Privébezit en homohuwelijk: Cuba wacht grote veranderingen

Grondwet Cuba

Het noodlijdende eiland wil moderniseren. Maar het geeft zijn socialistische karakter niet op.

Foto ALEJANDRO ERNESTO/ EPA

Privébezit, homohuwelijk en een premier. In de Nationale Assemblee van Cuba is dit weekend het ontwerp voor een nieuwe Grondwet goedgekeurd. Met die veranderingen moet het communistische eiland een nieuwe, moderne koers inzetten, al zal het socialistische karakter van het eiland gehandhaafd blijven – met de Communistische Partij als enige partij. De Cubaanse staatskrant Granma publiceerde maandag de belangrijkste veranderingen, waarover later dit jaar in een referendum zal worden gestemd.

De veranderingen komen niet helemaal uit de lucht vallen. De afgelopen jaren versoepelde oud-president Raúl Castro de regels voor privébezit al en stond burgers toe om voor zichzelf kleine bedrijfjes te beginnen, als zogeheten cuentapropistas. Meer dan een half miljoen Cubanen verdienen zo hun brood. Ze betalen belasting en verdienen in CUC: een munteenheid voor toeristen, gekoppeld aan de Amerikaanse dollar. Het systeem was tot nu toe alleen niet in de Grondwet vastgelegd.

Dat dit nu wel gebeurt, is een opluchting, vindt Emma Machado uit Havana, die al jaren enkele kamers in haar woning verhuurt aan toeristen. „Ik ben blij dat het nu officieel wordt, alleen is er veel onduidelijk, want onlangs werden regels juist weer aangescherpt. Ik mag nu minder kamers verhuren. Dus hoe het straks precies in de Grondwet komt weten we nog niet”, zegt Machado.

Lees ook: Het homohuwelijk is lang niet overal vanzelfsprekend

De erkenning van het homohuwelijk zal eveneens een grote stap zijn in het land waar homoseksuelen voorheen vervolgd en opgesloten werden. De lobby voor het homohuwelijk werd de afgelopen jaren gevoerd door Mariela Castro, de dochter van oud-president Raúl Castro.

Ook de overheid gaat op de schop: er komt een premier die de macht gaat delen met de president. Daarnaast mag de president straks nog maar twee keer vijf jaar aan de macht zijn, en mag hij of zij bij aanvang niet ouder zijn dan zestig jaar.

De plannen voor de nieuwe Grondwet komen drie maanden na het aantreden van president Miguel Díaz-Canel, die in april Raúl Castro opvolgde. Díaz-Canel is de eerste niet-revolutionaire president sinds de Cubaanse revolutie van 1959. Het land kampt met grote economische problemen, zeker nu Venezuela – dat de laatste jaren als sponsor optrad met goedkope brandstof en financiële hulp – zelf aan de grond zit. Daarom zijn economische hervormingen essentieel voor Cuba.

Andy Gomez, oud-directeur van het instituut voor Cubaanse en Amerikaanse studies omschreef de grondwet in The New York Times als een grote ontwikkeling. „Het is voor het eerst dat de overheid officieel laat zien welke richting ze op wil, maar tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat Cuba nog lang geen democratie is”, aldus Gomez.

Lazo Hernández, de president van de Nationale Assemblee, benadrukte in de staatsmedia dat het „niet zo [is] dat wij onze ideeën terugroepen. We blijven een onafhankelijk socialistisch en duurzaam land.” De huidige Grondwet van Cuba stamt uit 1976, in de Koude Oorlog, toen het eiland nog nauw gelieerd was aan de Sovjet-Unie. Daarin stond dat het Cuba’s doel is om te bouwen aan de ‘communistische samenleving’, ook die omschrijving komt straks niet meer voor.

    • Nina Jurna