De maan blijft extreem lang duister

Zuidelijke horizon

Net als de maan op zijn verste punt is gaat hij vrijdagavond door de schaduw van de aarde.

Foto iStock/Gerdzhikov

In de avond en nacht van vrijdag 27 op zaterdag 28 juli vindt er een totale maansverduistering plaats die ook in Nederland is te zien. Dit opvallende hemelverschijnsel ontstaat wanneer de schaduw van de aarde precies over de maan valt, waardoor deze laatste geen direct zonlicht meer ontvangt. Helemaal donker wordt de maan daarbij niet: een beetje zonlicht wordt door de aardatmosfeer afgebogen. Dat licht geeft de maan een spookachtig oranje gloed.

De verduistering vindt dit keer net op het moment plaats dat de maan het verste punt van zijn omloopbaan om de aarde heeft bereikt. Dan is de snelheid waarmee de maan zijn baan doorloopt op zijn laagst. Weliswaar is tegelijkertijd de aardschaduw op die afstand iets kleiner, maar het netto effect is dat de maan er langer over doet om de schaduw te doorkruisen.

Omdat de maan ook nog eens vrijwel precies het middelpunt van de aardschaduw passeert, duurt de komende verduistering heel lang. Tussen het moment dat hij de zogeheten kernschaduw van de aarde betreedt en het moment dat hij de schaduw verlaat verstrijken bijna vier uur. Maar alleen van 21.30 uur tot 23.14 uur is de maan totaal verduisterd.

Daarmee is het de langst durende totale maansverduistering van de komende 100 jaar. De eerstvolgende maansverduistering van dit kaliber is pas op 9 juni 2123. Overigens was er nog niet zo heel lang geleden, op 16 juli 2000, een maaneclips waarbij de totaliteit een paar minuten langer duurde.

Er schuilt wel een addertje onder het gras. De maan komt vanuit Nederland gezien pas om 21.30 uur op – precies aan het begin van de totaliteit. Wie de hele verduistering wil volgen, moet dus vrij zicht op de zuidoostelijke horizon hebben..

Erger is dat het bij ons nog lang licht blijft na maanopkomst: de zon gaat dan net onder. Zelfs een uur later, als de maan in het midden van de aardschaduw staat, is de hemel nog erg licht. Wel is dan rechtsonder de maan ook de (van zichzelf al) oranjekleurige planeet Mars te zien.

Toeschouwers in zuidelijkere landen treffen het beter. Bij hen valt de duisternis sneller in en komt de verduisterde maan hoger aan de hemel te staan.

Hoe dan ook: het best is het hemelverschijnsel in elk geval te volgen tot het einde van de totaliteit. Dan is het een beetje donkerder en staat de maan ook wat verder boven de horizon. Na 23.14 uur is de maan nog ruim een uur gedeeltelijk verduisterd.

    • Eddy Echternach