Foto Tom Augo Lynge

Aïsha Devi: ‘We overstijgen materie door te trillen’

Interview De Zwitserse sopraan en producer-sjamaan Aïsha Devi wil van entertainment spirituele heling maken. Donderdag treedt ze op tijdens een concertreeks voorafgaand aan Dekmantel Festival.

Ze heeft een bereik vergelijkbaar met dat van Mariah Carey, al is haar stemgeluid tegenwoordig wat lager. „Dat komt door de Kargyraa-keelzang die ik heb geleerd”, legt de Zwitserse zangeres en producer Aïsha Devi uit. „Door het trillen zijn mijn stembanden wat dikker en is mijn stem wat lager geworden.”

Ze maakte kennis met de keelzang tijdens de zoektocht naar haar wortels die voorafging aan het maken van DNA Feelings, haar derde album onder eigen naam dat onlangs verscheen op het label Houndstooth. Je raakt bijna in een meditatieve staat als je jezelf onderdompelt in Devi’s ruimtelijke composities met galmende synthesizers, profetische teksten en vervormde hoge zang in een zelfbedachte taal met elementen van Engels en Sanskriet. Dat is ook de bedoeling, legt de klassiek getrainde sopraan uit. „Zingen is voor mij een vorm van mediteren. Als je het gevoel van controle op je adem, op je lichaam loslaat, dan tune je in op het elektromagnetische veld om je heen. Zo zing ik nu.” Donderdagavond doet Devi dat in de Amsterdamse club Shelter als onderdeel van het vijfdaagse Dekmantel Festival, dat deze woensdag begint.

Foto Tom Augo Lynge

Vrijheid

Je zou haar kunnen plaatsen in het rijtje Björk, Arca en Oneohtrix Point Never. „Dat klopt, zeker in het geval van Arca”, zegt ze. „Experimenteel is misschien nog de beste term, want dan begrens je niets.”

Vrijheid in muziek is essentieel voor Devi, die opgroeide in een klein Zwitsers dorp als dochter van een Zwitserse moeder en een Nepalees-Tibetaanse vader die niet in beeld was. Ze voelde zich als kind een buitenbeentje. „Ik zag er anders uit dan de rest. Iedereen was blond. En dan werd ik ook nog opgevoed door mijn grootmoeder.” Pas toen ze begon met zingen in het schoolkoor ontdekte ze haar kracht. Ze wijst op haar keel. „De trilling kalmeerde me. Het was alsof ik voor het eerst mijn eigen identiteit omarmde.”

Na de kunstacademie begon ze muziek te maken met software. „Het vervormen van geluid gaf me zo’n krachtig gevoel. Ik kon mijn eigen landschap creëren, mijn eigen universum.” Toch bleek muziek als uitlaatklep niet voldoende om over het trauma van een ontwortelde jeugd heen te komen. „Ik zat onder het eczeem en was anorectisch.” Ze verdiepte zich in meditatie en maakte meerdere reizen naar India.

Oosterse spiritualiteit

Het veranderde haar op persoonlijk en muzikaal vlak. In 2011 besloot ze het pseudoniem waaronder ze tot dan toe donkere pop uitbracht, Kate Wax, op te geven en verder te gaan onder eigen naam. Haar vader vond ze niet, maar DNA Feelings ademt op meerdere lagen oosterse spiritualiteit: je hoort fluisterende rietfluiten, het ruisen van de zee, dat ze „de adem van de aarde noemt” en diepzinnig profetieën als ‘tijd is een illusie van vastigheid’. Iets willen vastleggen is een illusie, zegt Devi, zelf kleindochter van een natuurkundige. „We overstijgen materie door te trillen. Dat is ook waar de moderne natuurkunde nu op uitkomt!”

De kracht van frequenties is de rode draad in haar werk. In India maakte Devi kennis met de transcendente kracht van muziek tijdens oude riten. Als de monniken zongen, trilde er diep in de keel een klep boven de longen met hun stembanden mee. Het brein van de toehoorders registreerde het frequentieverschil als derde toon en ging golven produceren met dezelfde golflengte.

Op vergelijkbare manier gebruikt de Zwitserse nu de elektronische variant van deze ‘binaural beats’ in haar werk: ze zendt tonen met een klein frequentieverschil tegelijkertijd naar twee verschillende hersenhelften (of speakers). De derde ultra-toon die het brein registreert bestaat uit verschillende golflengtes. Als je brein gaat meetrillen kan dat, afhankelijk van het type golflengte, leiden tot verhoogde concentratie, stressvermindering, toegang tot het onderbewuste en zelfs verjonging. „Ik merk het zelf ook. Ik voel het aan mijn lijf, ben meer ontspannen”, zegt een stralende Devi.

Ze begint haar optredens graag met de theta-golf, de poort naar het onderbewuste. „Het brengt je in een soort van droomstand.”

Justin Bieber heeft een lijntje met de goden, daar ben ik van overtuigd

Whitney Houston-sample

Toch kunnen de verpletterende sloopkogelkicks in haar sets soms verwoestend ongemakkelijk zijn. „Ik heb een paar brute en abrupte beats die werken als ‘cleansing’”, legt ze uit. „Daarmee begin ik, net zoals monniken ook beginnen met het zingen van de lage tonen om hun lijf te gronden. Daarna houd ik een bepaalde volgorde aan, vergelijkbaar met een ritueel.”

Er zitten tal van referenties naar popmuziek in haar werk. ‘Trust your feelings’, de tekst die ze scandeert in het nummer ‘Hyperlands’ is eigenlijk een Whitney Houston-sample. „Ik vind het een fijn idee dat een zin die waarschijnlijk is geschreven in een staat van pijn – Whitney Houston was heel ongelukkig – verandert in iets waardoor je pijn kan ontstijgen.”

In de dancewereld is slechts een kleine minderheid van de dj’s vrouw. Op de grote festivals neemt hun aantal de laatste jaren zelfs af. Zijn quota een oplossing? Komt het vanzelf goed?

Ze groeide op als muzikale veelvraat en heeft een holistisch wereldbeeld. Dat betekent: niets uitsluiten, ook niet in muziek. Als tiener luisterde ze veel hiphop. Later kwamen industrial en rave, maar ze vindt het nog steeds leuk om het publiek af en toe te verrassen met een Justin Bieber-track voor de grap. „Bieber zou een geweldige sjamaan kunnen zijn”, zegt ze lachend. „Zijn stem dringt door tot in je botten. Het potentieel, zijn frequentiebereik is geweldig. Hij gebruikt dat nu voor zijn ego, maar hij heeft een lijntje met de goden, daar ben ik van overtuigd.”

Tijdens haar live-sets wil ze „een veld” neerzetten waarin bezoekers hun ego kunnen ontstijgen. „Daarom mediteer ik ook een uur van tevoren”, zegt ze. „Als je jezelf op atoomniveau met de wereld verbindt, kan je tijd en ruimte ontstijgen.” Bezoekers worden onderdeel van dat veld en gaan meetrillen. Ze glimlacht. „Ik vind het een leuk idee dat ik plekken van ‘entertainment’ kan kapen en veranderen in ruimtes voor heling.”

Moderne kleurentherapie

De visuals tijdens haar show, uitgevoerd door Emile Barret, zijn een soort moderne kleurentherapie. Barret houdt hetzelfde frequentieschema aan voor de kleuren als Devi voor de tonen, van laag (rood) naar hoog (indigo). Samen zal dat het effect hebben van „een shot drugs”, belooft Devi. Na afloop van haar sets krijgt ze vaak berichten. „‘Het was als een massage’ of ‘Ik had eerst rugpijn, maar na het dansen op jouw muziek bereikte ik een ander bewustzijn, zonder drugs te nemen.’ Grappig genoeg komt dat bijna altijd overeen met mijn intentie”, zegt Devi. „Magie is niet iets abstracts, het is een woord dat wordt gebruikt om te beschrijven wat zich afspeelt in het onderbewuste. Een rave is niets anders dan het moderne equivalent van een ritueel waarbij mensen samenkomen in het bos en zich verbinden met de elementen door middel van muziek.”

DNA Feelings is nu uit op Houndstooth. Aïsha Devi treedt donderdag op tijdens Dekmantel Festival in de Amsterdamse club Shelter.
In een eerdere versie van dit artikel was sprake van Oneothrix Point Never. Zijn naam is aangepast naar het correcte Oneohtrix Point Never.
    • Rolinde Hoorntje