Waarover spraken Trump en Poetin? Niemand die het weet

Oud-diplomaat Carey Cavanaugh

De Amerikaanse ex-diplomaat Cavanaugh maakt zich zorgen over Trumps geheimzinnigheid rond de top met Poetin in Helsinki.

"Normaliter zitten bij zo’n ontmoeting mensen die meeschrijven." Foto Alexander Zemlianichenko/AP Photo

Alleen Vladimir Poetin had een pen en een schrijfblokje bij zich, was te zien op de foto’s die werden genomen voorafgaand aan de ontmoeting tussen de Russische en de Amerikaanse president in Helsinki. Trump niet.

Voormalig diplomaat Carey Cavanaugh vindt dat een veelbetekenend detail. Want tien dagen na die ontmoeting is de Amerikaanse regering nog altijd niet officieel op de hoogte gesteld van wat er in Helsinki besproken is. Ondertussen noemden leden van de Russische regering wél een aantal afspraken die zouden zijn gemaakt.

„Zonder bureaucratie geen diplomatie,” zegt Cavanaugh aan de telefoon vanuit zijn woonplaats Lexington, Kentucky. „Normaal is dat de ministeries binnen een paar dagen een schriftelijk verslag krijgen van wat er gezegd is. Dan kan de regering met één mond spreken, en vervolg geven aan gemaakte afspraken. Nu is er geen enkele indicatie dat Trump verslag heeft gedaan van wat er is gezegd.”

Lees ook: Trump nodigt Poetin uit – tot verbijstering van Washington

Trump en Poetin spraken elkaar gedurende twee uur onder vier ogen, met alleen hun tolken erbij. Hierna gaven ze een persconferentie waar Trump twijfel toonde over de conclusie van de Amerikaanse inlichtingendiensten dat Rusland de verkiezingen in zijn voordeel beïnvloedde. Terwijl Washington zich hierover opwond, noemde de Russische regering in Helsinki bereikte resultaten. Poetin had „specifieke en interessante voorstellen gedaan” over Amerikaans-Russische samenwerking in Syrië, en over „een referendum” in separatistische regio’s in Oekraïne, zei de Russische ambassadeur in de VS Anatoli Antonov. Het State Department haastte zich te zeggen dat de VS zo’n referendum afkeuren.

Formele afwikkeling

„De Russen hebben nu de regie”, zegt Carey Cavanaugh. Hij noemt het „ongelooflijk” en „gevaarlijk” dat er aan Amerikaanse zijde kennelijk geen enkele formele afwikkeling plaatsvindt. „In Washington hebben de directeur van de inlichtingendiensten en de top van het State Department geen idee wat er is voorgevallen. Het Congres heeft minister van Buitenlandse Zaken Pompeo opgeroepen deze woensdag verslag te komen doen. Maar ook hij was niet bij het privégesprek tussen Poetin en Trump. Hoe kan hij verslag doen als hij niet zeker weet wat er is gezegd?”

Cavanaugh studeerde Russisch en was in zijn twee decennia als diplomaat onder meer in Moskou gestationeerd. Bij het State Department werkte hij mee aan de voorbereiding en de afwikkeling van de topontmoeting tussen de toenmalige presidenten Reagan en Gorbatsjov in het IJslandse Reykjavik, in 1986.

Cavanaugh: „Normaliter zitten bij zo’n ontmoeting mensen die meeschrijven. Op basis daarvan wordt een verslag gemaakt dat naar de ministeries gaat. Dat is nu niet gebeurd.” Hij noemt het „een beangstigende realiteit” dat Trump er zo aan hechtte Poetin alleen te ontmoeten. „Hij vertrouwt kennelijk niemand. Ook niet (Nationaal Veiligheidsadviseur) Bolton, (stafchef) James Kelly of (Defensieminister) James Mattis, mensen die hij zelf heeft uitgekozen om hem te helpen.”

Lees ook waarom de kans dat kritiek van prominente Republikeinen op Trump gevolgen krijgt, klein is: Toch laten de Republikeinen Trump z’n gang gaan

Hiermee schaadt Trump niet alleen het landsbelang, maar ook zijn eigen belang, zegt Cavanaugh. „Al Trumps uitspraken over Rusland liggen onder het vergrootglas vanwege het onderzoek door speciaal aanklager Robert Mueller [naar contacten tussen Trumps campagneteam en Russen, red.].” Het zou de president helpen als duidelijk werd dat niets onoorbaars was besproken.

Amerikaanse tolk

Om opheldering te krijgen probeerden Democraten in de Inlichtingencommissie van de Senaat afgelopen week de Amerikaanse tolk in Helsinki, Marina Gross, te laten getuigen. De Republikeinen blokkeerden dit. Nu vragen Democraten om inzage in haar aantekeningen. Cavanaugh: „Dat legt een enorme druk op deze tolk en het schept een ongewenst precedent voor toekomstig vertrouwelijk diplomatiek overleg. Daarbij is de kans klein dat die aantekeningen soelaas zouden bieden. Tolken maken geen structurele aantekeningen, ze schrijven alleen dingen op die ze even willen onthouden. En was de vertaalster er de hele tijd bij? Dat hoeft niet het geval geweest te zijn, want Poetin spreekt Engels.”

De diplomaat is nu hoogleraar conflictbeheersing en nog altijd betrokken bij vredesinitiatieven. Hij juicht de hernieuwde dialoog tussen Rusland en de VS toe. „Rusland is belangrijk als het gaat om wapenbeheersing, het nucleair akkoord met Iran en het conflict in Syrië. Zeker is daarom een dialoog met Rusland beter dan geen dialoog. Maar dat hoeft zeker niet op presidentieel niveau.”

Cavanaugh noemt het „angstwekkend” dat voor Trump „het landsbelang volledig samen lijkt te vallen met zijn eigenbelang, precies zoals bij een autoritair leider. Trump lijkt te denken dat als hij er persoonlijk goed op staat, handen schuddend met een andere leider, dat hij dan de belangen van de VS voldoende heeft verdedigd. Maar niets is minder waar.”

    • Maartje Somers