Blok onder vuur – ook na excuses

Multiculturele samenleving Minister Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) zit in de problemen door provocerende uitlatingen op een besloten bijeenkomst.

Minister Blok bij de besloten bijeenkomst waar hij de uitspraken deed. Foto Buitenlandse Zaken/Aad Meijer

Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) wilde „prikkelen”. Dat is hem gelukt. Zelfs veel meer dan dat. Met zijn woensdag uitgelekte provocerende uitspraken op een besloten bijeenkomst in Den Haag over de multiculturele samenleving heeft hij een fragmentatiebom tot ontploffing weten te brengen.

Suriname werd geraakt („failed state”), Oost-Europa („gekleurde mensen hebben daar geen leven”), de multiculturele samenleving („een vreedzaam samenlevingsverband, ik ken hem niet”), het integratiemodel („diep in onze genen zit dat we een overzichtelijke groep willen hebben en zijn we niet goed in staat een binding aan te gaan met ons onbekende mensen”).

Een lawine aan veelal afkeurende reacties volgde. „Lomp”, „onbegrijpelijk”, „on-Nederlands” klonk het direct vanuit de politiek, inclusief Bloks ‘eigen’ VVD.

Het berouw liet niet lang op zich wachten. Nog dezelfde woensdag aan het eind van de middag schreef Blok de Tweede Kamer zich in „te scherpe bewoordingen” te hebben uitgelaten. „Ik betreur dat ik daarmee aanstoot heb gegeven.”

Lees ook of de uitspraken die Blok deed wel kloppen: Mensen zijn juist een ‘genetische hutspot’

Rust brengen

Daar ging het onberispelijke imago van de ministeriële alleskunner die vier maanden geleden werd ingevlogen als vervanger van de wegens een leugen afgetreden Halbe Zijlstra. Hij was de man die rust moest brengen op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Die rust werd ruw verstoord.

Blok staat bekend als oerdegelijk, onzichtbaar en saai. Maar uitgerekend hij heeft zichzelf in de problemen gebracht door zijn gedachten de vrije loop te laten. „Ik heb de scherpte van de discussie opgezocht en illustraties gebruikt die ongelukkig zijn”, schrijft hij in zijn excuusbrief aan de Tweede Kamer.

Of dat voldoende is zal moeten blijken. Blok heeft geluk dat de Tweede Kamer eerder deze maand met reces is gegaan. Anders was hij ongetwijfeld al naar een verontwaardigd parlement geroepen om zich te verantwoorden. De reacties waren ongekend fel en toonden nog maar eens aan hoe gevoelig alles ligt dat maar enigszins te maken heeft met migratie en integratie.

Vanzelfsprekend waren de linkse oppositiepartijen er onmiddellijk bij om Blok te veroordelen. Maar ook uit de coalitie klonk felle kritiek. Bloks partijgenoot Han ten Broeke spaarde ‘zijn’ minister niet: hij noemde diens uitspraken „lomp”. Coalitiegenoot Kees Verhoeven van D66 had het over „onbegrijpelijke uitspraken”.

Kamervragen

Geert Wilders was daarentegen ronduit blij met de uitlatingen van Blok. De PVV-leider stelde onmiddellijk Kamervragen aan premier Rutte (VVD): waarom voert het kabinet een beleid dat „volstrekt haaks staat op de woorden van minister Blok?”

Lees ook hoe de politiek reageerde op de uitspraken: Minister Blok betreurt uitspraken over multiculturele samenleving

Blok deed zijn uitspraken vorige week op de besloten bijeenkomst Touch Dutch Base in Den Haag. Het publiek bestond uit bijna zeventig Nederlanders die bij internationale organisaties werken. Door één van de aanwezigen werden opnames van de bijeenkomst aan televisieprogramma Zembla verstrekt. Ondanks zijn snelle excuses zal de discussie over Bloks woorden nog wel even doorgaan. Daarbij gaat het vooral over de ondertoon. Al of niet prikkelend bedoeld gaf Blok in feite te kennen niet te geloven in integratie. Door bovendien te suggereren dat de afstand tussen bevolkingsgroepen genetisch bepaald zou kunnen zijn gaf hij zijn opmerkingen helemaal een zware lading.

Met onkunde kan het optreden van Blok in elk geval niet te maken hebben. Begin deze eeuw was hij voorzitter van een parlementaire onderzoekscommissie die constateerde dat de integratie van veel allochtonen geheel of gedeeltelijk geslaagd was. „Dat is een prestatie van formaat”, stelde Bloks commissie.

    • Barbara Rijlaarsdam
    • Mark Kranenburg