Opinie

Vaccineer ook jongens als je HPV echt wil aanpakken

Als je kanker als gevolg van besmetting met HPV wil voorkomen, is het onvoldoende om alleen meisjes aan te spreken, schrijft

Vaccin ter preventie van baarmoederhalskanker.Robert Vos/ ANP

Het is een vaak geschetst beeld: de jonge vrouw die met haar benen wijd op operatiekamer ligt. En de geur van verbrand weefsel die de operatiekamer vult terwijl een afgesloten potje met een stukje baarmoeder de kamer uit wordt gedragen. De arts die met medelijden naar haar kijkt en denkt: „Dit had voorkomen kunnen worden met het HPV-vaccin.”

Een beeld dat minder vaak wordt geschetst is dat van de man die een paar kamers verderop ligt. De brandlucht is hetzelfde, net als het afgesloten potje. In zijn geval met een stukje weefsel van zijn penis.

Een vrouwenprobleem?

In de media wordt het vaccin tegen het humaan papillomavirus overwegend als een probleem van en voor vrouwen afgebeeld. Moeders die hun dochters wél laten vaccineren en artsen, staan lijnrecht tegenover moeders die hun dochters níét willen laten vaccineren. Er wordt nauwelijks gesproken over de jongens.

Ook overheidsinstellingen doen alsof HPV alleen vrouwen aangaat. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu stelt op zijn website dat het vaccin in eerste instantie is „gemaakt voor het verminderen van het aantal gevallen van baarmoederhalskanker. […] Alleen meisjes worden gevaccineerd omdat alleen meisjes een baarmoeder hebben.”

HPV is een seksueel overdraagbare aandoening (SOA) en daarmee is het, zoals alle SOA’s ook een probleem van mannen. Zij geven het door aan vrouwen. En aan andere mannen.

En niet alleen vrouwen worden ziek van deze SOA. Het HPV-virus kan ook leiden tot penis- anus, mond of keelkanker. Op jaarbasis krijgen ongeveer 150 mannen peniskanker, in een kwart tot een derde van de gevallen ligt daaraan een besmetting met HPV ten grondslag. Toch krijgen jongens niet de kans zich tegen dat virus te beschermen.

Vaccinatie is ook effectief bij jongens

In 2008 werd naar aanleiding van een adviesrapport van de Gezondheidsraad besloten jongens niet te vaccineren met het hpv-vaccin, omdat er onvoldoende onderzoek zou zijn naar de effectiviteit van de vaccinatie bij jongens. Nu, 10 jaar later, laat uitgebreid onderzoek zien dat het hpv-vaccin ook effectief en veilig is bij jongens. In Amerika bijvoorbeeld worden alle kinderen ingeënt. In Groot-Brittanië adviseerde vrijdag een overheidsorgaan van de regering om ook jongens te gaan vaccineren.

Deze moeder legt in een ingezonden brief uit waarom ze haar dochtersniet liet vaccineren

Voor alle andere vaccinaties, zoals bof en mazelen, adviseert het Rijksvaccinatieprogramma een minimale dekking van 90 procent. Pas dan ontstaat zogenoemde groeps-immuniteit waardoor ook niet-gevaccineerden minimaal risico lopen. Op dit moment is 55 procent van de meisjes in Nederland gevaccineerd. Omdat jongens niet worden ingeënt komt dit neer op ongeveer 27 procent van alle 13-jarige jongens en meisjes. En zelfs als alle meisjes zich zouden laten vaccineren, dan nog zijn de jongens niet veilig. Jongens kunnen het virus ook aan elkaar overdragen.

Wiens schuld is het als een jongen kanker krijgt door HPV?

De boodschap aan de ouders die hun dochter niet willen laten vaccineren tegen HPV is: „als jullie dochter ziek wordt, is het jullie eigen schuld”. Maar hoe zit het met de zoon van deze ouders? En de zonen van de ouders die hun dochters wel hebben laten vaccineren? Wie is schuldig als zij kanker krijgen ten gevolge van het HPV-virus?

Door het HPV-vaccin jongens niet aan te bieden, wordt ten onrechte het beeld geschapen dat zij geen onderdeel zijn van het probleem of de oplossing ervan. Waarom proberen we niet de hoogrisico typen HPV compleet uit te bannen, door ook de jongens te vaccineren?

Naomi Donner, patholoog in opleiding en onderzoeker