Turks-Nederlandse relatie hersteld, maar geen excuses

diplomatie

Nederland en Turkije hebben hun ruzie eindelijk bijgelegd. Waarom hebben de gesprekken zo lang moeten duren?

Nederland en Turkije normaliseren hun ernstig verstoorde diplomatieke relatie. Nieuws dat er al lange tijd zat aan te komen, waarbij de vraag alleen nog was wanneer. Beide landen sturen weer ambassadeurs en minister Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) zal dit najaar een officieel bezoek aan Turkije brengen.

Hiermee eindigt een zestien maanden durend diplomatiek conflict, dat begon in maart van het afgelopen jaar toen Nederland weigerde Turkse ministers toe te laten die campagne wilden voeren onder Turkse Nederlanders voor het door president Erdogan uitgeschreven grondwetreferendum. Vergeten is het politie-escorte waarmee de Turkse minister Fatma Kaya van gezinszaken de grens naar Duitsland over werd gezet, vergeten van Nederlandse kant zijn de schending van de nationale soevereiniteit door de minister en de harde woorden van Erdogan die Nederland aanduidde als „nazi-overblijfselen en fascisten”. Nederland en Turkije hebben elkaar gevonden op de diplomatieke bezweringsformule het eens te zijn dat men het niet eens is. „Goed dat de bladzijde wordt omgeslagen”, zegt minister Blok in een reactie.

Opnieuw vormde een vergadering van de NAVO het decor voor eerste voorzichtige gesprekken tussen de ministers van Buitenlandse Zaken van beide landen. Zo ging het een half jaar geleden ook, maar de vervolggesprekken leverden niets op. Integendeel. De Nederlandse ambassadeur die tot dan toe slechts niet welkom was in Turkije, werd formeel door Nederland teruggetrokken.

Dat was lang nadat de eerste toenaderingsgesprekken al in het najaar van 2017 in New York waren gevoerd tussen de Nederlandse en Turkse VN-ambassadeur. Na dit voorwerk werden de gesprekken op hoog ambtelijk niveau afwisselend in Ankara en Brussel voortgezet.

Het heikele punt was telkens dat Turkije excuses bleef eisen voor de manier waarop minister Kaya was behandeld. Iets dat Nederland pertinent weigerde. Daar was de houding: laten we vergeten wat er is gebeurd en vooruit kijken. In de gezamenlijke verklaring die Nederland en Turkije vrijdagmiddag hebben uitgegeven komt het woord ‘excuses’ niet voor. Er wordt slechts gesproken van „betreurenswaardige gebeurtenissen”, waarbij elk land voor zichzelf kan uitmaken wat onder die gebeurtenissen moet worden verstaan.

Waarom het zo lang heeft moeten duren? Betrokkenen van Nederlandse zijde bij de onderhandelingen wijzen op de bemoeienis van president Erdogan, die het vanwege zijn vertrouwensband met Kaya haast als een persoonlijke zaak opvatte.

Maar men wist ook dat de vorige maand herkozen Erdogan verder wil zonder conflict met een belangrijke investeerder. Hij hoefde geen excuses meer. Het woord ‘betreurenswaardig’ was voldoende.

    • Mark Kranenburg