Onderzoeksraad: spoorovergang moet veiliger

Spoorwegen Alle onbeveiligde spoorwegovergangen moeten dicht, of beveiliging krijgen.

Foto Marcel Anthonisse

„Onvoldoende ambitieus” noemt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) het Nederlandse veiligheidsbeleid rondom spoorwegovergangen. Het verantwoordelijke ministerie van Infrastructuur en Waterstaat moet de regie nemen en binnen een halfjaar met concrete doelstellingen komen om de veiligheid te verbeteren. Dat adviseert de OVV in het onderzoeksrapport Overwegveiligheid – Een risicovolle kruising van belangen.

Alle 127 onbeveiligde overwegen moeten worden opgeheven of beveiligd. „Onbeveiligde overwegen zijn met de huidige hoge treinsnelheden ontoelaatbaar”, schrijft de OVV. Ook moeten 25 beveiligde overwegen aangepast worden en moet bij ongeveer 200 overwegen de wachttijd voor het wegverkeer verkort worden. Dat zijn enkele concrete maatregelen die de onderzoeksraad onderschrijft.

Lammetjes

Directe aanleiding voor het onderzoek was een ongeval op een onbeveiligde overweg in Harlingen op 27 maart 2017. Daarbij kwamen een vader (31) en zijn zoontje van drie om het leven door een botsing met een trein, nadat ze lammetjes hadden gekeken op het erf van een boer. Die overweg is inmiddels gesloten.

Nederland telt bijna 2.400 overwegen, waarvan volgens ProRail 95 procent beveiligd is met slagbomen, bellen en lichten. 127 overwegen zijn onbeveiligd en liggen voornamelijk bij (privé) toegangswegen tot boerderijen en kerken. Sinds 2009 zijn er jaarlijks tussen de 20 en 50 incidenten met overwegen, waarbij gemiddeld elf doden vallen.

Veel verbeterd

Hoewel de veiligheid op overwegen tussen 2000 en 2017 sterk verbeterd is – het aantal ongevallen daalde met 60 procent en het aantal dodelijke slachtoffers met 70 procent – vindt de OVV dat er nog veel verbeterd kan worden.

Lees over de beruchtste spoorwegovergang van Nederland, die in 2017 werd gesloten

Sinds 2010 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat geen concrete veiligheidsdoelstellingen meer geformuleerd. Ook concludeert de OVV dat het veiligheidsbeleid te versnipperd is. Het is onduidelijk of het ministerie of spoorbeheerder ProRail verantwoordelijkheid is voor de veiligheid van overwegen. Ook zijn er in de wet geen regels voor de minimale beveiliging van een overweg.

ProRail wil al jaren af van overwegen, beveiligd of onbeveiligd. „De veiligste overweg is geen overweg”, reageert ProRail op het rapport van de OVV. President-directeur van ProRail, Pier Eringa zei vlak na het ongeluk in Harlingen vorig jaar bij Radio 1 dat weggebruikers zouden moeten worden omgeleid – bovengronds en ondergronds. „Iedere spoorlijn is een soort snelweg en op snelwegen heb je ook geen kruispunten met verkeerslichten”, zei Eringa.

Kostenpost

Maar het is een flinke kostenpost om tunnels te graven onder het spoor en wandelbruggen eroverheen. Ook het beveiligen van overwegen kost veel geld – al gauw een miljoen euro per overweg vanwege dure sensortechniek die een aankomende trein moet detecteren.

Het ministerie moet – naast overkoepelend beleid en duidelijke regels – de komende jaren dus flink investeren als het aan de OVV ligt. De verwachting is namelijk dat het nog drukker wordt op het spoor én op de weg. Eerder deze maand maakte het kabinet al bekend 50 miljoen euro extra uit te trekken voor het beveiligen van gevaarlijke spoorwegovergangen.

Het Nederlandse spoor is uniek in Europa omdat het drukbereden wordt en er veel overwegen zijn. Volgens de OVV zou Nederland een voorbeeld moeten nemen aan het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland, waar omgerekend naar spoorgebruik, veel minder doden vallen.

    • Mark Middel