De augmented vakantie: van een levensechte jungle tot het oude Parijs

Reizen Augmented reality (AR) voegt een digitale laag toe aan een vakantie, stedentrip of pretparkbezoek. Musea en historische gebouwen komen op je telefoon tot leven.

Beelden van de AR-ervaring Into the Wild van het ArtScience Museum in Singapore. Via de smartphone lijkt het alsof er wilde dieren en bomen in het museum zijn. Beelden Marina Bay Sands

Bij de ingang van het ArtScience Museum in Singapore krijgen bezoekers een tablet die toegang biedt tot een adembenemende nieuwe dimensie. Wie via het scherm naar zijn omgeving kijkt ziet kleurige, uit het niets verschijnende vlinders die hem het museum in lokken. Woudreuzen en lianen groeien in snel tempo vanuit de vloer door het plafond. Oerwoudgeluiden doorbreken de stilte van de expositieruimte. Geritsel uit het struikgewas: een gordeldier zoekt insecten. Naast een meters dikke woudreus plukt een orang-oetan sappige groene bladeren van een struik. Plots word je verrast door een grommende tijger.

De jungle is onderdeel van Into the Wild, een augmented reality, of AR-ervaring, van het Nederlandse digitale productiebedrijf MediaMonks. Het digitale productiebedrijf, dat deze maand voor 300 miljoen euro werd overgenomen door het investeringsfonds van de Engelse reclamegoeroe sir Martin Sorrell, veranderde bijna 1.000 vierkante meter van het Singaporese museum in een digitaal regenwoud. „Bij mijn weten is dit de grootste AR-ervaring ter wereld”, vertelt Sander van der Vegte, hoofd van MediaMonks Lab.

Toeristen hebben sinds kort de keuze uit een breed scala aan AR-apps, die een extra laag op hun smartphone of tablet tovert met informatie over musea, kerken en andere bezienswaardigheden maar ook stations en luchthavens. Apple en Google introduceerden onlangs software die het toevoegen van AR aan apps eenvoudiger maakt. Deskundigen zien augmented reality als een van de belangrijkste technologietrends van nu. Binnen vier jaar, stelt marktonderzoeker Digi-Capital, zal AR groeien tot een industrie van circa 120 miljard dollar.

Historische geesten

Toerisme is bij uitstek een gebied waar AR iets kan toevoegen, stelt Van der Vegte. „Toeristen laten zich steeds vaker leiden door hun mobiele telefoon, zijn nieuwsgierig naar hun omgeving en hebben genoeg tijd om extra informatie te consumeren. Dat is interessant voor pretparken en musea. De organisaties hopen dankzij de extra ervaring meer bezoekers te trekken.” Een fatsoenlijke AR-app is wel een investering van minstens een ton volgens Van der Vegte.

Zo is er voor een cultuurtrip naar het Verenigd Koninkrijk de nieuwe Historic Cities-app. Op belangrijke oudheidkundige locaties, van de kathedraal in Salisbury tot de Muur van Hadrianus, projecteert de app historische figuren die als een geestverschijning hun persoonlijke ervaringen delen. Zo vertelt Marcus Aurelius Nepos over de bloedige geschiedenis van het Romeinse amfitheater van Chester. In Stratford-upon-Avon deelt Shakespeare intieme details over het leven in zijn geboortehuis.

Een ander voorbeeld isParis, Then and Now. Deze reis-app verrijkt tweeduizend Parijse gebouwen en monumenten met oud beeldmateriaal. Zo zie je hoe de Sacré-Coeur er uitzag voor de grote restauratie en hoe de Eiffeltoren werd opgebouwd.

AR biedt reizigers niet alleen extra beleving, maar ook talrijke praktische toepassingen. Van der Vegte gebruikt bijvoorbeeld regelmatig de Google Translate-app in het buitenland. „Die ‘leest’ tekst op borden, menu’s of productverpakkingen, en plaatst daar de vertaling onder. Als je dat eenmaal gewend bent kun je niet meer zonder.”

Een van de eerste culturele instellingen die de technologie heeft toegepast was het Smithsonian National Museum of Natural History in Washington, een van de bekendste en oudste historische musea in de VS. Met de ruim twee jaar geleden geopende tentoonstelling Skin & Bones lanceerde het Smithsonian zijn bottenverzameling van dinosauriërs in één keer de 21ste eeuw in. Door de smartphone er voor te houden zien bezoekers met een speciale app de getoonde skeletten tot leven komen. Dinosauriërs verschijnen levensecht op het scherm en beginnen te lopen. Een slanghalsvogel duikt achter virtuele vissen aan. Vanuit een glazen vitrine schiet een vampiervleermuis richting het plafond.

Voor pretparken biedt AR ook de mogelijkheid een van de grootste ergernissen van hun bezoekers te verlichten. „In elk nieuw onderzoek staan wachtrijen bovenaan de lijst”, zegt Van der Vegte. „Sowieso grijpen bezoekers in een wachtrij massaal naar hun telefoon. Logisch om juist op plekken waar grote rijen staan een AR-ervaring toe te voegen.” Een van de voorlopers op dit gebied is Disney World in Florida. Terwijl je in de lange rij voor Toy Story Land staat kun je daar tegenwoordig opeens Buzz Lightyear langs zien schieten. En krijg je op je telefoon allerlei interessante Alpen-weetjes aangereikt terwijl je staat te wachten voor de Matterhorn-achtbaan. In sommige van de in het pretpark gevestigde hotels transformeert de Play Disney Parks-app je kamer in een spannende Star Wars Experience.

Mobiele rekenkracht

Het transformeren van grote ruimtes met AR is een complexe uitdaging. „Om de Into the Wild-ervaring goed te kunnen uitwerken moesten we de expositieruimte eerst volledig digitaal nabouwen”, vertelt Van der Vegte. „Zo konden we onder meer de benodigde berekeningen testen. Om een virtueel object op realistische wijze in de omgeving te kunnen projecteren moet je zijn positie 60 keer per seconde herberekenen. Koppel dat aan een groot aantal andere objecten, plus het gegeven dat je zelf ook doorlopend beweegt, en je begrijpt hoeveel rekenkracht je hiervoor nodig hebt.” De eerste eenvoudige AR-projecties die Van der Vegte tien jaar geleden zag kwamen uit een computer met de omvang van een flinke ijskast. Diezelfde rekenkracht past tegenwoordig in een smartphone.

Beeld Marina Bay Sands

In 2013 maakte het Rotterdamse bedrijf Twnkls al een museum-app. In opdracht van de gemeente Spijkenisse bouwde de AR-specialist de app Museum op de Markt met virtueel het lokale Marktplein in de jaren vijftig. En voor IKEA maakte Twnkls de Place-app, waarmee klanten nieuwe meubels in hun eigen huis kunnen projecteren.

Een verschil met vijf jaar geleden, vertelt technisch-directeur Lex van der Sluijs, is dat gebruikers toen nog niet konden rondlopen in een gedigitaliseerde ruimte. „Met de enkele camera op je telefoon kan je geen diepte bepalen. Om de precieze locatie van de gebruiker te weten, maakten wij destijds gebruik van speciale tegels. Maar inmiddels zijn daar talrijke oplossingen voor.”

De nieuwe AR-software van Apple en Google gebruikt de verschillende sensoren die een mobiele telefoon bevat. Zo meet de gyroscoop de rotatie van de telefoon, en bepaalt de accelerometer de snelheid waarmee je je telefoon beweegt.

Door deze data te combineren met cameragegevens kan een moderne smartphone nu met een foutmarge van maximaal 2 procent de omvang van een ruimte of een object inschatten. „Zo weet je telefoon of je je camera richt op een steentje of een enorm rotsblok”, zegt Van der Sluijs. „Het wordt zo veel gemakkelijker een virtueel 3D-object op de juiste grootte in een omgeving te projecteren.”

3D-kaart van een openbare ruimte

Een andere oplossing voor plaatsbepaling zijn beacons. Het Londense vliegveld Gatwick – 43 miljoen bezoekers per jaar – installeerde vorig jaar tweeduizend van deze peilbakens om de locatie van individuele reizigers te bepalen. Door het monitoren van wifi-signalen kunnen deze bakens de locatie van in de omgeving zendende telefoons nauwkeurig berekenen.

Op basis van zijn locatie en zijn vluchtinformatie krijgt de gebruiker een spoor oplichtende pijlen op zijn smartphone die hem de snelste route naar zijn gate toont. Alleen op Android-telefoons werd de benodigde app sinds mei al ruim 10.000 keer gedownload.

„Het installeren van al die peilbakens is erg duur”, zegt Van der Sluijs. „Een aantrekkelijk nieuw alternatief is het vastleggen van een groot aantal unieke kenmerken van een ruimte in point clouds.” Een app die zo’n openbare, driedimensionale kaart van een ruimte combineert met de beschikbare wifi-signalen en andere aanwijzingen kan exact de locatie van de telefoon bepalen.

Op dit moment werken verschillende bedrijven al aan het produceren van point clouds. „In de nabije toekomst gaan onze eigen telefoons die data ook verzamelen”, zegt Van der Sluijs. „Zo kan de gehele openbare ruimte straks met point clouds in kaart worden gebracht. Zo kan iedereen daar straks zijn eigen AR-ervaring aan toevoegen. En zo krijgt het woord ‘ontdekkingsreis’ een geheel nieuwe dimensie.”

    • Arnoud Groot