Lars Boering: „Wat is je ethiek waard als je het niet toepast op je eigen omgeving?”

Foto ROGER CREMERS

‘De fotojournalistiek is een machocultuur’

#MeToo Lars Boering, directeur van World Press Photo, is niet verbaasd over onthullingen over seksuele intimidatie in de fotojournalistiek. „Dit is het topje van de ijsberg.”

Opnieuw heeft #MeToo een beroepsgroep in verlegenheid gebracht. Maandag publiceerde het Amerikaanse mediavakblad Columbia Journalism Review een artikel waarin vrouwen twee beroemde persfotografen – Antonin Kratochvil en Christian Rodriguez – beschuldigen van seksuele intimidatie: van pornografische opmerkingen tot betasten en afdwingen van naaktfotoshoots. Ze ontkennen de aantijgingen.

Het artikel beschrijft ook hoe de fotojournalistiek als industrie bijdraagt aan het gedrag. De vele freelancers zijn sterk afhankelijk van redacteuren voor opdrachten. Oudere, gevestigde fotografen krijgen een heldenstatus toegedicht. Collega’s kijken weg, vrouwen zwijgen uit vrees voor hun baan.

Verbaasd is Lars Boering niet over de onthullingen. Hij is directeur van World Press Photo, een Nederlandse organisatie die jaarlijks de meest prestigieuze prijzen uitreikt in de fotojournalistiek. „Ik ben eerder lichtelijk geïrriteerd dat niet meer naar buiten is gekomen. Dit is het topje van de ijsberg.”

Wat weet u dan nog meer?

„Een vrouw vertelde me hoe ze in de lift tussen zes mannen in haar borst werd geknepen. Toen ze er iets van zei, werd er lacherig over gedaan. Of een curator van een museum die zegt: ik wil je best in mijn tentoonstelling opnemen, als je vanavond naar mijn hotelkamer komt.”

Dat heeft u zelf gehoord?

„Ja, van een jonge vrouw op een festival. De naam van die curator wordt vervolgens rondgefluisterd. Er worden lijstjes gemaakt van dat soort mannen. Maar dat verandert de situatie niet.”

Zijn er ook Nederlandse voorbeelden? „Nee, maar het zou me niets verbazen.”

Is er een probleem bij individuen of binnen de fotojournalistiek als geheel?

„Beide. Er is een sterke machocultuur. Je ziet machtsspelletjes, intimidatie. Journalistiek is ook competitiever dan ooit, het is moeilijk om ervan te leven. Een verdringingsmarkt. Dat maakt sexual predators kansrijker.

„En dan heb je nog het werken in oorlogsgebied. Oorlogsfotografen krijgen een behoorlijke klap van de molen. Dat heeft zijn uitwerking op hun gedrag.”

„Het is de optelsom van al deze elementen waardoor grensoverschrijdend gedrag dichterbij is dan ooit.”

Waarom komt dit nu pas naar buiten?

„De fotojournalistiek is een conservatieve, gesloten wereld. Zo is er weerstand om te praten over de verhoudingen tussen mannen en vrouwen. Vrouwen zijn ook bang zich uit te spreken: ‘Ik kan niet met naam en toenaam naar buiten treden, dat kost me m’n baan.’”

Afgelopen jaar kwam Boering direct met die zwijgcultuur in aanraking. Via via hoorde hij dat National Geographic een onderzoek had ingesteld naar seksueel overschrijdend gedrag door plaatsvervangend fotodirecteur Patrick Witty. Het tijdschrift stuurde Witty weg, maar zei niet waarom. „Hij mocht nog zelf een bedankmail rondsturen. Alsof hij opstapt!”

Vlak daarvoor was Witty hem nog aanbevolen „door de industrie” en had Boering hem in de jury van zijn talentenprogramma ‘6x6’ geplaatst. „Achteraf bleek dat hij bij drie vorige banen ook een dubieus imago had. Blijkbaar zijn referenties flinterdun.” In december „knikkerde” Boering hem uit de jury. „Je moet onmiddellijk actie ondernemen.”

Bij Witty trad u snel op. Antonin Kratochvil heeft drie World Press Photo Awards. Moet hij die nu inleveren?

„Prijzen afpakken is symbolisch. Wat heeft die prijs met zijn gedrag te maken? Ik denk dat het krachtiger is als je het gedrag veroordeelt. Openlijk.”

Misschien is een symbolisch gebaar juist op zijn plaats?

„Ik moet er nog dieper over nadenken. Die beslissing neem ik niet alleen.”

In het artikel van CJR ligt ook de jaarlijkse vierdaagse ‘Eddie Adams Workshop’ onder vuur. Honderd jonge journalisten krijgen daarbij masterclasses op de boerderij van de overleden fotograaf Eddie Adams. Boering was er twee jaar geleden spreker. „Ze krijgen opdrachten, gaan op pad en ’s avonds wordt hun portfolio beoordeeld.” Tegen het eind is er een feest. Het artikel beschrijft hoe coaches, onder wie Patrick Witty, zich op deze feesten schuldig maakten aan seksueel overschrijdend gedrag, zoals het uitnodigen van studenten op de hotelkamer. De organisatie zou klachten hebben genegeerd.

Klopt het dat u dit jaar geen feest tijdens World Press Photo organiseerde uit angst voor overschrijdend gedrag?

„Dat was een van de redenen. Waarom zou ik situaties creëren waarin dit soort dingen kunnen gebeuren? Het is een vrij wilde scene. Hard werken, hard feesten. Je moet voorzichtig zijn in deze tijd. Mensen tegen zichzelf in bescherming nemen. Na het losbarsten van de MeToo-discussie hebben wij allemaal een verantwoordelijkheid dit te stoppen. Dan mag je best een paar stappen terug doen. Als wij overdag dit onderwerp aan de orde stellen, maar ’s avonds helemaal losgaan, dan is dat toch niets waard?”

Wat verwacht u dat nu gaat gebeuren?

„Het blijft nu al te lang ijzingwekkend stil. Waar blijft het statement van VII? Van andere agentschappen? Men weet zich er geen raad mee.”

Verbaast dat u?

„Ja, omdat deze mensen ergens voor staan: mensenrechten, een eerlijke wereld, journalistieke principes, ethiek. Wat is dat waard als je het niet toepast op je eigen omgeving?

„Eén ding is zeker: ik ga niet toestaan dat dit wegkabbelt. Nu moeten we doorzetten. We moeten een vorm vinden waarin deze verhalen naar buiten kunnen komen. Als we dat niet doen, zijn we met z’n allen medeplichtig aan het misbruik.”

    • Menno Sedee