China wil ons plastic niet meer hebben. Wat nu?

Recycling China voert amper nog plastic in. Nederlandse inzamelingsbedrijven blijven zitten met moeilijk te verkopen bergen afval.

Kras Recycling is marktleider in Nederland bij de verwerking van plastic bedrijfsafval. Door een Chinese beleidswijziging viel de helft van de afzetmarkt van het familiebedrijf weg. Foto Olivier Middendorp

Een zoete geur van cacao hangt boven in de hal waar Kras Recycling plastic bedrijfsafval scheidt. „Je hebt geluk”, roept een van de vijf vrouwen boven het geratel van de lopende band uit. „Het ruikt hier niet altijd even fris.” Met handschoenen aan, stanleymes in de aanslag, zoeken ze door een partij folie van een chocoladefabriek.

De taaie plastic bindstrips vissen ze eruit, de rest mag naar de machine die de folie tot grote balen perst. Daarna verkoopt Kras, marktleider in Nederland bij de verwerking van plastic bedrijfsafval, ze aan tientallen recyclebedrijven in binnen- en buitenland. Die maken er kunststofkorrels van die verwerkt worden tot nieuwe spullen.

Veel van het Nederlandse plastic bedrijfsafval – het deel dat gemengd, bewerkelijk of vuiler is – ging tot voor kort naar China. Maar China wil het niet meer hebben. Het land dat in 2016 nog de helft van al het plastic afval ter wereld importeerde om het als grondstof te gebruiken, legde begin dit jaar de invoer praktisch stil. Omwille van „het Chinese milieu en de volksgezondheid” importeert het alleen nog oud plastic (en papier) dat nauwelijks vervuild is.

Tachtig branden

Het gebrek aan recycle-capaciteit in Europa is zo groot, dat criminelen het inmiddels op het Europese plastic afval hebben gemunt. Poolse bendes ontfermen zich tegen betaling over het plastic, zogenaamd om het te recyclen. De bendes dumpen het echter, en steken de vuilnishopen in brand om controle te ontlopen.

Sinds begin dit jaar zijn er in Polen al meer dan tachtig branden geweest bij zogenaamde recycle-bedrijven. „Dit heeft zeker te maken met de Chinese beslissing om de markt voor afval te sluiten”, zei de Poolse minister van binnenlandse zaken Joachim Brudzinski eind mei.

Tv-programma Nieuwsuur en de Britse krant The Telegraph, die afgelopen week elk zo’n verbrande hoop vuilnis bezochten, zagen dat het plastic afval afkomstig was uit Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. De Europese Commissie reageerde maandag dat het de zaak „in de gaten houdt”, maar dat vervolging een zaak is voor de Poolse autoriteiten.

Lees ook: De plastic-industrie: slecht imago en populair tegelijk

De Chinese beleidswijziging heeft grote invloed op de Nederlandse verwerking van plastic afval. In aanloop naar de ban gingen in 2017 in Nederland al meer plastic verpakkingen de verbrandingsoven in, maakte het Afvalfonds in juni bekend. Het percentage plastic afval dat gerecycled wordt, daalde van 51 naar 49 procent. Die daling wordt volledig veroorzaakt door het plastic bedrijfsafval dat naar China ging, aldus het Afvalfonds.

Foto Olivier Middendorp

Handelsknooppunt

„Door de ban viel de helft van onze afzetmarkt weg”, zegt directeur Ben Kras van het familiebedrijf (omzet circa 70 miljoen, 120 werknemers). Hij leidt rond over zijn grote terrein achter de dijk in Volendam. „We nemen 30 procent minder plastic in dan voor de ban.”

Nederland is een handelsknooppunt voor plastic afval. Ons land was in 2016 de zevende exporteur ter wereld van plastic afval naar China. De volle Aziatische zeecontainers die arriveren in de Rotterdamse haven kunnen tegen lage tarieven met afval gevuld worden voor de terugreis. Het is goedkoper om een container plastic afval naar Azië te versturen dan binnen Nederland, zegt Ben Kras. „250 dollar voor zeevracht naar China, 350 euro met de vrachtwagen naar Roermond.”

De helft van het plastic verpakkingsafval in Nederland komt van bedrijven. Op het terrein in Volendam komt het in alle soorten en kleuren binnen: 40 procent uit eigen land, het merendeel uit de buurlanden.

Een toren van gescheiden ingezamelde plastic koffiebekertjes. Een berg blauwwitte snijranden van maandverband-zakjes uit Duitsland. Resten bubbelplastic van een bubbelplasticfabriek in Haarlem. Platgeperste groentedozen: Fresh asparagus produce of Mexico. Kleeffolie uit de auto-industrie. En heel veel folie van de veiling, waar bossen bloemen in verpakt zaten. „Daar gaan veel verpakkingen in om. Ongelofelijk.”

Foto Olivier Middendorp
Foto Olivier Middendorp

Licht plastic

Plastic afval van Nederlandse huishoudens moet van de wet in Europa gerecycled worden. Die regel geldt niet voor bedrijfsafval. Waar dat heen gaat, bepaalt de markt. Piepschuim is verrassend gewild. „Daar worden isolatiepanelen van gemaakt”, zegt hij. „Schitterend product.”

Naar China gingen mengsels. En bijvoorbeeld dun wit plastic folie, waarvan net een vrachtwagen vol is binnengebracht. Licht plastic laat zich, vanwege het geringe gewicht, moeilijk machinaal verwerken. In Azië is recycling vaker handwerk. Ben Kras van Kras Recycling: „Als je dat in Europa verwerkt, kost het handenvol geld.”

Al vorig jaar voelde de Nederlandse markt de consequenties van de Chinese ban. De vergunningen van de meeste importeurs werden geschrapt. Een deel van het plastic is sindsdien in Maleisië, Vietnam en Taiwan verwerkt. Die landen kunnen de aanvoer inmiddels ook niet meer aan, zegt Kras. „Al drie maanden gaat er bijna niks meer die kant op.” Hij overweegt meer plastic in Turkije te laten verwerken. „Dat ligt ook op de route naar Azië.”

En omdat hij partijen weert die niet winstgevend kunnen worden gerecycled, neemt zijn bedrijf minder afval in. Van 330 miljoen kilo in 2016 zakte de verwerking naar 270 miljoen kilo vorig jaar.

Dat speelt in de hele branche. Aan het plastic dat niet gerecycled kan worden, verIiest iedereen, van fabrikanten tot handelaars en inzamelaars. Tegen betaling (80.000 euro voor een miljoen kilo) neemt de Duitse cementindustrie het afval over om haar ovens mee te stoken. „Nederlandse afvalverbrandingsovens draaiden al op volle toeren voordat de Chinese ban in werking trad”, verklaart directiesecretaris Han van Rijssen van de Vereniging Afvalbedrijven.

Ook onderzoekers van de University of Georgia (VS) waarschuwden vorige maand voor negatieve gevolgen van de ban. „Rijkere landen met een goede afvalverwerking sturen plastic afval naar landen die zich economisch nog moeten ontwikkelen”, schrijven ze in het wetenschappelijke tijdschrift Science Advances. Als er niks gebeurt, „zal er veel meer plastic worden gestort.”

Foto Olivier Middendorp

‘Ecoflowerbag’

De Europese Commissie, die begin dit jaar haar nieuwe ‘Plastic Strategie’ presenteerde, schat dat er in de komende zeven jaar in heel Europa 250 sorteerinstallaties en 300 recyclingfabrieken moeten worden gebouwd en dat er tussen 8 en 17 miljard euro geïnvesteerd moet worden.

Die investeringen worden pas aantrekkelijk als de vraag van de industrie naar gerecycled plastic groeit, en daarvoor zou de kwaliteit ervan moeten toenemen. Nu wordt van alle plastic producten slechts zo’n 7 procent gemaakt van gereycled plastic.

Plastic recyclen is lastig – al is het maar omdat er heel veel soorten plastic zijn.. Lees ook: Weg met plastic in laagjes: dat is niet te recyclen

Ben Kras heeft zelf een nieuwe toepassing bedacht. In de hal bij de ingang staat de ‘ecoflowerbag’ uitgestald: een stevige draagtas voor boeketten, gemaakt van gerecycled folie van de bloemenveiling. Hij hoopt dat supermarkten er hun boeketten in willen verkopen, met statiegeld.

Maar ja, zegt hij er meteen bij, hoeveel plastic scheelt zo’n bloementas nou? „Een paar ton afval. Dat mérk ik niet eens op mijn 270.000 ton. Om invloed te hebben, zouden er miljoenen tassen verkocht moeten worden.” Er kan veel meer met gerecycled plastic, vindt hij. „Als Unilever en Coca-Cola 100 procent van hun kratten van gerecycled plastic maken, dan komen we ergens.”

    • Hester van Santen