Groot lerarentekort leidt tot meer aanmeldingen pabo’s

Basisonderwijs Het aantal aanmeldingen bij pabo’s is flink gestegen, zowel bij deeltijd- als voltijdopleidingen. „Mensen willen een bijdrage leveren.”

Schooltassen, rugzakken en jassen aan de kapstokken in de gang van een school in Haarlem Foto Koen Suyk/ANP

De berichten over het lerarentekort in het basisonderwijs werpen hun vruchten af: het aantal aanmeldingen bij de pabo’s is substantieel toegenomen. Bij de deeltijdopleidingen hadden zich vlak voor de zomervakantie 1.735 mensen aangemeld, dertig procent meer dan vorig jaar. Het aantal aanmeldingen voor zij-instroom verdubbelde zelfs ruim, naar 350. Elf procent meer mensen meldt zich bij de voltijdopleidingen (totaal 7.864).

„De cijfers zeggen voldoende”, zegt een tevreden Henk Verheijde, secretaris van Landelijk Overleg Lerarenopleidingen Basisonderwijs (LOBO), dat de aanmeldingen bijhoudt. „Er zijn nog altijd veel bewogen mensen die er bewust voor kiezen om voor de klas te staan. Ze kiezen niet voor het grote geld, maar willen een bijdrage leveren aan de samenleving, vanuit een intrinsieke motivatie.” De gegevens dateren van halverwege juni; recentere cijfers zijn niet bekend.

De verbeterde cao, waardoor basisschooldocenten er gemiddeld met 8,5 procent op vooruit gaan, kan geen rol hebben gespeeld bij de stijgende populariteit van deeltijdopleidingen. De cao kwam pas begin juni naar buiten.

Verheijde denkt dat baanzekerheid door het lerarentekort mensen over de streep trekt. „Dat zijn vaak mensen die vroeger de pabo hebben overwogen maar toch een andere richting zijn uitgegaan.”

Bovendien, ziet hij, is het onderwijs aantrekkelijk voor vrouwen die een carrièreswitch willen en in deeltijd willen werken. „Dat horen we vaak op die opleidingen: het valt goed te combineren met een gezin.”

Nijpend lerarentekort

Dat 350 mensen zich aanmeldden voor een zij-instroomopleiding is opmerkelijk. Het ministerie vergoedt slechts 160 van deze trajecten, waarbij mensen met een hbo- of wo-diploma hun pabo-opleiding in twee jaar tijd voltooien terwijl zij betaald voor de klas staan. „Dat is dus veel te weinig”, zegt Verheijde. Ook de PO-Raad, de vereniging van schoolbesturen, vindt dat. „Dat we mensen teleur moeten stellen, is in deze tijd niet te verkopen”, zegt woordvoerder Annemieke Kooper. „We moeten er alles aan doen om de mensen die willen, goed op te leiden en te behouden.”

Het is het derde jaar op rij dat de instroom op de pabo’s toeneemt, na een jarenlange daling. Tussen 2006 en 2015 is het aantal eerstejaars pabo-studenten zelfs gehalveerd. Er zijn ook steeds minder pabo-studenten die in het eerste jaar stoppen. Dat is er nu één op de drie, net als op de rest van het hbo.

Intussen wordt het lerarentekort in het basisonderwijs steeds nijpender. Uit recent onderzoek van DUO Onderwijsonderzoek & Advies bleek dat voor komend schooljaar nog 1.300 vacatures niet zijn ingevuld. Steeds vaker worden klassen naar huis gestuurd, verdeeld of samengevoegd, of staan er onbevoegden voor de klas. In 2020 is het tekort nog groter: 4.000 fte, volgens een raming van het ministerie van Onderwijs. Dat is bij ongewijzigd beleid. Mocht de groei op de pabo’s doorzetten, dan zou het tekort lager kunnen uitvallen.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat het tekort in 2020 2.000 fte bedraagt. Dit moet 4.000 fte zijn.

    • Mirjam Remie