Opinie

    • Joyce Roodnat

De boktor knaagt, de kunst bloeit

Joyce Roodnat Bij de Drentse kunstroute ‘Into Nature’ ziet Joyce Roodnat dat sommige kunstwerken de natuur uitdagen, soms tegenspreken, en weer andere natuur willen worden. Eén kunstwerk walst de natuur plat.

Hans den Hartog Jager zeemt Solid Sky van Alicja Kwade. Foto Erik van Zuylen

In het Sterrebos bij Frederiksoord staat curator Hans den Hartog Jager zand weg te zemen van een grote bol van blauwgeaderd marmer. „Ik ben er een beetje verliefd op, het is niet anders”, zegt hij verontschuldigend. Solid Sky heet dit kunstwerk. De Duits-Poolse kunstenares Alicja Kwade maakte het voor Into Nature, een tweejaarlijkse Drentse kunstroute die onder handen van deze bevlogen curator een spetterende expositie is geworden. Voor alle duidelijkheid: Den Hartog Jager schrijft voor NRC. Ik ken hem al jaren. Hij is de zoon van een Betuwse landbouwer en ik veronderstel dat hij als kind al veel met de natuur ophad, slootjes sprong, vogels keek. Nou, nee hoor. „De natuur? Daar lette ik nóóit op”, zegt hij. „Die was er gewoon.”

De hemelse bol is mooi, aaibaar en raadselachtig. Middenop het zandpad oogt hij rank: de stuiter van een godenkind. En toch weegt hij zesduizend kilo. En dan was een klein kuiltje weer genoeg om het gevaarte onwrikbaar te stabiliseren. Hij ligt hier tot in september, dan moet hij weg. Maar zou hij mogen blijven, dan kwam er mos op, en elfenbankjes. Bedenk dat en je beseft dat natuur en kunstwerk een kruispunt delen. En dat is precies het punt dat Den Hartog Jager maakt met Into Nature. Hij selecteerde kunstwerken die de natuur uitdagen. Die de natuur tegenspreken. En die natuur willen worden.

Lees ook de recensie van ‘Into Nature’: Sculptuur en natuur in Drenthe verstrengeld

„Ha, de boktor zit erin”, constateert Den Hartog Jager tevreden. We staan nu in de afgedankte kassen van de voormalige Tuinbouwschool, tussen oplaaiend onkruid. Stroompjes zaagsel beduiden dat die tor lekker zit te knagen aan de sculpturen van Matthew Day Jackson. Ze waren tak en stam, tot Jackson er menselijke silhouetten in herkende, ze zwart schilderde en ze opstelde als tableaux vivants. Iedereen ziet er het zijne in. Ik moet denken aan de in de lava afgedrukte mensen in Pompeï. Maar ik herken ook de stervende soldaat van Robert Capa’s beroemde Spaanse Burgeroorlogfoto. Fascinerende instant sculpturen en we moeten er nu van genieten – als Into Nature afgelopen is, zijn zij dat ook, met boktor en al.

Into Nature bevat één werk dat gaat óver kunst en natuur, over hoe de een de ander platwalst: de video The Pure Necessity van David Claerbout is een remake van Disneys tekenfilm Jungle Book.Alleen, de dieren doen wat dieren doen, verder niks. Baloe de beer scharrelt, panter Bagheera wast haar staart en de wolven vinden géén baby Mowgli, laat staan dat ze ’m grootbrengen. Oftewel: kunst is uit op ophef, natuur is uit op rust.

Kunst is kunstmatig, natuur is natuurlijk – logisch. Maar zoals dat gaat met extremen, die raken elkaar. Natuur en kunst kruisen in Drenthe de degens, vechten het uit, kunnen niet van elkaar winnen en vallen elkaar in de armen. Waarna er gezamenlijk wordt gebloeid.

Correctie (18-07-2018): In een eerdere versie stond dat ‘Solid Sky’ van kwarts is gemaakt, dat moet marmer zijn.

    • Joyce Roodnat