Als de oude meesters

Sommige mensen die niet schaken vinden het vreemd dat er schakers zijn die bij alles wat er nu gebeurt, uitweiden over gebeurtenissen uit een ver verleden. Ik houd wel van die schakersgewoonte. Toen in het recente toernooi in Dortmund in de partij Kovalev-Kramnik in de opening het schijnoffer 7. Lxf7+ werd gebracht, was er meteen iemand die twitterde dat het al gespeeld was in 1837 in het Parijse Café de la Régence in een blindpartij van La Bourdonnais (toen de sterkste speler ter wereld) tegen de generaal Haxo.

Je kunt die partij opzoeken in een databank, maar ik denk dat deze twitteraar, die zich uitgeeft voor Howard Staunton (1810-1874), de slimste mens is op het gebied van het schaakleven in de negentiende eeuw en alles uit zijn hoofd kent. Ik weet niet wat zijn echte naam is, maar door hem heb ik nu het een en ander over de Franse generaal Baron Haxo geleerd.

‘Bonifatius door de Friezen vermoord’ zeggen veel oudere mensen nog steeds automatisch als ze de plaatsnaam Dokkum horen. Zo juichten commentatoren bij de partij Carlsen-Svidler uit het toernooi in Biel eenstemmig ‘Göteborg 1955’ toen de stelling van ons eerste diagram was bereikt. Aan Göteborg 1955 is een dolkomisch verhaal verbonden over drie zielige Argentijnen en drie glunderende Russen, maar dat zou hier te ver voeren.

Het gaat om de mooie zet Lf1-b5. Anish Giri, die wat jonger is dan de meeste commentatoren, voegde een actuelere referentie toe: Doebov-Artjomjev, Tbilisi 2017.

Het toernooi in Biel is een dubbelrondige zeskamp die tot woensdag duurt. Na de eerste omgang stonden wereldkampioen Magnus Carlsen en Sjachriar Mamedjarov bovenaan. Carlsen speelde vijf zeer bezienswaardige partijen, maar de intrigerendste was zijn remise tegen Peter Svidler.

Magnus Carlsen-Peter Svidler, Biel 2018

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Lg5 Pbd7 7. De2 h6 8. Lh4 g6 9. f4 Dc7 10. 0-0-0 Lg7 11. g4 e5 12. fxe5 Na 12. Pdb5 axb5 13. Pxb5 Dc6 (dat was Svidler van plan, maar 13...Da5 is goed) 14. Txd6 Dxe4 liet Carlsen het mooie 15. Te6+ Kf8 16. Te8+ met damewinst zien. 12...Pxe5 13. h3 Le6 14. Df2 Pfd7 15. Lb5

Zie diagram

De stelling die herinneringen opriep aan Göteborg en Tblisi. De loper kan niet worden genomen, want na 15...axb5 16. Pxe6 fxe6 17. Pxb5 verliest zwart zijn dame. 15...0-0 16. Lxd7 Dxd7 17. Pf5 Een tweede stukoffer. Nu moet zwart wel nemen. 17...gxf5 18. gxf5 Kh7 Zwart kon het stuk niet houden, want na 18...Lc4 19. f6 Lh8 20. Df4 Kh7 (of 20...De6 21. Dxh6 Pg6 22. Tdg1 Lxf6 23. Lxf6 Dxf6 24. h4 met winnende aanval) 21. Dxe5 heeft wit groot voordeel. 19. Thg1 Lh8 Na 19...Tg8 komt fraai 20. Txg7+ Txg7 (nog mooier is 20...Kxg7 21. Lf6+ Kxf6 22. fxe6+ Kxe6 23. Pd5 en zwart gaat mat) 21. Lf6 met groot voordeel. 20. Lg3 Wit kon voor de derde keer een stuk offeren met 20. Lg5. Minstens goed voor remise, maar misschien niet voor winst, want na 20...hxg5 21. Txg5 Pg6 22. Tdg1 Tac8 blijft het onduidelijk. 20...Tac8 21. Lf4 De7 22. fxe6 fxe6 23.Dg3 De storm is geluwd en het staat ongeveer gelijk. 23...Tg8 24. Df2 Tgf8 25. Dg3 Tg8 26. Df2 Tgf8 Remise.

    • Hans Ree