Opinie

    • Menno Tamminga

Zijn werknemers te lief in de strijd om ’t geld?

AkzoNobel en Eneco negeren hun werknemers als volwaardige partner in de onderneming. Waarom zondigen topmanagers tegen het inzicht dat werknemers cruciaal ondernemingskapitaal zijn?

Gemotiveerde werknemers zijn het belangrijkste kapitaal van de onderneming. Kent u dat cliché? Er wordt soms opzichtig tegen gezondigd door topmanagers en commissarissen.

Twee van die zondaren zijn verfgigant AkzoNobel en energieconcern Eneco. Ze zijn verwikkeld in een knallend conflict met hun eigen werknemers. AkzoNobel ná een overnamebod, Eneco op het moment dat een overname van het bedrijf juist in voorbereiding is.

Vorig jaar nog mobiliseerde AkzoNobel met succes zijn 5.000 Nederlandse werknemers tegen een kudde activistische beleggers én een dreigend overnamebod van de Amerikaanse concurrent PPG.

Werknemers hebben andere belangen dan beleggers bij zo’n vijandige overname. Aandeelhouders verlekkeren zich aan een overnamepremie bovenop de beurskoers. Maar werknemers zien de bui hangen. De kostenreducties die de koper belooft om die premie te betalen zijn hún banen. ‘Our jobs become history?’ stond op A4’tjes die werknemers op een adhesiebijeenkomst voor het bestuur op 25 april 2017 omhoog hielden. Ze hadden gratis vervoer naar de Amsterdamse RAI gekregen om de top te steunen.

Werknemers zijn ook burgers met banen en families. Stuk voor stuk kiezers, dus (regionale) politieke steun was soepel te organiseren. PPG dreigde, maar deed geen bod.

Het is een harde wereld. Steun is niet gratis. De vakbonden eisen nu 400 miljoen euro extra voor het AkzoNobel pensioenfonds. AkzoNobel wil dat niet. Dat geld is al beloofd aan de beleggers. Zij krijgen de opbrengst van 7,5 miljard euro op de verkoop van de divisie speciaalchemie.

Bij Eneco (ruim 3.000 werknemers) moet de overname nog komen. De aandeelhouders, 53 gemeenten, willen het duurzame energiebedrijf verkopen. Daarbij trokken zij meer macht naar zich toe dan eerder afgesproken. Dat leidde tot verwarring en conflicten met de commissarissen en het bestuur. Topman Jeroen de Haas moest weg. De centrale ondernemingsraad voelde zich gebruuskeerd en stapte naar de Ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof.

AkzoNobel en Eneco negeerden werknemers als volwaardige partner - en nu is er ruzie

Daar boekte de ondernemingsraad vorige week een overwinning zoals ze zelden in medezeggenschap worden behaald. Elk van de vier klachten werd door de rechter gehonoreerd. Er komt op zijn aanwijzen een onafhankelijk onderzoek naar de gang van zaken. Zolang dat loopt, is een verkoop van Eneco een illusie.

Lees ook hoe topmanagers inhuurkrachten zijn geworden. Eigen talent eerst? Vergeet ‘t maar

De vraag, bij Eneco, AkzoNobel en elders, is natuurlijk waarom topmanagers zondigen tegen het inzicht dat werknemers cruciaal ondernemingskapitaal zijn? Is het angst voor de paniekzaaiende tactieken van die begerige activistische beleggers? Of is het omdat topmanagers, net als grote beleggers, zelf passanten zijn geworden zonder binding met het bedrijf? Omdat zij deels met aandelen worden beloond? Of zijn de werknemers, vakbonden en ondernemingsraden te lief in de strijd om de ondernemingsstrategie en het geld?

Het zal allemaal z’n rol spelen. AkzoNobel en Eneco negeren de werknemers als volwaardige partner in de onderneming. Dat botst met ons polderkarakter. Oud-topman Kees van Lede van AkzoNobel, die vorig jaar op de aandeelhoudersvergadering het bedrijf steunde tegen PPG, pleit nu juist voor serieus overleg over een extra pensioenbijdrage.

Constructief overleg over gedeelde belangen was de kracht van het poldermodel. Van Lede was daar als voorzitter van werkgeversverbond VNO (1984-1991) een spelmaker. In Den Haag ligt de polder op apegapen. Op ondernemingsniveau gebeurt hetzelfde, met ‘dank’ aan de werkgevers.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.
    • Menno Tamminga