Opinie

    • Folkert Jensma

Denis is weg – en hoe leggen we dat uit

Mij laat dus basisschooljuf Floor Kwakernaak niet los. Onlangs schreef zij een korte ingezonden brief over de onverwachte uitzetting van haar leerling Denis (10). Die werd met zus Arina (5), broer Maksim (14) en beide ouders ’s ochtends vroeg aangehouden. Inmiddels is het gezin uitgezet naar Kiev, Oekraïne. „Hoe leg ik aan een klas met tienjarigen uit dat ze hun vriendje nooit meer zien?” En: „Dit is Nederland”, schreef de juf, verontwaardigd.

Daarna verscheen in de krant een reportage. Sinds 2001 was het gezin illegaal in Nederland. Tien keer was een vergunning gevraagd, tien keer geweigerd. Aan uitzetting werkten ze niet mee, vandaar de arrestatie. Tot nu toe werden dit jaar 40 gezinnen met 80 kinderen aangehouden en ingesloten om zo te worden uitgezet. Denis, Arina en Maksim zijn hier geboren – Nederlandse kinderen dus. Er zijn naar schatting 400 illegale kinderen langer dan vijf jaar in Nederland. Denis is dus routine. Gewortelde kinderen, heten ze, die we hier uit de klas plukken en uitzetten.

De vraag van juf Floor is relevant. Hoe leggen we aan een klas met tienjarigen uit dat Denis weg is en ook weg blijft? Hoe leggen we dat uit aan onszelf? Laat ik het eens proberen.

‘Hallo jongens! Denis is weg en dat is heel erg – maar dat komt omdat Nederland een rijk land is met keiharde regels over wie hier mogen wonen en werken. Dat doen we uit puur eigenbelang. En omdat we bang zijn, voor mensen met andere talen en kleuren. We denken straks met al die vreemde mensen te moeten delen, waardoor we zelf armer worden. Delen is moeilijk, hè?

„Maar nu zijn er volwassen stellen die liever een illegaal bestaan bij ons riskeren, dan dat ze in eigen land blijven waar veel minder werk, winkels, dokters, scholen en sportclubs zijn dan bij ons. Er is een populaire manier om je kansen hier te vergroten: hier kinderen krijgen. Als die kinderen namelijk ooit Nederlander zouden worden, dan liften zij mee. En zijn zij dus ook beter af.

„Dus, jongens – met hier kinderen krijgen schuiven ouders verantwoordelijkheid af. Bijvoorbeeld op juf Floor, maar ook op jullie. Wij voelen ons allemaal gekwetst door de uitzetting van Denis. Dat is ook wreed. Maar pas op! We worden ook gebruikt.

„Moeten we nu boos worden op die ouders? Ik weet het niet – misschien wilden ze sowieso een gezin en staken ze hun hoofd in het zand. Kiev of Culemborg, wat maakt het uit. Volwassen mensen denken vaker niet goed na of doen slechte dingen. Ook als ze niet illegaal zijn. Kinderen worden verwaarloosd, misbruikt, geslagen of niet ingeënt. Zo leuk is de wereld niet, voor kinderen.

„Nu hebben jullie meteen nog iets anders geleerd. Denis is een ‘prisoner’s dilemma’. Een probleem waarvan iedere oplossing fout is of een volgend probleem veroorzaakt. Ouders proberen juist die landen te slim af te zijn waar illegale kinderen ooit hebben mogen blijven. Dat Denis en zijn broer en zus de dupe zijn is en blijft erg. Zij moeten nu tegen hun zin aan Oekraïne gaan wennen.”

Ja, juf Floor, dit is inderdaad Nederland. Meestal een leuk land. En soms een rotland waar we hard zijn tegen illegale kinderen. In heel Europa doen ze het zo, wat het niet beter maakt. Maar het heeft een reden. En die zit in ons zelf. Delen, we willen het liever niet. En angst, voor de ander, die van buiten. Primitief, zegt u? Ja, precies, dat is het.

Folkert Jensma is juridisch commentator. Twitter: @folkertjensma
    • Folkert Jensma