The Daily Show richt zijn pijlen opnieuw op Frankrijk

Ook de Franse ambassadeur en de krant Le Monde mengen zich in de discussie over de diversiteit binnen het Franse nationale elftal, racisme en identiteit.

De Afrikaans-Amerikaanse presentator Trevor Noah. Foto Angela Weiss/AFP

Ze komen er niet uit, de Franse ambassadeur in de VS Gérard Araud en de presentator van de Amerikaanse comedyshow The Daily Show Trevor Noah. In de uitzending van maandag zei Noah grappend dat Afrika dit jaar het WK voetbal had gewonnen, doelend op het aantal Franse spelers van niet-Westerse komaf. Araud reageerde gepikeerd: “Twee van de 23 spelers van het Franse team zijn buiten Frankrijk geboren. Door het team ‘Afrikaans’ te noemen, ontken je hun Franse identiteit”, schreef hij in een brief aan Noah,

Maar daarmee was de kous niet af. In Frankrijk en de Verenigde Staten gaat de discussie online en in de media door. Woensdagnacht reageerde Noah (van Zuid-Afrikaanse komaf) opnieuw op de kwestie. In een acht minuten durende video op Youtube vertelt hij tussen opnames van de show door dat zwarte mensen van over de hele wereld het Franse succes meevierden.

Noah: “Waarom kunnen twee identiteiten niet naast elkaar bestaan? Wat de ambassadeur eigenlijk zegt, is dat om Frans te worden de spelers hun Afrikaanse achtergrond moeten uitwissen.”

Eerder schreef correspondent Peter Vermaas in NRC dat achter het standpunt van Araud een grotere Franse opvatting schuilgaat, namelijk die van kleurenblindheid. De Franse republiek veronderstelt dat etniciteit en kleur er niet toe doen, maar dat alle burgers simpelweg verenigd zijn onder de Franse vlag. Met die gedachte moet het woord ‘ras’ uit de Franse grondwet worden geschrapt, vindt de Assemblée Nationale. Religie en identiteit zijn een persoonlijke aangelegenheid. En dat is, aldus Noah, een specifieke Franse invulling van identiteit: “Amerika is niet perfect. Maar je kunt hier wel je eigen identiteit vieren, binnen je Americanness.”

Twitter avatar GerardAraud Gérard Araud To close a debate, Americans and French have quasi opposite approaches on (1) religion : In Fr, should be private. Don’t talk about it and on (2) identity : in Fr., no hyphenated identity. Roots are an individual reality.

Dat Frankrijk met een zeer divers team een WK speelt, is niet nieuw. Toen het land voor het eerst een wereldkampioenschap voetbal won - in 1998 - werden Les Bleus nog “Black, Blanc, Beur” genoemd: zwart, wit, moslim.
Toch, gaat het te ver om de spelers een team van immigranten te noemen, schreef Jean Beaman, docent sociologie en auteur van een boek over de kinderen van immigranten in Frankrijk, vrijdag in The Washington Post. Door steeds op hun etnische achtergrond te hameren, blijven ze voor altijd immigranten.

Sterker nog, de reden waarom het in Europa over een winnend ‘immigrantenteam’ gaat, zo betoogt Beaman, is omdat immigranten nooit als volwaardige Fransen worden gezien.

Twitter avatar Audrae Leah Hanany Thank you @jean23bean. Finally a piece that acknowledges
1) People of color are often not seen as true European, even when they are
2) Discriminatory practices are rampant, often based on color (also religion)
3) Representation matters https://t.co/CDtxXXpQ8f

Maar “Black, Blanc, Beur” is een “naïeve droom” gebleken, schreef Peter Vermaas eerder. In de twintig jaar die tussen de twee wereldkampioenschappen liggen, won het Front National van de familie Le Pen aan populariteit, brak meermaals onrust uit in de buitenwijken van de grote steden én werd het land getroffen door meerdere terreuraanslagen. In de aanloop naar dit WK ging het in Frankrijk zelf ook maar weinig over de diverse achtergrond van de deelnemende spelers.

Dat nu vanuit het buitenland wordt geschreven over hun roots, is evenwel opgevallen. Zo schrijft het Franse Slate over de tegengestelde opvattingen over nationaliteit en identiteit tussen Frankrijk en de VS - precies het heikele punt waarover Noah en de Franse ambassadeur het oneens zijn.

Overwinning van de Franse voetbalopleiding

De krant Le Monde voegt nog een andere laag toe aan de discussie: die zou niet over de privéaangelegenheden afkomst of geloof, maar over de voetbalopleiding moeten gaan, schrijven datajournalisten van de krant. De Fránse voetbalopleiding, welteverstaan. Van de 736 spelers die aantraden in Rusland, werden 52 opgeleid in Frankrijk - oftewel, méér dan twee volledige selecties.

Lees ook: Bekijk hier de analyse van Le Monde, over het succes van de Franse voetbalscholen op het WK.

Minder dan de helft speelt ook in het Franse tenue, maar alle sporters komen uit hetzelfde federale trainingsprogramma, dat in 36 opleidingscentra verspreid in het land wordt gegeven. Daar mogen ook spelers met een dubbele nationaliteit trainen, die er later wellicht voor kiezen voor hun andere thuisland te spelen.

De Décodeurs van Le Monde zagen in de geanalyseerde cijfers (de geleverde voetballers aan WKs tussen 2002 en 2018) nog wel een laatste duidelijke scheidslijn die in de Franse maatschappij wel degelijk ter discussie staat: de banlieues zijn de hofleveranciers van de jonge spelers in de voetbalscholen. Ook veel profs die nu deel uitmaken van Les Bleus komen uit deze voorsteden. Zonder de op pleintjes voetballende jeugd in die vaak armoedige en multiculturele wijken, had Frankrijk nu geen “tweede ster” behaald.

    • Maartje Geels
    • Lisa Dupuy