Opinie

    • Hugo Logtenberg

‘Verbraakjes’ voor de bisschop en de imam

Zap De eerste M viel tegen. Maar de nieuwe serie van Kijken in de ziel kan uitgroeien tot de beste religie-tv voor gelovigen en ongelovigen van dit moment.

Bisschop Everard de Jong in de nieuwe serie van Kijken in de ziel. Foto NTR

Martine van Os ging als vanouds mee op vakantie met bejaarde Nederlanders met overzichtelijke namen als Fred en Nelly in We zijn er bijna!, Margriet van der Linden pikte de draad op van haar talkshow M en Coen Verbraak begon aan zijn laatste serie Kijken in de Ziel. Het was maandag, de avond van de hervatting.

Met name bij M was dat geen onverdeeld succes. In 47 minuten draaide ze er in een uitzending die volledig was gewijd aan een grote, internationale Aidsconferentie negen gasten doorheen, voerde ze twee live-gesprekken met een verslaggever in Amsterdam, waren er meerdere filmpjes en tussendoor nog een paar optredens. Het effect: een niet bovenmatig getalenteerde presentatrice die in een jachtig tempo op zoek ging naar „persoonlijke verhalen”.

Om de gasten en de kijkers daarbij wat te helpen, bediende ze zich waar nodig van vragen die je gerust sturend kunt noemen. Tegen Rob de Groot, beginjaren tachtig één van de eerste met hiv-besmette homoseksuelen: „Het feit dat je niet uit de kast kwam dat je positief was, had dat te maken met het stigma dat er in die jaren zéker nog was?”

Wat is bidden?

Het contrast met het vakmanschap van Coen Verbraak was groot. Op zijn bekende, neutrale toon („Wat is bidden?”) met de handen voor zich op tafel onderwerpt hij in de laatste serie van Kijken in de ziel twaalf geestelijk leiders aan vragen als: wat is geloven precies? Is het leven op aarde vooral bedoeld als examen voor de hemel? En: wat is eigenlijk het verschil tussen geloof en bijgeloof?

Dat het strak gesneden format werkt, bewees Verbraak in 2009 met zijn eerste serie waarin psychiaters centraal stonden. De uiteenlopende antwoorden op ogenschijnlijk eenvoudige vragen („Wat is gezondheid?” En: „Werken medicijnen?”) illustreerden scherp de verschillende opvattingen tussen de vakgenoten. Succesvolle series met onder andere rechters werden in de loop der jaren afgewisseld met misbare edities met beroepsgroepen zonder veel introspectie als politici en voetbaltrainers.

Met de geestelijken heeft Verbraak weer een groep waarin reflectie een prominente plaats inneemt, al was de eerste uitzending er vooral een van introductie. Het leverde desondanks openhartige dialogen en een aardig tijdsbeeld op. Verbraak, zijn trouwe hondenogen op het standje onwetendheid: „Hebt u als bisschop nog gezag bij buitenstaanders?”

Bisschop Everard de Jong: „Bij de meesten niet. Voor hen ben ik een relict van een oude kerk die bekendstaat om problemen. Van kruistochten tot misbruik.”

Verbraak: „U bent eigenlijk het uithangbord van iets wat niet meer erg courant is, zeg maar.”

De Jong: „Ja, precies.”

Verbraak: „Het is niet zo dat ze in de bus zeggen: ‘Hé, daar komt de bisschop. Bied hem een stoel aan.”

De Jong: „Oh nee. Mensen kennen me helemaal niet.”

Zo zit de serie vol ‘Verbraakjes’: simpele vragen waardoor drijfveren, ideeën en (voor)oordelen als vanzelfsprekend aan bod komen. Verbraak: „Welke vraag wordt u het meest gesteld?” Imam Azzedine Karrat: „Na een aanslag vragen ze me vaak: ‘Wat is toch de link tussen de islam en IS?’”

Verbraak: „En wat zegt u dan?”

Karrat: „Geweld behoort niet tot de islam. Vrede ook niet. Vrede en geweld behoren tot de daden van mensen, niet tot een specifiek geloof.”

Met EO’s Adieu God? kan deze serie van Kijken in de ziel uitgroeien tot de beste religie-tv voor gelovigen en ongelovigen van dit moment.

    • Hugo Logtenberg