Inspectie SZW: UWV controleert ontslagredenen niet goed

De redenen voor ontslag zouden beter gecontroleerd moeten worden om werknemers te beschermen tegen onterechte ontslagen.

Het UWV-pand in Rotterdam. Foto Bas Czerwinski/ANP

De Inspectie SWZ heeft hard uitgehaald naar uitkeringsinstantie UWV. In een rapport schrijft de vroegere Arbeidsinspectie dat het UWV de redenen voor ontslag niet goed controleert. De instelling zou te gemakkelijk afgaan op de informatie die de werkgever hierover aanlevert. Het gaat om werknemers die “om bedrijfseconomische redenen” moeten vertrekken.

Volgens de Inspectie dient het UWV alle informatie omtrent de reden voor het ontslag “zoveel mogelijk te verifiëren”. Dit is om werknemers te beschermen tegen onterechte ontslagen. Het UWV zou bovendien meer informatie moeten verstrekken aan benadeelde werknemers en hen “meer bij de hand moeten nemen” bij het reageren op het ontslag.

Lees ook: Ouderen minder kans op baan door beeldvorming

Opnieuw aannemen

Ook zou de bepaling die regelt dat werkgevers ontslagen werknemers opnieuw moeten aannemen als er een vergelijkbare vacature beschikbaar komt, niet werken. Uit een enquête van de Inspectie blijkt dat eenderde van de ontslagen werknemers binnen een half jaar “nieuwe banen die sterk leken op wat zij deden voor het ontslag” zagen bij hun vorige werkgevers. Slechts iets meer dan 10 procent van deze werkgevers bood de banen aan aan de ontslagen werknemers.

De Inspectie heeft ruim 28.000 ontslagaanvragen onderzocht sinds de invoering van de nieuwe ontslagregels in 2015. Op basis van het onderzoek stelt de Inspectie het huidige ontslagsysteem “ter discussie”. Volgens de Inspectie moet de “rechtsbescherming van werknemers” beter gewaarborgd worden.

Reactie UWV en ministerie

Een woordvoerder van het UWV zegt dat “wij naar ons idee goed uitvoering geven aan de wet”. Volgens hem is de “ontslagprocedure evenwichtig” en wordt de controle van ontslagredenen “uitgevoerd zoals de wet dat voorschrijft”. Hij benadrukt dat het UWV bij twijfel over de informatie die de werkgever aanbiedt “een extra check uitvoert”. De woordvoerder is van mening dat het “aan de minister is om hier verder op te reageren”.

Minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees (D66) schreef in een brief bij de aanbieding van het Inspectierapport dat de gebruikte onderzoeksmethode te wensen overliet. Volgens de minister kan de “perceptie van de ontslagprocedure” van ontslagen respondenten “afwijken van de werkelijkheid”, omdat zij pas later zijn ondervraagd. Ook heeft de Inspectie werkgevers niet apart bevraagd voor het onderzoek.

De minister is bovendien van mening dat de Inspectie niet duidelijk is over wat verstaan moet worden onder “bij de hand nemen”. Volgens Koolmees kunnen werknemers voor belangenbehartiging terecht bij hun vakbond of een arbeidsadvocaat.

Kantonrechter

Voordat de nieuwe ontslagregels in juli 2015 ingingen konden werknemers die ontslagen zijn om bedrijfseconomische redenen hun ontslag aanvechten bij de kantonrechter. Nu is de UWV belast met deze procedure. Verschillende arbeidsrechtsadvocaten uiten zich kritisch op dit systeem. Zij pleiten voor een mondelinge ontslagprocedure waarbij de werknemer wordt gehoord.

    • Floor Bouma