Opinie

    • Mesut Özil

Mesut Özil: ik ben een Duitser bij winst, en een Turk bij verlies

Open brief Het racisme aan de top van de Duitse voetbalbond viert hoogtij, schrijft . Daarom neemt hij afscheid als Duits international.
Foto Kai Pfaffenbach / Reuters

Zoals bij veel mensen zijn mijn voorouders afkomstig uit meer dan één land. Zelf groeide ik in Duitsland op, maar de wortels van mijn familie liggen stevig verankerd in Turkije. Ik heb twee harten: één Duits en één Turks.

In mei ontmoette ik in Londen tijdens een liefdadigheidsbijeenkomst president Erdogan. Ik besef dat de foto van ons samen leidde tot enorme ophef in de Duitse media en ook al zullen sommigen mij verwijten dat ik lieg of niet eerlijk ben, de genomen foto had geen politieke bedoelingen. Voor mij was een foto met Erdogan niet iets politieks, maar een kwestie van respect voor het hoogste ambt in het land van mijn familie. Ik begrijp dat dit misschien moeilijk te vatten is, want in de meeste culturen kan de politieke leider niet los worden gezien van de persoon. Maar dat ligt in dit geval anders. Wat de uitslag van de laatste [Turkse] verkiezingen – of van die daarvoor – ook zou zijn geweest, ik zou die foto toch hebben gemaakt.

Lees ook de analyse van correspondent Juurd Eijsvoogel: Vertrek Özil raakt heel Duitsland

Politieke agenda

Bepaalde Duitse kranten gebruiken mijn achtergrond en die foto met Erdogan als rechtse propaganda ten behoeve van hun politieke agenda. Waarom gebruikten ze anders foto’s en krantenkoppen met mijn naam erin als rechtstreekse verklaring voor de [Duitse] nederlaag in Rusland? Ze hadden geen kritiek op mijn prestaties, ze hadden alleen kritiek op mijn Turkse afkomst en mijn respect voor mijn opvoeding. Dit gaat een persoonlijke grens over die nooit mag worden overschreden, en waarbij kranten proberen het Duitse volk tegen mij op te zetten.

Ik heb altijd gedacht dat een ‘partnerschap’ steun inhoudt, in goede tijden maar ook in moeilijke situaties. Laatst wilde ik op bezoek bij mijn oude school Berger-Feld in Gelsenkirchen, samen met twee van mijn charitatieve partners. Ik heb een jaar lang een project gefinancierd waarin migrantenkinderen, kinderen uit arme gezinnen en allerlei andere kinderen samen konden voetballen en sociale levensregels konden leren. Maar een paar dagen voordat we zouden gaan, werd ik door mijn zogenaamde ‘partners’ in de steek gelaten. Bovendien kreeg mijn management van de school te horen dat ze mij daar nu even niet meer wilden, omdat ze vanwege mijn foto met Erdogan ‘bang voor de media waren’, vooral nu de ‘rechtse partij in Gelsenkirchen in de lift zat’. In alle eerlijkheid: dit deed echt pijn. Ik voelde me daardoor ongewenst en hun tijd onwaardig.

Ben ik geen Duitser?

Wat me de afgelopen maanden vermoedelijk het meest heeft teleurgesteld, is de bejegening door voorzitter Reinhard Grindel van de Duitse voetbalbond DFB. Sinds het einde van het wereldkampioenschap staat Grindel onder grote druk vanwege zijn beslissingen voor het begin van het toernooi – en terecht. Onlangs heeft hij in het openbaar gezegd dat ik nogmaals zou moeten uitleggen wat ik heb gedaan en heeft hij mij de slechte resultaten van de ploeg in Rusland verweten.

In de ogen van Grindel en zijn aanhang ben ik Duitser als we winnen, maar immigrant als we verliezen. Ook al betaal ik belasting in Duitsland, bekostig ik faciliteiten op Duitse scholen en heb ik in 2014 met Duitsland het WK gewonnen, nog altijd word ik in de samenleving niet geaccepteerd. Ik word als ‘anders’ behandeld. In 2010 ontving ik als voorbeeld van geslaagde integratie in de Duitse samenleving de ‘Bambi-prijs’, in 2014 een ‘Zilveren Laurierblad’ van de Bondsrepubliek Duitsland en in 2015 was ik ‘Duits voetbalambassadeur’. Maar ik ben duidelijk geen Duitser...? Komt dat door Turkije? Komt het omdat ik moslim ben? Hier ligt denk ik een belangrijk probleem. Omdat we van ‘Turkse Duitsers’ spreken, onderscheidt dit al de mensen die familie uit meer dan één land hebben. Ik ben geboren en heb op school gezeten in Duitsland, dus waarom accepteren mensen mij niet als Duitser?

Lees ook: tijdens het WK kreeg Özil ook steun, van bijvoorbeeld Die Welt

In u, Reinhard Grindel, ben ik teleurgesteld, maar uw daden verbazen me niet. In 2004 beweerde u als Duits parlementslid dat het „multiculturalisme in werkelijkheid een mythe [en] een levenslange leugen was” en zei u ook nog dat in veel Duitse steden de islamitische cultuur te diep geworteld was geraakt. Dat is onvergeeflijk en onvergetelijk.

Duitsland van vroeger

De opvattingen van Grindel zijn ook elders te vinden. De Duitse politicus Bernd Holzhauer maakte mij vanwege mijn foto met Erdogan en mijn Turkse achtergrond voor „geitenneuker” uit. Van Werner Steer (directeur van de schouwburg in München) mocht ik „oprotten naar Anatolië”. Deze mensen hebben mijn foto met Erdogan als gelegenheid aangegrepen om uiting te geven aan hun tot dan toe verborgen racistische neigingen. Ze vertegenwoordigen allemaal een Duitsland van vroeger, een Duitsland dat niet openstaat voor nieuwe culturen en een Duitsland waar ik niet trots op ben. Ik heb er vertrouwen in dat veel trotse Duitsers die een open samenleving omarmen, dit met me eens zullen zijn.

Na de bejegening die ik van de DFB en vele anderen heb gekregen, wil ik niet meer het shirt van het Duitse elftal dragen. Tot mijn verdriet en na lang nadenken zal ik, zolang ik dit racisme en gebrek aan respect voel, niet meer op internationaal niveau voor Duitsland spelen. Ik heb het Duitse shirt altijd met zoveel trots en blijdschap gedragen, maar dat is niet meer zo. Het was uiterst moeilijk om dit besluit te nemen, want ik heb altijd alles gegeven voor mijn ploeggenoten, de technische staf en het Duitse volk. Maar als hooggeplaatste DFB-functionarissen mij behandelen zoals ze hebben gedaan, geen respect voor mijn Turkse wortels hebben en zelfzuchtig politieke propaganda met mij bedrijven, dan is het genoeg geweest. Daar voetbal ik niet voor en ik ga niet werkeloos toekijken. Racisme mag nooit worden geaccepteerd.

Dit is een ingekorte versie van de brief die Özil eerder op Twitter plaatste. Vertaling: Rien Verhoef
    • Mesut Özil