NRC checkt: ‘VK heeft grootste diplomatieke netwerk van Europa’

Dit schreef Boris Johnson in een brief bij zijn aftreden als minister van Buitenlandse Zaken.

Boris Johnson Foto EPA

De aanleiding

Heel wat tumult veroorzaakte Boris Johnson met zijn aftreden als Brits minister van Buitenlandse Zaken op 9 juli. Het kabinet van premier Theresa May had drie dagen eerder een standpunt over de Brexit ingenomen, maar daar kon Johnson zich toch niet in vinden. In een brief aan May, waarin Johnson zijn aftreden toelichtte, stond hij ook stil bij zijn ministerschap. Hij schreef: „Nu ik aftreed, heeft [het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken] het grootste en verreweg het meest effectieve diplomatieke netwerk van alle Europese landen.” We checken of het Verenigd Koninkrijk inderdaad „het grootste” diplomatieke netwerk van Europa heeft. (Of het „het meest effectief” is, valt niet te controleren).

Waar is het op gebaseerd?

We nemen contact op met het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken en met het kantoor van Johnson in het Britse parlement (parlementariër is hij nog steeds). Johnsons kantoor reageert niet op meerdere mails en telefoontjes. Het ministerie komt na enig aandringen met een antwoord. Het VK, zo mailt een woordvoerder, heeft wereldwijd 274 diplomatieke „posten”. Hij mailt een lijst met daarop ambassades, consulaten en permanente vertegenwoordigingen bij internationale organisaties en daarnaast ook handelskantoren en kantoren van gouverneurs van Britse overzeese gebiedsdelen, zoals de Kaaiman-eilanden. De woordvoerder zegt dat het VK er de komende twee jaar nog tien posten bij zal krijgen. Dat betekent, zegt hij, dat het VK meer diplomatieke vertegenwoordigingen „zal hebben” dan enig ander land in Europa (het ministerie zegt dus iets anders dan Johnson). En op welke cijfers van ándere Europese landen is de vergelijking gebaseerd? Daarop geeft hij geen antwoord.

En, klopt het?

We maken zelf een vergelijking met de twee grootste Europese landen, Duitsland en Frankrijk, die op de sites van hun ministeries van Buitenlandse Zaken cijfers hebben staan. Duitsland heeft wereldwijd 153 ambassades, 61 consulaten, 12 vertegenwoordigingen bij internationale organisaties en een diplomatiek bureau op de Westelijke Jordaanoever. In totaal zijn dat 227 posten. Frankrijk heeft 160 ambassades, 89 consulaten, 16 vertegenwoordigingen bij internationale organisaties en twee ‘samenwerkingsbureaus’ in Noord-Korea en Taiwan. In totaal is dat 267. Duitsland en Frankrijk tellen op dezelfde manier. Wél ambassades, consulaten, vertegenwoordigingen bij internationale organisaties en bureaus in landen waarmee geen formele diplomatieke relaties bestaan (Taiwan, Palestijnse gebieden). Géén handelsposten of bureaus in overzeese gebiedsdelen.

Op dezelfde manier gaan we nu door de Britse lijst. Dan blijven er 228 Britse posten over, één meer dan Duitsland en 39 minder dan Frankrijk. Er zijn natuurlijk andere manieren van tellen denkbaar. We kunnen wél buitenlandse handelskantoren meetellen. Maar een vergelijking op dat punt is lastig, omdat die soms wel, soms niet binnen ambassades of consulaten zitten.

The Lowy Institute, een Australische denktank die een ranglijst bijhoudt van diplomatieke netwerken, telt op de Frans-Duitse wijze, maar is nog iets strenger (ambassades die tijdelijk gesloten zijn, tellen bijvoorbeeld niet mee). Lowy komt op een score van 224 voor Duitsland, 225 voor het VK en 266 voor Frankrijk.

Conclusie

De uitspraak is ongefundeerd, want de vergelijking die erachter zit is niet te achterhalen. Maken we zelf een vergelijking, dan blijkt de uitspraak ook onwaar: Frankrijk, niet het VK heeft het grootste diplomatieke netwerk van Europa. Dit blijkt ook uit een ranglijst van een Australische denktank.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Mark Beunderman