Bij de ventilator gaat het prima

Nationaal Hitteplan Let met deze warmte goed op ouderen, waarschuwt de overheid. „Gelukkig heb ik mijn hersens nog.”

Mevrouw Brans (85) uit Rotterdam heeft een dertig jaar oude airco die niet sterk genoeg is om de kamer te koelen. Maar als je er in een stoel voor gaat zitten, voel je een aangename wind. Foto David van Dam

„Gewoon doorademen.” Dat is het antwoord van Jannie Pols (77) op de vraag hoe ze met de hitte om gaat. Ze kijkt naar haar man Daan (80) naast haar. Die knikt en zegt: „En rustig blijven.”

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft het Nationaal Hitteplan geactiveerd en roept iedereen op extra te letten op ‘kwetsbaren’, zoals ouderen en zieken. Vooral in de stad kan het extra warm worden, doordat daar minder groen is en meer steen. Maar de meeste ouderen redden het prima. De ouderenbond ANBO noemde de oproep zelfs betuttelend.

Interactieve kaart van hitte-eilanden: In steden wordt het warmer dan op het platteland. Bekijk voor elke plek in Nederland hoeveel warmer het wordt, zoals berekend door het RIVM.

Ze zitten in de schaduw naast het buurthuis op het pleintje voor hun huis in de wijk Bloemhof in Rotterdam-Zuid. Ze zijn de opa en oma van de buurt. Ze wonen er al 54 jaar. Iedereen kent hen, zij kennen iedereen. „Nou niet bij naam hoor”, zegt Jannie. „Ik kan niet al die gekke buitenlandse namen uitspreken. Maar ik ken iedereen van gezicht.”

Plafondventilator

Een airco hebben ze niet. Hun dochter, die een plat dak heeft, wel. „Best heel lekker”, vindt Jannie. Hun woonkamer is op het noorden, daar is het goed uit te houden. Zeker als ze ramen aan de straatkant openzetten en de deur aan de achterkant van het huis ook. Ze zetten overal horren in. Muggen wil Jannie niet. In het midden van de woonkamer hangt een plafondventilator met grote wieken. Die kan desnoods ook nog aan.

Ze drinken extra veel. Jannie drinkt water. Daan wordt flauw van te veel water. Die drinkt het liefst sinas of cola. „Maar dat mag dus niet meer van de dokter”, zegt Jannie. „Je mag alleen nog water en karnemelk.” Ze zijn net naar de dokter geweest voor de halfjaarlijkse „APK-keuring”. Jannie: „Dan kijken ze alles na, bloeddruk, hart, voeten, cholesterol. En ja hoor, het cholesterol van Daan was te hoog. Zijn suiker ook. Gelukkig weet je waar het door komt, had de dokter gezegd.”

Daan kijkt even schuldbewust.

Broodjes halen

Daar schuifelt mevrouw Schuch (87) met haar rollator de hoek om. Ze gaat broodjes halen voor de lunch bij het supermarktje aan de Strevelsweg. Jannie springt op. „Wacht”, zegt ze, „ik loop even mee. De supermarkt heeft een drempel, daar komt ze niet makkelijk overheen met de rollator.”

Mevrouw Schuch is ook al zo laconiek over de warmte. Ze houdt haar gordijnen dicht en drinkt veel water. Ik heb altijd een glas staan, als het leeg is ga ik het vullen.” Ze gaat nu even niet schoonmaken, ze heeft trouwens sinds twee jaar een hulp. Ze kookt wel – „gisteren heb ik nog pilav gemaakt.”

„Pilav? Wat is dat”, vraagt Jannie.

Aan de Groene Hilledijk, even verderop, zit een rijtje heren op leeftijd voor een café. In de schaduw. Zij weten wel hoe ze koel moeten blijven. Een houdt met een knipoog zijn biertje omhoog. Maar Jan Huijbers (70) drinkt geen bier. Hij was 22 jaar lang kastelein, hij had een Feyenoordkroeg. Daarvoor werkte hij in de haven. Hij heeft „tankwagens bier” gedronken – ook wel eens dronken op de heftruck in de haven gezeten. „Maar toen was ik jong, toen kon dat nog.” 35 jaar geleden is hij gestopt. Geen slok alcohol meer. Met roken is hij ook gestopt trouwens. „In ene keer.”

Airco in de slaapkamer

Hij eet wel alles. „Ik ben net een pedaalemmer. Als je op mijn tenen gaat staan, gaat m’n bek open.” Dus zit hij daar goed, zegt Huijbers. Hij wijst: „Daar een viswinkel, daar een Chinees, daar een Turkse bakker. Je hebt hier alles. Maar we dwalen af. Wat ik doe om koel te blijven? Me eigen niet druk maken. Dat heb ik 22 jaar lang gedaan, in de kroeg. Het was ook heel leuk hoor. Dansen, plaatjes draaien. Deed je toen nog.”

Huijbers wil lekker kunnen slapen, dus in de slaapkamer heeft hij een airco. „Het is een ouderwetse, en hij maakt veel lawaai. Maar daar slaap ik wel doorheen.”

Mevrouw Brans (85) uit Rotterdam heeft boven haar bed een plafondventilator. „Daar ga ik ook overdag ook wel eens onder liggen”, zegt ze opgeruimd. Zij woont op de bovenste verdieping van een appartementengebouw en net onder het dak loopt de temperatuur in haar woonkamer makkelijk op tot dertig graden. Ze heeft een dertig jaar oude airco die niet sterk genoeg is om de kamer te koelen. Maar als je er in een stoel voor gaat zitten, voel je een aangename wind. Dat doet ze geregeld.

Ze zag op de televisie dat iedereen werd verzocht goed op ouderen te letten maar dacht: „Gelukkig heb ik mijn hersens nog. Ik let wel op mezelf.” In de koelkast heeft ze een fles water. „Ik drink nog voordat ik dorst heb. Vanochtend drie glazen voor het eerste boterhammetje.”

    • Sheila Kamerman