Trouwen, maar dan zonder partner

Solohuwelijk Door met jezelf te trouwen, leer je van jezelf te houden. En dat vier je met een ceremonie, met gasten en een taart.

Foto Getty Images

Tamara Stegeman (42) had haar huwelijksgeloften op papier. Ze droeg een lange, bordeauxrode jurk. Een trouwring („duur, zelf uitgekozen”) zou later die dag om haar vinger geschoven worden. De champagne en het eten voor het feest stonden klaar, alle vrienden en familieleden zouden komen. Eén ding ontbrak: een partner. Stegeman trouwde op 10 december 2017 met zichzelf.

Een huwelijk zonder partner, het zou een liedje van Bløf kunnen zijn, maar het is voor sommige mensen ernst – en het is in opkomst. In de Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk en Japan trouwen mensen met zichzelf en worden workshops aangeboden. Policy Horizons, een Canadese overheidsorganisatie die maatschappelijke ontwikkelingen in de gaten houdt, signaleert het als nieuwe trend: „Vrouwen trouwen met zichzelf om het singleschap te vieren.” In Nederland biedt een handvol coaches en therapeuten trouwen met jezelf aan als training om van jezelf te houden. De precieze invulling verschilt per therapeut. Bij meditatiecentrum Amanda in Berkelland is trouwen met jezelf een workshops van vijf avonden, prijs: 175 euro. Bij een coach in Dordrecht trouw je met jezelf in twee dagen voor 330 euro. Eerder, in 2012 al, kwam er een boekje met een stappenplan uit.

Zowel bij de workshops als in het boekje is de ceremonie bijna hetzelfde als die van een gewone bruiloft: geloften opstellen, ja zeggen tegen jezelf en eventueel jezelf zoenen (vouw je handen en druk met je lippen op beide duimen).

Een solohuwelijk heeft geen juridische status. Een solohuwelijk is een zelfonderzoek om van jezelf te gaan houden. Dat doel is natuurlijk niet nieuw. De boekhandels liggen vol met zelfhulpboeken over dat onderwerp. Het is een oud psychologisch mantra: je moet van jezelf houden voordat je van een ander kan houden. Een voorbeeld dat therapeuten graag aanhalen: in een vliegtuig in nood moet je ook eerst je eigen zuurstofmasker opzetten voordat je een ander helpt.

Volgens de Amerikaanse psycholoog Lieberman is de neiging om contact te hebben onze voornaamste drijfveer. Is al dat zelfknuffelen dan wel nodig?

Door de zelfhulp trouwen te noemen, krijgt het meer waarde, zegt therapeut Marga Hogenhuis, die met psycholoog Veerle Labrujere vanaf dit jaar workshops met jezelf trouwen aanbiedt in Amsterdam. „Het is natuurlijk niet als een wettelijk geregistreerd huwelijk, maar het gaat erom dat je het serieus neemt. Het huwelijk als woord symboliseert een verbintenis, en in dit geval ga je een verbintenis met jezelf aan.”

Die symbolische waarde is ook wat Tamara Stegeman (42) uit Emmeloord leuk vond aan het solohuwelijk. Na enkele ongelukkige relaties en één scheiding had de moeder van twee kinderen sinds 2007 geen man meer in haar leven. „Met kinderen is een nieuwe relatie aangaan gewoon lastig. Dus ik had er even genoeg van. Maar in m’n eentje ging ik helemaal voor mijn kinderen leven en gunde ik mezelf nooit eens wat leuks. Zo wilde ik al jaren een overkapping in mijn tuin zodat ik buiten in de schaduw kan zitten, maar telkens ging dat geld op aan iets voor de kinderen, zoals vakanties.”

‘Ik had dit nodig’

Stegeman, overdag gastouder en ’s avonds therapeut, kon zich niet goed meer ontspannen. Het voelde alsof het nooit goed genoeg was. Ze ging met haar strubbelingen eerst naar een psycholoog. „Maar dat hielp niet. Ik legde mijn problemen uit en de psycholoog zei dat ik het gewoon los moest laten. Ze gaf me een pen en zei: ‘laat maar los, net als je problemen’. Maar dat werkte niet bij mij, ik kon het niet loslaten. Ik moest een statement maken om iets nieuws te kunnen beginnen.”

Stop met elkaar vragen of je hetero, homo, bi, transgender, queer of interseksueel bent, betoogt Marli Huijer.„Praat liever over een goed gebruik van de lusten.”

Een statement vond ze in het solohuwelijk, waarover ze via via had gehoord. Toen ze vrienden en familie vertelde over haar voornemen hadden ze hun bedenkingen. „Mijn zoon van 20 vond het ‘helemaal kansloos’. Sommige vrienden zeiden dat ik eens normaal moest doen. Maar ik had dit nodig.”

Hoe trouw je met jezelf? Je kan te rade gaan bij een therapeut of coach, of Het Trouwboekje van Barbara Tammes lezen. Daarvan zijn er inmiddels tweeduizend verkocht. Tammes, die uit de reclamewereld komt, schreef in 2011 het zelfhulpboek Handboek voor het bouwen van je eigen luchtkasteel, ondertitel: fantaseer jezelf gelukkig. Als columnist bij het blad Happinez kwam ze op het idee voor een stappenplan voor een solohuwelijk. „Veel mensen zijn zo hard voor zichzelf”, zegt Tammes. „‘Je bent te dik, niet slim genoeg, niet knap genoeg, je kan het niet’. Van een ander zou je het niet pikken, maar veel mensen zeggen het wel tegen zichzelf. Door te trouwen met jezelf vertel je jezelf dat je goed genoeg bent. En zoals een bruiloft een belangrijk ritueel is bij een gewoon huwelijk, is ook een solohuwelijk niet zonder ceremonie.”

Ik schreef op dat ik lief moet zijn voor mezelf, en dat ik weer met mezelf moest vrijen

Tamara Stegeman

Voordat je daaraan toekomt onderwerp je jezelf in Het Trouwboekje en in de meeste workshops aan zelfonderzoek. Je benoemt al je goede en minder goede eigenschappen. Je fotografeert of tekent jezelf eventueel. Daarna schrijf je de huwelijksgeloften – beloftes die je jezelf doet. Je kunt trouwen met een groot feest, maar het kan ook best wat ingetogener, zegt Tammes. Belangrijk is in ieder geval dat je volmondig ‘ja’ tegen jezelf zegt.

Stegeman volgde ongeveer dezelfde route. Met hulp van een coach stelde ze haar huwelijksgeloften op. „Ik schreef op dat ik lief moet zijn voor mezelf, mag vertrouwen op mijn intuïtie en weer met mezelf moest vrijen. Ja, ook dat laatste, vrijen doe je alleen in een relatie, dacht ik. En ik nam er ook de tijd niet voor.”

Cultiveert het solohuwelijk het alleen-zijn? Heb je om jezelf geliefd te voelen niet altijd andere mensen nodig? De Amerikaanse psycholoog Matthew Lieberman schreef in zijn boek Social: Why Our Brains Are Wired to Connect (2013) dat de behoefte van mensen aan anderen groter is dan de behoefte aan eten. De neiging om contact te hebben is volgens hem onze voornaamste drijfveer. Is al dat zelfknuffelen dan wel nodig?

Lees ook: Waarom heeft liefde zoveel meer status dan vriendschap?

Ja, vindt psycholoog Veerle Labrujere. „Mensen zijn gezelschapsdieren. Als je jezelf liefhebt kan je beter van een ander houden. Als je je mindere kant accepteert kan jij, en je partner, daarmee beter omgaan.”

Vooral op vrouwen gericht

Klinkt belangrijk, maar toch lijkt trouwen met jezelf voor maar de helft van de mensheid bedoeld. Ook Labrujere en Hogenhuis spreken op hun website de mannen niet echt aan, met ‘sisterhood retreat’ en alleen maar foto’s van vrouwen. Hogenhuis: „Mannen kunnen ook met zichzelf bezig zijn, maar die moeten denk ik anders aangesproken worden. Het idee van trouwen – een mooie jurk, je eigen speciale dag – is volgens ons toch iets meer voor vrouwen.”

Stegeman had haar ‘trouwdag’ op 10 december 2017. Vrienden en familie zouden komen, maar uitgerekend op haar grote zelfdag sneeuwde het hevig in Nederland. Alle genodigden buiten Emmeloord konden niet komen. Toch zette ze de ceremonie door. Terwijl haar zoon in de woonkamer computergames speelde, las zij in de keuken, in het bijzijn van twee vriendinnen, haar huwelijksgeloften voor. Een vriendin schoof de zelfgekochte trouwring om haar vinger. Toen werd er gehuild, geknuffeld, champagne gedronken en poseerde Stegeman buiten in de sneeuw in haar rode trouwjurk voor de foto’s.

Voor haar pakte het in ieder geval goed uit, zegt ze, ondanks dat de ceremonie een iets minder groot statement werd. Sinds twee maanden heeft ze een vriend. Maar ze let ook nog altijd goed op haar eigen geloften. En deze zomer kocht ze een overkapping voor de tuin.

    • Diederik Huffels