Aangevallen Nederlands stel fietste van Bangkok naar Teheran

Tadzjikistan Omdat ze het onveilige Afghanistan wilden mijden, kozen de ervaren Nederlandse fietsers voor de route via het Tadzjiekse Pamirgebergte. Daar werden ze zondag aangevallen met een auto. De daders zijn doodgeschoten.

Gebergte in Tadzjikistan. Foto U.Streit & G.Etlinger/Hollandse Hoogte

„Eerst Pamir fietsen dan sterven”, schreven René Wokke en Kim Postma op 20 juli op hun reisblog. De twee Amsterdamse reizigers waren toen net aangekomen in Chorog, een stad met 28.000 inwoners in het zuidoosten van de Centraal-Aziatische republiek Tadzjikistan. De Pamir is een gebergte, populair onder fietsers die de Pamir Highway fietsen. Een weg van zo’n tweeduizend kilometer, dwars door Tadzjikistan naar Kirgizië, een andere ex-Sovjetrepubliek met eindeloze gebergtes.

Zondag werden de twee Amsterdammers – met een groepje fietsers uit Zwitserland, Amerika en Spanje die ze onderweg waren tegengekomen – op een weg in het zuidelijke district Dangara omvergereden door een zwarte Daewoo Leganza. Op amateurbeelden is te zien hoe de auto fietsers schept en daarna omkeert en nóg een fietser omverrijdt. Daarna werden de fietsers naar alle waarschijnlijkheid met messen overvallen door de inzittenden van de auto – vier of vijf jonge mannen, zeiden ooggetuigen tegen een lokaal medium. Een Belgische fietstoerist die in de buurt was en één van de gewonden sprak bevestigt dat tegen VRT Nieuws.

Lees ook: Nederlandse dode Tadzjikistan door opzettelijke aanrijding

De daders vluchtten daarna. Eén van hen werd later opgepakt, een ander werd bij de actie doodgeschoten. Drie anderen werden maandag doodgeschoten door de autoriteiten. De daders zijn mannen, jongens eigenlijk nog, amper twintig jaar oud, blijkt uit een opsporingsbericht van de Tadzjiekse politie. Hun motief is nog onduidelijk, maar Tadzjiekse autoriteiten vermoeden een geplande actie, omdat ze niet allemaal in één auto pasten. Mogelijk zijn de jongens lid van een criminele bende, of jihadisten, aldus de Tadzjiekse minister van Binnenlandse Zaken maandag op een persconferentie. Alle opties worden opengehouden en onderzocht, zei hij.

Wat zeker is: Wokke, de twee Amerikanen en de Zwitserse fietser kwamen om. Wokkes partner Postma raakte gewond en ligt in een ziekenhuis. Hoe het met haar gaat, is onduidelijk. Drie anderen raakten ook gewond.

Ervaren reizigers

Het gaat goed met toerisme in Tadzjikistan. Volgens cijfers van de overheid zelf, aangehaald door Tadzjiekse en buitenlandse media, zouden alleen al in de eerste vijf maanden van dit jaar 900.000 buitenlandse toeristen het land hebben aangedaan – vier keer zo veel als in dezelfde periode vorig jaar. Internationale bronnen houden het op ongeveer 200.000 mensen per jaar. Maar hoewel Tadzjikistan een arm land is, zijn aanvallen op buitenlanders een zeldzaamheid.

Eerder deze maand meldde een Hongaarse fietstoerist zich bij de politie. Een man was ’s nachts haar tent binnengedrongen, maar zij kon haar reisgenoot wekken die alarm sloeg. De man werd aangehouden. Het stel zei tegen Radio Free Europe „onder de indruk te zijn” van de daadkracht van de autoriteiten en reisde verder.

Vooral fietsvakanties zijn populair. De ANWB noemde het land in 2009 één van de tien mooiste fietslanden ter wereld. Tal van reisbureaus bieden groepsreizen aan, of geven praktische reistips. Op de Pamir Highway is het „flink afzien”, schrijft de ANWB in een reisgids.

Desolaat en onontdekt

Joris Uitentuis weet wat de ANWB bedoelt. Hij fietste de route vijf jaar geleden. „Het hoogste punt is op 4.850 meter, daar is maar 50 procent zuurstof. Je komt jezelf dan wel tegen.”

Uitentuis fietste de noordelijke route, daar kom je alleen af en toe fietsers of een Chinese vrachtwagen tegen, zegt hij. Wokke en Postma fietsten over de drukkere zuidelijke route, vlak bij de grens met Afghanistan, waar meer verkeer is. Uitentuis noemt het Pamirgebergte een „heel chill gebied”: „Het is er zó desolaat en onontdekt.” Onveilig voelde hij zich nooit, zegt hij.

Dat zegt ook de Kirgizische reisleider Kudaibergen Mamadiev. „Dit is het eerste incident dat ik ken.” Vorig jaar fietste hij twee keer met groepjes toeristen over de Pamir Highway van Kirgizië naar Tadzjikistan. „Maar zonder begeleiding is het onveiliger.” Niet dat een geplande aanval echt te vermijden is, erkent hij.

Het groepje fietste zonder begeleiding door het land. Dat hadden de Nederlanders ook niet nodig: ze zijn ervaren reizigers die soms zelf fietstochten door verre, onherbergzame gebieden organiseren. „Ze zijn in februari vertrokken”, vertelt Wokkes broer Erik. Wokke was een zeer ervaren reiziger, zegt hij. „Hij reist al sinds zijn twintigste en is in meer dan 130 landen geweest.”

In mei 2015 interviewde NRC Kim Postma en René Wokke over hun opvang van pleegkinderen

Wokke en Postma waren onderweg van Thailand naar Iran. „Van Bangkok naar Teheran”, schreven ze op hun blog, „dat is het plan”. Omdat ze niet door het onveilige Afghanistan wilden fietsen – hemelsbreed de kortste route – fietsten de twee om via China en Tadzjikistan. Daar doorkruisten ze de Pamir via de Pamir Highway. De luchten zijn er ijl, de vlaktes uitgestrekt en de wegen vaak onverhard. Je kunt er honderden kilometers lang geen dorp en geen mens tegenkomen. De uitzichten zijn er spectaculair en kleurrijk. „Hoog, zwaar, onherbergzaam, lang. Dit wordt wel de ultieme uitdaging van deze reis”, schreven Wokke en Postma op 30 juni.

Twintig dagen later kwamen ze aan in Chorog. Vanuit daar gingen ze naar hoofdstad Doesjanbe. „Ongeveer 550 km van hier”, schreven ze. „Naar verluidt is het wegdek de eerste 60 km verschrikkelijk. We gaan het zien.”

Met medewerking van Eva Cukier en Steven Musch.
Dit bericht werd om 15.40 uur aangevuld met de laatste ontwikkelingen
    • Mark Lievisse Adriaanse