Meerderheid jongeren onder 18 krijgt makkelijk alcohol mee

Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Twente en het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP. Cafetaria’s houden zich het slechtst aan de wet.

Een ID-swiper, een scanapparaat voor identiteitsbewijzen, bevestigd aan de kassa van een supermarkt. Foto Evert Elzinga/ANP

Een meerderheid van de jongeren onder de achttien jaar lukt het zonder problemen alcohol te kopen in supermarkten, cafés en andere verkooppunten. In een maandag gepubliceerd onderzoek van de Universiteit Twente en het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP kregen minderjarigen vorig jaar in zes van de tien gevallen een krat bier, een fles wijn of een andere alcoholische versnapering mee.

In een vergelijkbaar onderzoek uit 2016 werden de leeftijdsgrenzen strenger nageleefd. Toen vond het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport nog dat in 47 procent van de gevallen jongeren geen drank meekregen. Bij dit nieuwe onderzoek was dat 42,3 procent. Sinds 2014 moeten jongeren minstens achttien zijn om alcohol te kopen. Op het schenken aan minderjarigen staat een wettelijke boete van 1.360 euro.

Acteurklanten

De Universiteit van Twente en STAP stuurden vorig jaar zogenoemde mysteryshoppers van zeventien jaar langs 2.118 supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria’s en sportkantines door het hele land. Deze acteurklanten vroegen dan bijvoorbeeld om een biertje en noteerden daarbij de reactie van de verkoper. De wet verplicht verkopers om de leeftijd vast te stellen van zijn klant door naar zijn identiteitskaart te vragen.

Kassamedewerkers in supermarkten deden dit het trouwst. Daar kregen de in het complot zittende mysterykids zes op de tien keer een ‘nee’ te horen als ze drank probeerden af te rekenen. Cafeteria’s, zoals snackbars, hielden zich het slechtst aan de regels: bij slechts 29,9 procent van de 298 onderzochte kooppogingen vroeg een medewerker om een identiteitskaart en werd vervolgens het blikje bier geweigerd.

Toezicht op het verbod alcohol te schenken aan minderjarigen is een taak voor gemeenten. Lastig en duur, vinden ze. Een bedrijf biedt hun een oplossing

Alsnog meegeven

De onderzoekers van de Universiteit Twente en STAP specificeren ook welke supermarkt en slijterij de wet het vaakst naleefde. Aldi scoorde het best. Bij de 38 bezoeken van de minderjarige mystershoppers kregen zij in 78,9 procent van de gevallen geen drank mee. Nettorama komt het slechtst uit het onderzoek (bij 30 procent van de kooppogingen gaven medewerkers geen bier of wijn mee), maar die keten is slechts tien keer getest, blijkt uit de cijfers.

Ook kan het gebeuren dat de verkoper na het zien van het identiteitsbewijs van de minderjarige tóch alcohol meegaf. Dat gebeurde in 14,2 procent van de gevallen. De horecegelegenheid, supermarkt of kantine die toch bier meegaf, las in dat geval de identiteitskaart verkeerd, of gaf de drank alsnog mee.

Hoewel de situatie is verslechterd sinds 2016 (47 procent van de mysterkids kreeg toen geen alcohol mee tegenover 42,3 procent vorig jaar), is die al wel flink verbeterd sinds de jaren 2013-2015. Toen werd nog slechts in 30,2 procent van de gevallen om een identiteitsbewijs gevraagd, bleek uit onderzoek van de Universiteit Twente.

    • Guus Ritzen