Opinie

Trump in europa

Trump ontwricht eigenhandig het Westen

De persconferentie van de presidenten van Rusland en de Verenigde Staten in Helsinki was een toepasselijk eindstation van Trumps reis door Europa: het dramatische slot van een destructieve tournee. Europa had vóór de reis langs België, het Verenigd Koninkrijk en Finland genoeg reden om ongerust te zijn over Trumps betrokkenheid bij Europa. Nu is het zeker dat hij eigenhandig de verhoudingen in het Westen wijzigt.

Het begon met een ontbijt in Brussel. Terwijl de meeste NAVO-leiders nog op weg waren naar de top kaapte Trump een ontmoeting met NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg om fel uit te halen naar het Duitsland van kanselier Merkel dat te weinig uitgeeft aan defensie maar wel profiteert van Russisch gas.

Duitsland geeft inderdaad minder uit aan Defensie dan in NAVO-verband is afgesproken en Duitsland wil de import van Russisch gas verhogen, onder andere door de aan te leggen Nord Stream 2 pijpleiding door de Baltische Zee. Wat Trump niet meldde in zijn onheuse aanval was dat hij de weg wil vrijmaken voor de levering van Amerikaans vloeibaar gas aan Europa. Op zijn persconferentie in Helsinki kwam hij daar ruiterlijk voor uit.

Op de NAVO-top zelf viel hij, conform verwachting, landen aan die niet genoeg uitgeven aan defensie en de norm van 2 procent bbp in 2024 niet halen. Zijn kritiek snijdt hout. Maar op de tweede dag heropende hij het debat en kapittelde de bondgenoten opnieuw. Daarna maakte hij goede sier met budgetverhogingen die al waren afgesproken en vermeende nieuwe beloftes, die, zo bleek al snel, niet waren gedaan. De slotverklaring haalde de eindstreep wel. De NAVO-minus-Trump is daarmee – voorlopig – een schoolvoorbeeld van Euro-Amerikaanse samenwerking in een voor het overige chaotische relatie.

Daarna volgde de politieke geseling van Theresa May, de premier van Amerika’s beste bondgenoot in Europa. Trump hekelde haar Brexit-variant en was vol lof over haar politieke vijand Boris Johnson die net uit Mays kabinet was gestapt. In haar bijzijn deed hij het vervolgens voorkomen alsof hij haar beste vriend was en schold hij op de pers. Dat Trump ook de koningin nog voor de voeten liep was een protocollaire onmogelijkheid, maar in de duistere wervelstorm niet meer dan een vrolijke voetnoot.

In Helsinki moest Trump koorddansen. En iedereen die dacht dat hij die discipline niet beheerst, kreeg gelijk. Toenadering tussen Oost en West is na vier jaar ijzige betrekkingen gewenst, maar dat betekent niet dat de Russische president – verantwoordelijk voor annexatie van de Krim, onrust in Oekraïne, het neerhalen van MH17 en bondgenoot van gifgasgebruiker Assad – zomaar omarmd kan worden.

Trump faalde grandioos. Hij smeet zich bijkans aan Poetins voeten en schoffeerde daarbij zijn geheime diensten in de controverse over Russisch geknoei in de presidentsverkiezingen. Patriottische Amerikanen vonden zoveel nederigheid van hun Commander in Chief moeilijk te verteren. Veel Europeanen, die zich al afvroegen of de VS ze in een conflict met Rusland te hulp zullen schieten, vrezen nu dat ze er alleen voor zullen staan. Voor zover bekend heeft Trump geen vergaande concessies gedaan aan Poetin, maar bij elk volgend contact moet het Westen zich afvragen: is dit toenadering of is dit uitverkoop?

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.