Adyen: Van start-up naar on-Nederlands succesverhaal

Achter de schermen

In twaalf jaar wist betaalbedrijf Adyen steeds weer de cruciale investeerders aan zich te binden voor de volgende stap naar groeiversnelling. Wie financierden dit schoolvoorbeeld van starter naar beursklapper?

Illustratie Tomas Schats

Aydin Senkut, een geldschieter in techmekka Silicon Valley, weet wat hij zoekt. Senkut, die een paar jaar eerder een mooie baan bij Google heeft verruild voor een bestaan als investeerder, ziet om zich heen de platformeconomie ontluiken. Taxidienst Uber. Huizenhuursite Airbnb. Dé vraag voor deze pioniers: hoe betalen onze klanten die taxi of die kamers? Wie kan dat snel, foutloos en goedkoop uitvoeren, voor zo veel mogelijk betaalmiddelen, over nationale grenzen heen?

Begin 2011 heeft hij zo’n bedrijfje op het oog. Dat bestaat inmiddels ruim vier jaar. Het zit aan het Stationsplein in Amsterdam. Adyen heet het.

Senkut is een zogeheten super angel, een investeerder uit de eredivisie. Hij is begonnen met z’n eigen geld als angel investor, maar nu belegt hij ook vermogens van professionele partijen, zoals rijke families en universiteiten. Felicis Ventures heet z’n investeringsfonds. De overstap van Google naar investeerder is typisch Silicon Valley. Persoonlijke kennis, kunde en kapitaal zijn de spil van het eco-systeem dat de regio zoveel technologische baanbrekers heeft opgeleverd. Menselijk kapitaal transformeert zich in financieel kapitaal, dat weer kennis en kunde aanjaagt. En weer nieuw kapitaal vormt.

Tot dan toe is Adyen een totale onbekende buiten een stel technologiefinanciers en concurrenten. Als Senkut voor het eerst de naam van Adyen op z’n website noemt, denken sommige lezers, zo schrijft hij later op z’n blog, dat hij een beetje in de war is en zijn eigen voornaam niet meer kan spellen. Die is Aydin.

Financiële autonomie

Zijn ‘droominvestering’ heeft echter één manco: Adyen heeft helemaal geen kapitaalinjectie nodig. De meeste startende bedrijfjes zijn voortdurend bezig om nieuwe kapitaalverschaffers te vinden omdat zij wél uitgaven en investeringen doen, maar weinig inkomsten hebben. Adyen verdient na vier verliesjaren in 2011 al zijn eigen geld: bijna 1,2 miljoen euro winst.

De financiële autonomie is de winst van de ervaring van twee van de oprichters Arnout Schuijff en Pieter van der Does. Zij hebben eerder een betaalbedrijf geleid, Bibit. Schuijff was daarvan in 1997 een van de oprichters, Van der Does volgde later. Bibit startte aan de vooravond van de internethausse (1999-2000). Andere internetbedrijfjes gingen na het leeglopen van de luchtbel roemloos ten onder, maar Bibit had echt waarde en werd in 2004 verkocht aan de Royal Bank of Scotland (RBS). De verkoop leverde de oprichters en de andere aandeelhouders samen naar verluidt 90 miljoen euro op.

RBS voegde Bibit samen met zijn eigen betaalplatform onder de naam WorldPay. Sommige medewerkers van Bibit gingen mee naar Londen. Ze kwamen na twee jaar, toen hun contractuele concurrentiebeding was verstreken, terug naar Amsterdam. De bedrijfspolitieke cultuur bij RBS had alle energie opgezogen, zei een van hen, Roelant Prins, later in een interview. Het ging volgens hem meer over het eigendom van de servers dan over de behoeften van hun klanten.

Dan volgt het ‘Blues Brothers-moment’: putting the band back together. De kern bestaat uit ex-Bibit-mensen zoals Arnout en Joost Schuijff, Van der Does en John Caspers. Prins komt er later bij.

Bibit nummer twee wordt Adyen gedoopt. Dat betekent ‘opnieuw’ in het Sranan, de taal die in Suriname gesproken wordt.

Lees ook deze analyse: Adyen, een geldmachine, geen banenmachine

‘Garantie tot de hoek’

De oprichters weten in de daaropvolgende jaren een bont gezelschap financiers te vinden. Onder hen is het topkader van Adyen zelf, zoals dat de norm is bij starters. Maar ook prins Friso (1968-2013) en een in België gevestigde Nederlandse bv met een in Amerika geboren directeur, waarvan het eigendom niet valt te traceren. Maar de meeste investeerders zijn thuis in de technologiewereld en worden overtuigd door hun profijtelijke ervaringen met Bibit. Dit is „een high risk, high return-investering” houdt Van der Does zijn potentiële beleggers voor. „Leuk als je meedoet, maar of het vliegtuig echt gaat vliegen? Garantie tot de hoek”, zegt hij in 2014 tegen Intermediair.

Een van hun financiers is Hans Wackwitz, die eerder bij de investeringsmaatschappij Paribas Deelnemingen werkte. Dat was een Bibit-aandeelhouder. Hij investeert via Partners in Equity. Een ander is Jörg Mohaupt, een voormalige zakenbankier, die als zelfstandige angel investor actief is. Hij is ook jarenlang commissaris bij Warner Brothers Music. Hij investeert in Adyen via Bridford Music.

Mohaupt en Wackwitz waren begin deze eeuw een tijdje beide commissaris bij Versatel, een startend Nederlands telefoonbedrijf dat later grotendeels is overgenomen door Tele2 uit Zweden.

De pikorde bij Adyen is simpel; de oprichters en het topkader blijven de baas

Twee andere namen zijn Oliver Jung, een financier en consultant die thuis is in Silicon Valley (Airbnb) en Neil Sunderland van de Zwitserse vermogensbeheerder Adinvest. Sunderland en Jung zitten in een syndicaat van beleggers.

De pikorde bij Adyen is simpel. De oprichters en het topkader blijven de baas. De financiers krijgen bijvoorbeeld geen commissarisplaatsen, zoals vaak wél gebeurt in de private-equitywereld. Maar de bestuurders praten de grotere externe aandeelhouders ook elk kwartaal intensief bij over de gang van zaken alsof de financiers een raad van commissarissen zijn.

Hét grote geheim van de financiers is: hoeveel hebben zij betaald voor hun aandelen? Oude jaarverslagen van Adyen geven een indicatie. De oprichters betalen minder dan 1 euro per aandeel. In 2007 en de jaren daarna plaatst Adyen aandelenpakketten bij verschillende financiers tegen koersen van 6 à 7 euro per aandeel. Hoe hoger de prijs, des te hoger de verwachtingen en het succes.

Elitefinanciers

In de loop van 2011 hebben afgezien van Senkut ook andere professionele investeerders Adyen op hun rader. Een van hen is Index Ventures, een geldschieter in Londen. De betaalmarkt is zo groot, dat een bedrijfje met minder dan 1 procent marktaandeel al miljarden waard kan zijn, zegt Index Ventures oprichter Neil Rimer later. Extra voordeel: als de technologische infrastructuur van de betalingen eenmaal draait, vertalen extra klanten zich voortdurend in extra winst.

Senkut slaagt er na twee jaar praten in om aandeelhouder te worden, suggereert hij op zijn blog. Index Ventures is eerder al een investeerder geworden. Samen gaat het om 14 miljoen euro. Maar in 2013 heeft Adyen volgens zijn jaarverslag geen nieuwe aandelen geplaatst. Het zou best kunnen dat de nieuwkomers aandelen van anderen, zoals de oprichters, hebben gekocht. Zo kunnen die zonder een beursgang toch een deel van hun succes te gelde maken.

Vervolgens gaat het snel. In 2014 koopt General Atlantic, een van de gezaghebbende venture capital-firma’s in Silicon Valley (van Alibaba tot Facebook tot Flixbussen), een groot pakket aandelen.

Met General Atlantic en Index Ventures zet Adyen de volgende stap omhoog op de ladder van succes. Zij zijn op superieure ondernemingsgroei gerichte financiers die niet zijn geïnteresseerd in een jaarlijks dividend. De waarde die zij nastreven komt er, als het goed is, wel uit bij een beursgang of een overnamebod. Zij zijn, bij wijze van spreke, liever een kleine vent in een grote tent, dan een grote vent in een kleine tent.

General Atlantic betaalt bijna 40 euro per aandeel Adyen, blijkt uit hun jaarverslag. Ook Temasek, de investeringsmaatschappij van stadsstaat Singapore, doet mee. In hun kielzog kopen Index Ventures en Felicis extra aandelen. Alles bij elkaar gaat het om ruim 200 miljoen euro.

De kapitaalinjecties helpen Adyen sneller te expanderen in Noord- en Zuid-Amerika en het Verre Oosten.

Een staatsfonds uit Singapore lijkt een onverwachte belegger. Maar Temasek is een mondiale financier én prominent in de regio waar Adyens groei is.

De investering van elitefinanciers is als een stempel van kwaliteit

Met General Atlantic hebben de elitefinanciers Adyen gevonden en andersom. Zulke partijen verschaffen kapitaal, maar ze verschaffen bovenal een netwerk van andere ondernemers, bedrijven en financiers. Hun investering is ook het stempel van kwaliteit: goedgekeurd door de meest kiene venture financiers.

Pronken

Een jaar later steekt Iconiq, de ultieme Silicon Valley-geldbeheerder, 40 miljoen euro in Adyen. Iconiq beheert vermogens van sterren in de techwereld, waaronder Facebook-oprichter Marc Zuckerberg. Iconiq is „een exclusieve club van Silicon Valley-miljardairs waar je alleen op uitnodiging lid van kunt worden”, schreef het tijdschrift Forbes in 2014 in een profiel. Iconiq betaalde 60 euro per aandeel.

De ‘late’ aandeelhouders die een portefeuille van technologie-investeringen hebben, zijn van zoveel gewicht dat zij sommige eisen van Adyen kunnen negeren. Drie van hen willen bijvoorbeeld hun handen vrij houden om een concurrent op de betaalmarkt te financieren: Temasek, General Atlantic en Index Ventures.

In juni gaat Adyen naar de beurs à 240 euro per aandeel. In een paar minuten verdubbelt de koers. De meeste aandeelhouders hebben een klein deel (gemiddeld 15 procent) van hun bezit verkocht tegen 240 euro per stuk. Inmiddels schommelt de koers rond 600 euro.

De opbrengst van de beursgang loopt voor de eigenaren in de miljarden. Hoeveel Nederlandse particuliere hightech-investeerders of super angels à la Senkut zal dat opleveren? Of goededoelenorganisaties? De aandelenverkoop leverde prinses Mabel, de weduwe van Friso, bijvoorbeeld 43 miljoen euro op. Joost Schuijff, de broer van oprichter Arnout Schuijff, verdiende 200 miljoen euro.

De internationale financiers kunnen pronken met hun kassucces. Mede dankzij Adyen staat Senkut van Felicis in de top-100 van Forbes van toonaangevende Amerikaanse venture capital-financiers. Vier partners van Index Ventures staan op een vergelijkbare lijst voor Europa en Israël. Op 13 juni, de dag van de beursgang, schreef Senkut een blog getiteld Congratulations and thank you Adyen. Financier Oliver Jung gaf het blogbericht een like op zijn LinkedIn-pagina. Succes smaakt zoet.

    • Menno Tamminga