Rechter geeft franchisers Hema gelijk: oude afspraken blijven overeind

Bodemprocedure Volgens de rechter kan Hema onvoldoende onderbouwen waarom de afspraken uit 2015 niet meer geldig zijn.

Zowel Hema als de franchisers zeggen tevreden te zijn met de uitspraak. Wel overweegt Hema hoger beroep. Foto Koen van Weel/ANP

Hema moet zich houden aan de afspraken die het bedrijf enkele jaren geleden heeft gemaakt met zijn franchisenemers. Zolang beide partijen geen nieuwe overeenkomst sluiten, blijven de oude afspraken van kracht, oordeelde de rechter woensdag. De uitspraak is een overwinning voor de franchisers, die bijna de helft van alle Nederlandse winkels in handen hebben.

Volgens de rechtbank in Amsterdam heeft Hema onvoldoende kunnen duidelijk maken waarom de afspraken niet meer geldig zijn. De winkelketen had de rechter gevraagd om de overeenkomst uit 2015 te ontbinden, omdat de franchisenemers weigerden te overleggen over de details van dat akkoord. De rechter meent echter dat de aangesloten ondernemers wel degelijk bereid waren om het gesprek aan te gaan.

Centraal in het conflict tussen Hema en zijn franchisers staan de kosten die Hema maakt voor de verkoop via internet, zoals uitgaven aan het ontwikkelen van een nieuwe webshop. Franchisenemers krijgen op dit moment alle omzet die via de webwinkel in hun postcodegebied wordt verdiend. Hema vindt dat zij daarom ook moeten meebetalen aan de uitgaven die het bedrijf doet aan e-commerce.

Jaren oud contract

De vraag is alleen: aan welke uitgaven precies? Hema en de franchisers werken op dit moment met een contract dat al in 1997 werd gesloten, toen van onlineverkoop nog nauwelijks sprake was. Sindsdien zijn verschillende nieuwe afspraken aan het contract toegevoegd, maar over het verdelen van de online-uitgaven zijn Hema en de franchisers het (nog) niet eens geworden. In de meest recente toevoeging aan de stapel contracten, een vaststellingsovereenkomst (VOK) uit 2015, spraken Hema en zijn franchisers af om daar snel verandering in te brengen. Maar zover is het nooit gekomen. De gesprekken mislukten omdat Hema volgens de franchisers niet kon onderbouwen waarom zij aan sommige rekeningen moesten meebetalen.

Lees ook dit achtergrondverhaal over het conflict tussen Hema en de franchisers: Conflict tussen Hema en franchisers draait uit op straatgevecht

Sindsdien verschillen beide partijen compleet van mening over de overeenkomst uit 2015. Volgens Hema gold die niet langer, omdat de franchisers zich niet aan de afspraken hielden. De winkeliers vonden daarentegen dat juist Hema de regels overtrad. Ze begonnen daarom een bodemprocedure, waarin ze de rechter vroegen zich uit te spreken over de VOK.

‘Geen toekomst meer’

Complete duidelijkheid schept dat vonnis niet. Beide partijen zijn gelukkig met de uitkomst, omdat ze de uitspraak verschillend interpreteren. Zo Hema laat in een reactie weten dat het de rekeningen voor e-commerce altijd heeft opgesteld aan de hand van de afspraken in de VOK. Het bedrijf meent dan ook dat de rechter nu heeft besloten dat die facturen juist zijn en dat de franchisers dus moeten betalen.

Echter, in de ogen van de franchisenemers heeft de rechter zich niet uitgesproken over de vraag of Hema de facturen op de juiste manier heeft opgesteld, alleen over de geldigheid van de afspraken erachter.

Uit het vonnis wordt niet duidelijk welke partij de VOK op de correcte manier interpreteert. Hierdoor dreigt het meningsverschil (over hoe de VOK uitgevoerd moet worden), te blijven bestaan.

Hoewel Hema „tevreden” is met deze uitspraak overweegt het bedrijf in hoger beroep te gaan. Volgens de winkelketen is het hoog tijd voor nieuwe afspraken met de franchisenemers. Onlangs nog stuurde Hema een harde brief naar zijn franchisers waarin ze schreven dat de huidige vorm van samenwerking „geen toekomst meer” heeft. Het bedrijf beschuldigde de aangesloten winkels daarin ook van „voortdurende tegenwerking” en een „blokkerende houding”. Ook houdt Hema ze verantwoordelijk voor het mislukken van een recente verkooppoging aan een Belgische investeringsmaatschappij.

    • Joost Pijpker