Opinie

    • Carolien Roelants

Revolutie? Vandaag nog niet maar de woede groeit

Onheilsprofeten voorspellen nieuwe opstanden in de Arabische wereld nu verbetering uitblijft. Carolien Roelants keek in dat kader naar de protesten in Irak.

Irakezen protesteerden deze maand tegen onder meer de hoge werkloosheid. Foto Haidar Mohammed Ali/AFP

De Arabische wereld blijft een tranendal van jeugdwerkloosheid, corruptie, repressie en ga zo maar door. Een knekelhuis van gewurgde verwachtingen na de ‘revoluties’ van 2011. Er was destijds feitelijk geen sprake van revoluties of doorslaggevende verandering dus u ziet zeven jaar later nieuwe protesten. In Irak. In Jordanië. In Tunesië. Marokko. Soedan. En waar er (nog) geen protest is komt het doordat het regime de boel in de houdgreep heeft. In Egypte bijvoorbeeld.

De vroegere Jordaanse vicepremier Marwan Muasher waarschuwde een paar maanden geleden dat als Arabische leiders het roer niet radicaal omgooien, een nieuwe ‘Arabische lente’ dreigt zoals die opstanden ten onrechte heetten. Die Lente was al niet vrolijk. Maar dit keer, voorspelde hij, en hij was niet de enige, zal ze radicaler zijn en gewelddadiger. Muasher, die zelf in Jordanië in 2005 zonder succes politieke, economische en sociale hervormingen probeerde door te voeren, zag echter weinig tekenen die op een drastische koerswijziging duidden.

Lees ook: Hoe de Arabische wereld uit elkaar viel

Nieuwe revoluties?

Vraag: dreigen de huidige protesten inderdaad te ontaarden in nieuwe revoluties? Ik pak Irak, want daar spelen de recentste protesten zich af, in het olierijke shi’itische deel, van Basra in het uiterste zuiden tot en met Bagdad (in het sunnitische deel is men nog murw na de verwoestende strijd tegen de Islamitische Staat). Hiertegen wordt geprotesteerd: 1) watertekorten, gevolg van incompetentie, opwarming van de aarde en de Iraanse afsluiting van de toevoerrivieren tot de Tigris wegens eigen (wanbeleid) problemen. 2) Falende stroomvoorziening terwijl de temperatuur tot tegen de 50 graden Celsius oploopt, dus gebrekkige airco en andere koeling. Gevolg van corruptie (zie 3) en stopzetting levering Iraanse stroom omdat de rekening niet zou zijn betaald.

Boze tongen willen dat Amerika Irak onder druk heeft gezet niet te betalen. 3) Gi-gan-tische corruptie. Volgens de officiële anticorruptiecommissie is de afgelopen 15 jaar, dus sinds de Amerikaans-Britse invasie, 320 miljard dollar in vele zakken zoekgeraakt. Daarom is de onder Saddam Hussein verwaarloosde infrastructuur nog steeds niet op orde. 4) Geen profijt van de olie. 5) Geen verbetering. Ministeries werken niet samen maar tegen elkaar omdat de politieke partijen die ze in handen hebben ze als hun persoonlijke melkkoe beschouwen (zie 3, corruptie).

De straat op

Boze mensen gaan de straat op, en worden er afgeslagen. Ze komen terug. Er vallen doden. Ze steken partijkantoren in brand van alle partijen, inclusief de machtige pro-Iraanse. Internet gaat uit, en weer aan. Premier Abadi spreekt eerst van een samenzwering en belooft vervolgens investeringen, in scholen, medische zorg, stroomcentrales en ontziltingsinstallaties.

Dat lijkt het Ben Ali-recept – de Tunesische sterke man die zich met ongeloofwaardige concessies naar de ondergang werkte. Maar ja, wie moet je in Irak ten val brengen? Een demissionaire regering van nationale eenheid die wacht op aflossing op basis van de verkiezingen van 12 mei? Er is geen nieuwe leider om naar de macht te dragen: iedereen is corrupt. Wat ik lees en hoor: dat de betogers vroeger of later het politiegeweld en de hitte moe worden en naar huis gaan. En volgend jaar, net zoals vorig jaar, terugkomen als het warm wordt en de airco weer dienst weigert.

Dit jaar. Volgend jaar. In Irak, in Tunesië, in Jordanië. Elk jaar bozer en geen oplossing. Daarom denk ik dat uiteindelijk Muasher gelijk zal krijgen met zijn onheilsprofetie.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.
    • Carolien Roelants