Opinie

wereldeconomie

Hopen dat een handelsoorlog er niet komt, is niet genoeg

Wie enkel naar de economische cijfers kijkt, zou moeten concluderen dat de wereldeconomie er prima voor staat. Werkgelegenheidscijfers uit het Verenigd Koninkrijk wezen woensdag op een gunstige arbeidsmarkt. Maandag beloofden gegevens over de consumentenbestedingen in de Verenigde Staten, volgens economen van ING, een Amerikaanse economische groei van tegen de 4 procent in het tweede kwartaal. In Duitsland lijkt een kleine dip inmiddels achter de rug. Inderdaad: het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voorspelde maandag de groei van de wereldeconomie in 2018 en 2019 onveranderd op 3,8 procent.

Handelsoorlogen lijken ver weg, de gevolgen van Brexit overdreven. Op de effectenbeurzen houdt het dit jaar niet over, maar van paniek lijkt, afgezien van een verzwakking in februari, geen enkele sprake.

Een mogelijke verklaring voor deze koelbloedigheid is een diepgeworteld geloof dat de zwartste scenario's niet uit gaan komen. Dat Brexit alsnog een soepel uitonderhandeld akkoord wordt, dat de Amerikaanse president Trump het houdt bij retoriek. Of dat de schade van grootschalige handelsconflicten, mochten die toch uitbreken, blijkt mee te vallen.

Er is bovendien nog zat ruggensteun. In de Verenigde Staten worden de rentetarieven weliswaar opgeschroefd, maar het monetaire beleid blijft ook dan zeer soepel. In de eurozone moet de Europese Centrale Bank de eerste voorzichtige stappen nog zetten bij het terugdraaien van de een van de grootste monetaire stimulansen ooit. De Amerikaanse economie profiteert dit en een deel van volgend jaar nog volop van de economische stimulans die de regering-Trump eind vorig jaar uitdeelde, ten koste van de gezondheid van de Amerikaanse overheidsfinanciën.

Toch zijn er zat redenen om ongerust te zijn. Niets wijst er op een de-escalatie van Trumps handelsstrategie. Als de VS en China over en weer hogere tarieven op steeds meer onderlinge handel stapelen, dan kan het conflict snel uit de hand lopen. Dat geldt, in iets mindere mate, voor de VS en de EU. Berekeningen die uitwijzen dat de getroffen export slechts een beperkt deel is van de nationale productie gaan voorbij aan het ontregelende effect van een handelsoorlog.

Vertrouwen, investeringen en bestedingen kunnen onevenredig worden getroffen, en internationale productielijnen belemmerd. Bedrijven zijn gewend geraakt aan, en ingericht op, stipte leveringen. Het wereldwijde transport is sterk gerationaliseerd.

De wereldeconomie is, kortom, een complex systeem, waarvan de onderliggende mechanismen moeilijk meer te doorgronden zijn. Gebeurtenissen kunnen een niet-lineair effect sorteren dat onmogelijk vooraf te calculeren valt.

Alleen daarom al moet alles op alles worden gezet om het huidige stelsel van regels en gebruiken rond internationale handel en investeringen te behouden, dat de afgelopen driekwart eeuw onder Amerikaanse leiding is opgebouwd. Daarom is het ook zo onfortuinlijk dat de nieuwkomer China, dat zoals alle nieuwkomers de grenzen van de regels aftast, niet met een gesloten front van de gevestigde industrielanden tegemoet wordt getreden.

In plaats daarvan ligt fragmentatie op de loer. Akkoorden tussen de EU en China, en tussen de EU en Japan, zoals deze week geëntameerd doen stoer aan. Maar ze zijn in werkelijkheid tweede keus. In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.