Hoe de erfenis van Michael Schumacher in Duitsland verloren gaat

Formule 1

Zondag wordt op Hockenheim voorlopig de laatste Grand Prix van Duitsland gereden. Dankzij Michael Schumacher was de Formule 1 jarenlang mateloos populair in het land, maar de sport trekt minder toeschouwers en kijkers.

Michael Schumacher zwaait naar het publiek op Hockenheim, na de kwalificatie voor de Grand Prix van Duitsland in 1996. Foto Roberto Pfeil/AP

Ze glimmen alsof ze niet één kilometer aan de historie hebben toegevoegd. Smetteloos racerood, afgewisseld met het wit van de vleugel. En ze staan er bijna allemaal bij, de Ferrari’s van de man die autoland Duitsland kampioen maakte: Michael Schumacher. Zeven wereldtitels. 91 overwinningen. 155 podiumplaatsen – niemand die dat tot nu toe heeft geëvenaard.

Schumacher was een volksheld, miljoenen Duitsers raakten door hem in de ban van de Raserei op het asfalt. Hun autotechnologie was altijd al superieur, maar racetalent was in Duitsland tot zijn debuut in 1991 schaars. Ja, dertig jaar eerder had Wolfgang Graf Berghe von Trips twee races gewonnen, maar een kampioen zou hij niet worden. Hij kwam om op het circuit van Monza.

Race-auto’s van Ferrari tijdens een perspresentatie van de privécollectie van Michael Schumacher in Motorworld Keulen, in juni van dit jaar. Foto MICHAEL GOTTSCHALK/AFP

Schumachers nalatenschap is te zien in Keulen. Motorworld Köln-Rheinland, waar een permanente expositie van zijn privéverzameling te zien is, is een gebaar van de familie aan de fans. Een herinnering aan hun held, die thuis in Zwitserland in mysterieuze stilte revalideert van het ernstige ski-ongeluk waarbij hij vier jaar geleden hersenletsel opliep. Twintig kilometer verderop, in Kerpen, reed Schumacher als jochie zijn eerste rondjes in een kart.

Schumacher veroorzaakte een hype, vergelijkbaar met Boris Becker en Steffi Graf in het tennis. Een man van het volk, nationaal symbool van een verenigd land. Met zijn succes is Duitsland de laatste 25 jaar het dominante land in Formule 1 geworden. Want na Schumacher kwamen er nog eens vijf Duitse wereldtitels, vier van Sebastian Vettel en één van Nico Rosberg.

Maar de populariteit van de Formule 1 in Duitsland is getaand. Inmiddels zijn er slechts twee Duitse coureurs actief, Sebastian Vettel en Nico Hülkenberg – acht jaar geleden waren dat er nog zeven. De Formule 1 trekt minder toeschouwers, de kijkcijfers op televisie zijn lager. En er is grote onzekerheid over de levensvatbaarheid van een grand prix in het land. Dit weekend wordt er na een jaar afwezigheid weer geracet op het circuit van Hockenheim en het belooft vol te zitten. Maar daar blijft het goede nieuws bij: het is ook voorlopig de laatste race in Duitsland.

In het museum in Keulen loopt deze dag slechts een handjevol liefhebbers, ook al is de toegang gratis. Er staan de Ferrari’s waarin hij vijf keer wereldkampioen werd, ook de twee Benettons van zijn eerste twee titels en de Jordan 191 waarmee het allemaal begon. Verder overalls, helmen, handschoenen en bokalen. „Keep fighting Schumi”, staat er.

„Vettel is het probleem niet”, zegt Reinold Lorscheid, een man van in de zestig die met zijn vrouw een dagje heeft uitgetrokken voor de collectie. Dat is „ein guter Kerl”. Hij loopt richting de auto van Schumacher uit 2003, de F2003-GA-N227. „Schumacher was de eerste grote kampioen. Wie daarna komt, kan nooit zo populair worden.”

De Hockenheimring wordt klaargemaakt voor de grand prix van dit weekend, voorlopig de laatste in Duitsland. Foto VALDRIN XHEMAJ/EPA

Toekomst ongewis

De onzekerheid over een grand prix in Duitsland draait uiteindelijk om geld. Sinds enkele jaren werd de grand prix afwisselend op de Nürburgring en de Hockenheimring gehouden, twee iconische circuits uit de sport – in de tijd van Schumacher had Duitsland twee races met meer dan honderdduizend toeschouwers. Maar de Nürburgring ging failliet na een megalomaan project, inclusief pretpark en winkelcentrum, met een politieke crisis tot gevolg.

Hockenheim kwam er alleen voor te staan, maar kan en wil het geld op de lange termijn niet meer opbrengen. „De fee die we voor het organiseren van de race moeten betalen is veel te hoog”, zegt circuitdirecteur Georg Seiler. „De risico’s zijn te groot. We zijn een van de weinige circuits in de wereld die het financieel helemaal alleen moeten doen, we krijgen geen financiële steun van de regio of de staat.”

De twee coureurs die de Duitse eer in de Formule 1 momenteel hoog moeten houden, weten ook dat het een geldkwestie is. „Het zou doodzonde zijn om één van de klassieke races kwijt te raken. Maar andere landen zijn bereid geld te betalen voor een grand prix”, zegt Sebastian Vettel in de persconferentie voorafgaand aan het raceweekend op Hockenheim, het circuit dat slechts een half uurtje van zijn geboorteplaats Heppenheim ligt. „Daar ligt het probleem: Duitsland is niet bereid om geld daaraan uit te geven, om reclame te maken voor de Formule 1, voor de autosport, voor het land.”

Het geldt voor meer circuits en het is de spagaat waarin de Formule 1 zich bevindt door de erfenis van de inmiddels vertrokken racepaus Bernie Ecclestone: klassieke circuits – Silverstone in Engeland is er ook zo een – vechten voor hun bestaansrecht, omdat ze het geld vooral moeten halen uit entreegelden. Races op olierijke plekken als Bahrein en Abu Dhabi worden juist hevig gefinancierd en hebben geen moeite op de kalender te blijven. Het Amerikaanse Liberty Media, sinds vorig seizoen eigenaar van de Formule 1, wil ook uitbreiden naar lucratieve hotspots – denk aan straatraces in Miami, Hanoi of Buenos Aires – maar tegelijkertijd klassieke circuits behouden.

Roulatiesysteem

De Duitsers zouden het liefst een terugkeer naar het roulatiesysteem zien. Maar ook de huidige eigenaar van de Nürburgring, het Duitse auto-onderdelenbedrijf Capricorn Group, wil een contract met minder risico. Andere klassieke circuits als Silverstone en Spa-Francorchamps, dat eind juni bekendmaakte in ieder geval tot en met 2021 op de F1-kalender te staan, vechten voor een betere positie.

Maar dan nog blijft de vraag waarom een land als Duitsland niet warmloopt voor de bijdrage om de Formule 1 in hun raceland te behouden. Renault-coureur Nico Hülkenberg is in Hockenheim hardop aan het gissen: „Misschien is het land een beetje race-moe, ik weet het niet. We zijn er al tientallen jaren, met Michael, met Mercedes, met Seb, voorheen Nico [Rosberg, red.]. Duitsers zijn wat dat betreft een beetje verwend, want we zijn altijd succesvol geweest.”

Vettel kan zich daarin vinden en hij wil het vergelijken met de hype rond Max Verstappen, die in Duitsland ook weer een eigen tribune met duizenden mensen heeft. „Als iets voor de eerste keer gebeurt, dan is er veel enthousiasme. Hier gebeurde dat met Michael, hij maakte het hier populair. Nu gebeurt het in andere landen, waaronder Nederland.” Dan kritisch: „In het algemeen denk ik dat Duitsers wat moeilijker enthousiast te krijgen zijn ten opzichte van andere landen.” Glimlachend: „Ik hoop dat door de vroege uitschakeling op het WK voetbal mensen wat geld hebben bespaard voor een barbecue en hierheen komen om te kamperen.”

Vettel is het huidige Duitse boegbeeld in de Formule 1. Een groot kampioen, zonder meer. Vier wereldtitels bij Red Bull, tussen 2010 en 2013. De slag gemist toen de sport overging op de hybridemotoren in 2014, maar nu met Ferrari volop verwikkeld in een strijd om een vijfde wereldtitel. Twee minder dan Schumacher, evenveel als de eveneens legendarische Juan Manuel Fangio. Een overwinning zondag op zijn thuiscircuit zal zonder meer mooi zijn voor de Formule 1 in Duitsland.

Charisma van succes

De erfenis van Schumacher laat zich ook in Hockenheim zien. Daar heeft hij achter de hoofdtribune nog steeds zijn eigen fanshop. Het is de vraag of Vettel ooit nog een dergelijke naam wordt. Bernie Ecclestone noemde hem eens niet rock-’n-roll genoeg.

Volgens Kai Ebel, al jaren het gezicht van de Formule 1 bij de Duitse televisiezender RTL, is dat het probleem niet zozeer. „Kijk, hij is geen showman als Lewis Hamilton”, zegt hij tijdens een kleine wandeling over de paddock in Hockenheim. „Maar hij heeft een goed gevoel voor humor, hij is authentiek. Charisma krijg je door succes. Over Michael zeiden ze altijd: ‘o, hij is zo charismatisch’. Maar dat kwam door zijn prestaties. Hij was geen man van de glamour, zoals Hamilton dat is. Het is het Boris Becker-verhaal: hoe oneerlijk ook, maar niets overtreft de man die het voor het eerst deed.”

Ebel denkt dat een wereldtitel met Ferrari de populariteit van Vettel en de Formule 1 in Duitsland weer een zetje zou kunnen geven. Dat is speciaal, dat weet iedereen. Het gebeurde ook bij Schumacher. „Maar daarmee krijg je niet een nieuwe Duitse grand prix”, zegt hij. „Ik vind dat iedereen – Mercedes, sponsoren, de regering – bij elkaar zou moeten komen om het te regelen. Ik snap niet waarom het niet lukt. Ze zouden hiervoor moeten vechten net zoals ze dat doen voor de Olympische Spelen, of voor een WK voetbal.”

    • Frank Huiskamp
    • Harry Meijer