Foto Andreas Terlaak

‘Je kunt je superslecht voelen, maar toch iets opbouwen’

S10

S10 debuteerde op haar zestiende met hiphopalbum ‘Antipsychotica’. Haar nieuwe, tweede EP heet ‘Lithium’. S10’s teksten zijn zwaarmoedig, maar rap helpt haar om stoerder te zijn. „Als personage kan ik praten over mijn shit.”

Stien den Hollander is een meisje van zeventien dat net haar MAVO-diploma heeft gehaald en meteen daarna werd toegelaten op de Herman Brood Academie. Bovendien maakt Den Hollander sinds haar zestiende al carrière als rapper, onder de naam S10 (spreek uit ‘Es tien’), en kreeg ze vorig jaar een contract bij het toonaangevende hiphoplabel Noah’s Ark.

Maar Stien den Hollander is ook een meisje dat de afgelopen jaren alleen halve dagen naar school kon omdat het psychisch te zwaar was, en vier keer werd opgenomen wegens depressie en psychoses. Haar laatste opname was afgelopen februari, pal voor het eindexamen en tijdens het maken van haar nieuwe EP. Op dat moment geloofde Den Hollander nergens meer in, niet in het halen van haar diploma en niet in haar toekomst als rapper.

Maar vandaag zit ze thuis in Hoorn, omringd door bloemen en felicitatiekaarten. Alles is gelukt: het examen, haar plaatopnamen, en de auditie op de Herman Brood Academie, waar ze met dertien anderen werd geselecteerd uit honderdvijftig aanmeldingen.

Vorige week verscheen S10’s nieuwe EP. Die heet Lithium, naar het medicijn dat ze sinds kort slikt als remedie tegen haar bipolaire stoornis – zoals haar gesteldheid inmiddels is gediagnosticeerd.

Den Hollander zit met opgetrokken benen op de hoek van de witte bank. Ze heeft lang blond haar, draagt zwarte kleren en praat enthousiast. „De lithium sloeg aan, na ongeveer twee weken”, zegt ze. „Ik ben nu stabieler en ik durf meer. Zo ben ik vorige week in mijn eentje naar Ibiza gegaan. Ik had geen zin om hier op de bank op de uitslag van het examen te wachten.” Ze stopt met praten en neemt een hap brood met tomaat en yoghurtsaus. „Op Ibiza ging het goed. Ik durfde gewoon geld op te nemen, zonder bang te zijn dat ik onmiddellijk bestolen zou worden. Ik zorg ook beter voor mezelf. Ik eet niet meer drie keer per dag chips, maar kies gezonde dingen.”

S10’s debuutalbum Antipsychotica, uit 2017, maakte ze op haar zestiende. Het is een onthutsend album, door de geestelijke ontreddering die Den Hollander documenteert. Alles wordt benoemd: de angst voor de isoleercel, voor stemmen in haar hoofd, voor nooit-meer-beter-worden, en voor de rand van het dak (‘Kon de richel weer niet weerstaan’).

Het nieuwe Lithium vertelt over haar leven als zeventienjarige. Haar stem klinkt omfloerst, alsof ze slaperig voor zich uit praat. De woorden verdwijnen soms in een wolk van beats en suizende geluiden, en komen dan weer tevoorschijn als illustratie van haar eigen situatie. Onderwerpen als vervreemding en liefdesverdriet (‘Liegen is voor jou topsport’ in ‘Topsport’) zijn nog altijd zwaarmoedig, maar ze klinkt af en toe frivool, over merk-kleding, bijvoorbeeld, in ‘Gucci Belt’.

Vrolijk kind

Stien den Hollander groeide op in Hoorn, met haar moeder en tweelingbroer. Als een vrolijk kind, beschrijft ze zichzelf. „Mijn moeder draaide altijd muziek van Rokia Traoré, een zangeres uit Mali”, zegt Den Hollander. „Ik deed haar graag na. Later had mijn moeder een vriend die van rock hield. Door hem leerde ik Nirvana kennen.”

Op de middelbare school ontdekte ze hiphop. „Maar toen werd ik depressief en ging ik vooral vette emo-rock luisteren. Groepen als Bring Me The Horizon en Pierce The Veil klinken behoorlijk zwaarmoedig. Die heftigheid is niet goed voor je als je al in de war bent. Ik raad het af.

„In die nummers wordt wanhopig geschreeuwd en er komen verwijzingen voor naar zelfmoord. Ik werd er bang van. Hij bedoelt mij, dacht ik. Dat soort muziek vertraagde mijn herstelproces, daar ben ik zeker van. De laatste keer dat ik was opgenomen, in februari, luisterde ik expres naar normale muziek, zonder gekke boodschappen die je nog gekker kunnen maken. Ik was vrij snel weer buiten, binnen een paar weken.”

Rond haar veertiende leerde Den Hollander gitaar spelen en maakte ze haar eerste liedjes. „Het waren Engelstalige nummers begeleid door akoestische gitaar”, zegt ze. „Soms zong ik voor publiek maar ik vond het niet leuk. Ik werd er onzeker van. Ik vond het heel intens om in zo’n kleine opstelling, ik met gitaar, te spelen voor mensen. Dit wordt niks, dacht ik.”

Geïnspireerd door Nederlandse rappers als Cho en Mocromaniac begon ze raps te schrijven bij haar gitaar. „Als ik daarmee optrad, vonden mensen het mooi. Maar ik vond het nog steeds niks.”

Dat veranderde toen ze een keer samen speelde met een dj die beats maakte; vanaf dat moment wist Den Hollander wat ze wilde. De teksten veranderden van Engels in Nederlands, en Stien werd S10. „Met die simpele gitaar was ik te veel mezelf. Maar als ik mijn liedjes in een hiphop-context zet, dan werkt het. Het is ritmischer, stoerder. Ik word een personage en als personage kan ik praten over mijn shit.”

Puzzelstukjes

In het dagelijks leven heeft ze het zelden over haar geestelijke problemen, zegt ze, maar in haar teksten legt ze de puzzelstukjes van haar situatie openlijk op tafel. In het nummer ‘Zonder Reden’, op Antipsychotica, benoemt ze haar gedachten aan zelfmoord.

Den Hollander: „Het is de vraag of je daar zomaar over kunt zingen. Antipsychotica was bedoeld om anderen te helpen, door te laten zien: je kunt je superslecht voelen, maar toch uit niets iets opbouwen. Ik kon het. Dat betekent dat iedereen het kan.”

Ze strijkt over haar haar. „Het effect van Antipsychotica was ingrijpend. Veel mensen lieten me weten ‘Ik heb dit ook, ik voel dit ook’.”

Na een korte pauze zegt ze: „Over de tekst van ‘Zonder Reden’ heb ik getwijfeld: mag ik dit zeggen? Breng ik mensen op een idee? Ik heb het uiteindelijk gedaan, maar ik neem mijn verantwoordelijkheid. Zo reageer ik altijd op luisteraars die mij op Instagram een bericht sturen. Ik zoek contact als ik merk dat iemand vaak op mijn Instagram-livestream zit. Dan vraag ik: ‘Hoe voel je je? Hoe gaat het met school?’

„Laatst vertelde een jongen dat hij zijn therapeut niet durfde te vertellen over de stemmen in zijn hoofd, omdat ze hem dan ‘gek’ zou vinden. Ik heb op hem ingepraat dat hij eerlijk moet zijn, hem moed ingesproken. Ik wéét hoe het is.”

Het gaat nog niet helemaal goed met me, maar ik doe echt mijn best. Dat hoor je

Licht bezorgd: „En ik weet: als je veel naar Antipsychotica luistert, gaat het misschien niet heel goed met je. Dat album was superheftig, als ik in een goeie stemming was, zou ik daar niet naar luisteren.”

De nieuwe EP is anders, zegt ze. Ze werkte voor Lithium samen met de dj’s Sim Fane en Ramiks, en het resultaat is positiever en stabieler. Dat blijkt onder andere uit het nummer ‘FunX Hitje’, dat ze weliswaar maakte tijdens haar opname in de kliniek, maar dat mild en dansbaar klinkt. „Het gaat nog niet helemaal goed met me, maar ik doe echt mijn best. Dat hoor je.”

In september begint Den Hollander als student op de Herman Brood Academie in Utrecht. Ze is aangenomen op de hiphop-afdeling, maar wil zich bekwamen in meer genres. Ze veert op: „Ik wil allround worden, ik wil zingen, schrijven, rappen, produceren, instrumenten bespelen. Dat kan natuurlijk niet allemaal, maar ik streef er wel naar. Ik wil allerlei dingen goed kunnen. Zoals schilderen, tekenen.” Ze wijst naar het kommetje zelf gemaakte yoghurtsaus: „En ik wil goed leren koken.

„Maar redelijk kunnen koken is ook al mooi”, zegt ze. „Ik wil gewoon veel dingen kunnen. Het niveau mag middelmatig zijn. Denk maar aan boerenkool.” Ze denkt even na. „Boerenkool is een simpel gerecht, dat veel mensen toch lekker vinden. Als rapper kan ik zeggen dat ik iets moeilijks wil kunnen, zoals ravioli met truffel en een ingewikkeld sausje. Maar eigenlijk ben ik al tevreden op het niveau van boerenkool. Dat is mijn levensdoel: boerenkool maken in de rap-scene.”

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn ‘113 Zelfmoordpreventie’. Telefoon 0900-0113 of www.113.nl
    • Hester Carvalho