Opinie

Turks-Duitse voetballer

Het aanwijzen van Özil als zondebok is afkeurenswaardig

Met een uitvoerige reactie op Twitter beëindigde de Duits-Turkse voetballer Mesut Özil zondag zijn interlandloopbaan bij Die Mannschaft. Na het grote succes van 2014, toen Duitsland wereldkampioen werd, liep het voorbije wereldkampioenschap uit op een deceptie: uitschakeling in de eerste ronde. En waar Özil in 2014 nog als schoolvoorbeeld van integratie gelauwerd werd, werd hij dit jaar aangewezen als zondebok.

Grootste steen des aanstoots was Özils ontmoeting, voorafgaand aan het toernooi, met de president van zijn andere heimat, de autocraat Recep Tayyip Erdogan. Dit viel in Duitsland volkomen verkeerd: tot welk land dacht de in Gelsenkirchen geboren Özil eigenlijk wel niet dat hij behoorde? De rel die hierover ontstond, leek van invloed op het spel van de Duitsers. En als voetballer was Özil – een middenvelder van het Engelse Arsenal die in 92 interlands 23 keer scoorde – zelf evenmin in goeden doen.

Het stond Özil vrij om de president van Turkije te ontmoeten, maar het gekozen moment – vlak voor een belangrijk toernooi als Duits international – was op z’n best ongelukkig. Niettemin valt er niet aan de indruk te ontkomen dat Özil veel meer verweten wordt dan hij verkeerd gedaan heeft.

Lees hier de open brief van Mesut Özil: Ik ben een Duitser bij winst, en een Turk bij verlies

Eén zin uit de afscheidsbrief van Özil blijft steken als een graat in de keel. Voorzitter Reinhard Grindel van de Duitse voetbalbond DFB zei na de uitschakeling dat Özil zich nogmaals voor zijn bezoek aan Erdogan moet verantwoorden en stelde de Turkse Duitser verantwoordelijk voor de slechte resultaten. In de ogen van Grindel en zijn aanhang, schrijft Özil, „ben ik Duitser als we winnen, maar immigrant als we verliezen”.

In de reacties op Özils brief klinkt veelvuldig het geluid, onder meer in de Frankfurter Allgemeine, dat Özil hier te snel de racismekaart trekt en zichzelf als slachtoffer wegzet. Dat gaat eraan voorbij dat de voetballer wel degelijk het voorwerp is van een onfrisse, tegen zijn afkomst gerichte campagne. Zelf haalt de voetballer al aan dat hij door SPD-politicus Bernd Holzhauer voor „geiteneuker” uitgemaakt werd en dat directeur Werner Steer van de schouwburg in München vond dat hij kon „oprotten naar Anatolië”. Boulevardblad Bild klopte de emoties nog wat verder op door erop te wijzen dat Özil zijn huis in Londen geheel op z’n Turks ingericht heeft. Subtekst: Özil is geen Duitser.

Het aanwijzen van een voetballer met Turkse roots als zondebok voor een slechte prestatie is een bijzonder afkeurenswaardige, beschamende zaak. Voorkomen moet worden dat meer migrantenkinderen het gevoel krijgen dat ze geen Duitser zouden zijn. Helaas past deze situatie uitstekend bij de ontwikkelingen in hedendaags Europa, waar politici uit electorale overwegingen nationalistische gevoelens aanwakkeren. Niet alleen mag er bij Beieren geen vluchteling meer de grens over, ook wie in Gelsenkirchen geboren is, hoort er kennelijk niet automatisch meer bij.

Lees ook: Tijdens het WK kreeg Özil ook steun, bijvoorbeeld van Die Welt

Dit is precies het verschil met het recente relletje rond het Franse voetbalteam. Toen er op de sociale media berichten rondgingen waarin er met allerlei Afrikaanse vlaggetjes op de afkomst van de spelers gewezen werd, reageerde verdediger Benjamin Mendy passend door elke spelersnaam van een Franse vlag te voorzien. Overigens is het de vraag of de Fransen ook zo trots op hun multiculturele elftal waren geweest als het roemloos ten onder was gegaan.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.