Verschil tussen plaats één en vijf in de Tour? Eén kilo

Gewicht Dumoulin De Tour de France kan in de Pyreneeën al worden beslist. Voor Tom Dumoulin telt elke kilo, zeker bergop.

Zijn ploeg Sunweb houdt precies bij hoeveel energie Tom Dumoulin op een dag verbruikt en hoeveel hij moet bij-eten om maximaal te herstellen. Foto Marco BERTORELLO/AFP

Het is hem niet aan te zien, je moet heel goed kijken en hem al een tijdje volgen. „Ben je afgevallen?”, vroeg tv-presentator Filemon Wesselink zaterdag, na afloop van de veertiende etappe. „Klopt. Een kilootje of zo”.

De man heeft spaghettislierten van onderbenen, de dijen daarentegen zijn machtig, en dan loopt het taps toe richting middel. Je vraagt je af waar die power vandaan komt als je hem ’s ochtends bij de start van een rit wat versuft op een kruk plaats ziet nemen om de pers te woord te staan, zo kalm, nog zo ver van de stress die nodig is om te overleven in dit circus.

Lees waarom Tom Dumoulin vlamde in de Alpen

Zijn bovenlijf loopt breeduit door tot aan de schouders, hij heeft geen ielig gestalte, maar aan zijn armen zit ook geen overmatig weefsel – vet noch spier. Welbeschouwd is dat overal zo: knappe jongen die in dat lycra een vettig randje kan bespeuren. Wielrenners onder elkaar noemen dat scherp staan – een lichaamsgewicht waarbij de huid strak over het geraamte gespannen is maar de kracht in de spieren niet verloren is gegaan. Bij hem kon het kennelijk nog wel wat scherper.

Want sinds Tom Dumoulin op 27 mei in de straten van Rome als tweede finishte in de Giro d’Italia is hij dus een kilo kwijt, futiel op het oog, maar hij vaart er wel bij. Hij blaakt van het zelfvertrouwen, ook dit weekend weer. Zaterdag was de enige test dit weekend, in de klim naar de Côte de la Croix-Neuve. Hij hield zich soeverein staande, finishte tussen Chris Froome en Geraint Thomas in.

Het lijkt niks, een pak suiker, maar draag het maar eens in de achterzak van je wielershirt mee over de glooiende wegen van het Centraal Massief, drie weken lang, weer of geen weer.

70 kilo bij een lengte van 1,85 meter

Rond de zeventig kilo bij een lengte van 1,85 meter, daarmee won hij vorig jaar de Giro, vertelde Sunweb-diëtist Titia van der Stelt destijds. Er was in de pers opwinding ontstaan omdat hij onder de zeventig gedoken zou zijn, en juist dát zou het verschil betekenen tussen de Vuelta verliezen en de Giro winnen. „Nee hoor”, zei Van der Stelt. „Hij weegt hetzelfde. De verhouding spier-vet is alleen net anders.” Dumoulin was in een proces beland waarin hij zijn lijf en leden ombouwde van tijdrijder tot ronderenner. Overigens kwam hij van ver, net als zijn naaste belagers deze Tour. Van alledrie zijn foto’s uit de tijd dat er nog niet gevochten hoefde te worden om de gele trui in Parijs: langere haren, bollere toet. Scheelde zo tien kilo. Maar dat is lang geleden.

De Giro van 2017 was de editie waarop Dumoulin zich dat ietwat ‘hogere’ gewicht kon permitteren omdat hij de opgelopen schade in de bergen ruimschoots kon rechttrekken tijdens twee lange tijdritten, waar hij met spiermassa het verschil kon maken. Maar hij wist ook: is het parcours eens wat minder op mijn lijf geschreven, dan wil ik ook meedoen. Korter gesteld: ik moet harder omhoog. Afvallen is voor klimmers dan een voor de hand liggende oplossing.

Nog niet in de Giro van afgelopen mei, daar bleef hij rond zijn oude gewicht. Sinds die ronde meten ze bij Sunweb precies hoeveel energie Dumoulin op een dag verbruikt, en hoeveel hij moet bij-eten om maximaal te herstellen. Ze werken er met ‘personal plates’ – exact afgemeten bordjes voedsel – en een ‘afdeling nutrition’. „Tom is iemand die liever een schepje te veel neemt”, zegt Van der Stelt over de telefoon. „Daardoor kwam hij tijdens de Giro van vorig jaar iets aan. Dit jaar hebben we alles bijgehouden en bleef hij op gewicht. Zo kwam hij fris uit de Giro.”

Fysiek en mentaal had hij diep moeten gaan in Italië. Maar de grootste winst was behaald: met zijn tweede plaats bevestigde Dumoulin zijn status als ronderenner. Adriaan Helmantel, een van zijn coaches: „Topvorm is vaak een optelsom, en het gewicht slechts één van de succesfactoren. Na de Giro zag ik bij Tom vooral opluchting. Hij was verlost van de druk en hij zei: ‘Zo, en nu lekker naar de Tour’. Hij straalt, is nu frank en vrij. Hij hoeft namelijk niets. Fixeer je niet op gewicht, hoewel: Lucinda Brand heeft ook aan haar gewicht gewerkt. Die klimt beter dan ooit.”

Dumoulin kwam tijdens de Giro vorig jaar iets aan. Dit jaar bleef hij op gewicht en kwam fris uit de Giro

Dumoulin nam na de Giro een week vrij, ging met zijn aanstaande op vakantie naar Sicili, maar bleef zich aan het voedingsregime houden. Van der Stelt: „Zijn dagplan zijn we blijven doortrekken. Dat vereist veel discipline.”

Daarna trok hij naar La Plagne, om op hoogte te trainen. Renners verliezen dan sneller gewicht. Op 7 juli stond hij aan de start van de Tour, en daarna reed hij misschien wel zijn beste grote ronde ooit. Bergop kon hij met de allerbesten mee, op het indrukwekkende af. Hij toonde nog geen moment van zwakte, had alleen pech op de Mûr-de-Bretagne. „Elke kilo die je minder omhoog hoeft mee te nemen scheelt gewoon”, zei Sunweb-ploegleider Arthur van Dongen zondag. „Maar laten we ons er niet op blindstaren. Tom is altijd lichter in de zomer, net als Sam Oomen.”

Volgens sportarts Guido Vroemen betekent een kilo minder bergop algauw een procent winst. „Op een klim van een half uur scheelt dat 18 seconden.” Dat kan in Parijs het verschil zijn tussen winnen of verliezen.

Michael Rasmussen, de Deense renner die tijdens zijn carrière bekend stond om zijn fascinatie voor een zo laag mogelijk lichaamsgewicht en ook dat van zijn fiets, gaat nog een stap verder: „Een kilo minder in de Tour is het verschil tussen plaats één en plaats vijf.”

Voeding terugschroeven

Rasmussen weet hoe Dumoulin in vijf weken is afgevallen: „Na de Giro draaide zijn lichaam op volle toeren. Zijn metabolisme was hoog. Als je vervolgens je voeding iets terugschroeft, verlies je vrij gemakkelijk gewicht. Zo deed ik het ook altijd.” Rasmussen en Van der Stelt zijn het met elkaar eens: Dumoulin zit nu op zijn limiet. Verder afvallen is spieren opeten.

Om dat te voorkomen experimenteert Sunweb deze Tour met wat ze de Muscle Sound noemen, een echo-apparaat dat spieren zo in kaart brengt dat zichtbaar wordt in hoeverre een bundel ‘gevuld’ is of niet. Zo kan Dumoulin tot op microniveau herstellen. Het betreft nog slechts een experiment. Van Dongen: „We willen data verzamelen met het oog op de toekomst.”

Want wat Tom Dumoulin aan het doen is – twee grote rondes op rij rijden – is in feite één groot grijs gebied. Hij deed het nog nooit. Niemand die weet waar zijn grenzen liggen. Vraag is hoe lang hij dit niveau kan vasthouden. De derde week in de Tour staat op zichzelf. Een slechte dag en het klassement is om zeep. Dan maakt een kilo meer of minder niet zo veel meer uit.

    • Dennis Meinema