontwikkelen.”

AMC-kinderarts Annemarie van Bellegem, gespecialiseerd in eetstoornissen, wijst op een studie op Curaçao. „Onder bevolkingsgroepen waar voller zijn juist als schoonheidsideaal geldt, komt anorexia nervosa vrijwel niet voor.” Omdat bekend is dat sociale media invloed kunnen hebben op ons zelfbeeld, vindt Van Bellegem dat we moeten nadenken „over wat we onze jeugd willen meegeven via die route”.

Conclusie

Of iemand een eetstoornis ontwikkelt hangt af van veel verschillende factoren. Behalve genetische eigenschappen kan ook een bepaald schoonheidsideaal een rol spelen. De Netflixserie Insatiable kan bijdragen aan het schoonheidsideaal. Het lijkt ‘slank zijn’ namelijk te promoten (alleen de trailer is nog te zien). Toch is het te sterk om te concluderen dat de serie één op één een eetstoornis veroorzaakt. Daarom beoordelen we de stelling als grotendeels onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Lineke Nieber