‘Speciale cel nodig voor kinderen’

Politiecellen Een minderjarige kruimeldief wordt nu in dezelfde sobere cel gezet als volwassenen.

Een politiecel op het politiebureau in Den Bosch. Berlinda van Dam/HH

Er moeten ‘kindvriendelijke’ politiecellen komen voor kinderen die na hun arrestatie moeten worden opgesloten. Dat zeggen de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA), de Vereniging van Nederlandse Jeugdrechtadvocaten, de Kinderombudsman en kinderrechtenorganisatie Defence for Children. Vorig jaar verhoorde de politie ruim 19.000 minderjarige verdachten. Op vrijwel alle politiebureaus is er één soort cel waarin alle verdachten van twaalf jaar en ouder hun verhoor afwachten – minderjarige kruimeldieven evengoed als volwassenen verdacht van een ernstig delict. Een cel met metalen toilet en een betonnen bedbank met kunststof matras. „Alles hufterproof”, aldus NVSA-voorzitter Jeroen Soeteman. De politie mag verdachten er maximaal negen uur vasthouden – ook 13-jarigen verdacht van het stelen van lipgloss.

Volgens Soeteman is het goed „als de politie nadenkt” over alternatieven. Advocaten noemen als voorbeeld de ‘ophoudcellen’ in rechtbanken, waar kinderen in jeugdzorgzaken de uitspraak afwachten. „In de ophoudruimte in de rechtbank van Middelburg is er een picknicktafel, een Fatboy-zitzak en er liggen Donald Ducks”, zegt Cindy Koole, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Jeugdrechtadvocaten en zelf advocaat in Zeeland.

Lees verder: 13-jarige steelt blikje fris: urenlang de cel in

Koole, de Kinderombudsman en Defence for Children vinden dat de politie überhaupt kinderen alleen in uiterste gevallen moet opsluiten, zoals het VN-kinderrechtenverdrag voorschrijft. Volgens advocaten en kinderrechtkenners is er een groot contrast tussen de omgang met kinderen in het begin en in latere stadia van het strafproces, die wél kindgericht zijn. Zo kunnen de meeste jonge kruimeldieven een straf bij Halt tegemoetzien – een buitenrechtelijke maatregel die speciaal is ingevoerd om verder grensoverschrijdend gedrag van minderjarigen in de kiem te smoren. Bij jongeren die langer vastzitten is de Raad voor de Kinderbescherming betrokken.

„Voor de eerste uren en dagen na de aanhouding ontbreekt goed landelijk beleid voor de jeugd juist”, zegt kinderrechtenjurist Maartje Berger van Defence for Children. Zo slaat de politie kinderen volgens strafrechtadvocaat Magrete van der Steeg„veel te makkelijk en vaak zonder reden” in de boeien – een praktijk die andere advocaten herkennen. Van der Steeg vertelt over een 16-jarige jongen die werd verdacht van hasj kopen. „Hij was te strak geboeid, had de striemen in zijn pols staan. Ik dacht: pardon, wat was überhaupt de reden om hem te boeien?”

Twee nachten in de cel

Soms gaat de omgang met kinderen justitie zelf ook te ver. NRC heeft een geanonimiseerde mailwisseling van een maand geleden in handen tussen een officier van justitie en een advocaat van een jongen van net dertien, verdacht van betrokkenheid bij een fietsendiefstal. De jongen werd in verzekering gesteld en zat twee nachten vast – „tegen alle beleid in”, schrijft de advocaat. De officier: „Dit had niet zo mogen gebeuren, waarvoor mijn excuses”, en: „in ieder geval maakt dit ook weer voor ons duidelijk hoe kritisch we moeten blijven als het om minderjarigen gaat.”

Of de politie een kind in de boeien slaat, is „afhankelijk van de situatie en inschatting van de agent”, zegt een woordvoerder. De politie noemt kindvriendelijke cellen een „goed idee”. Die zijn er ook op „verschillende plekken, onder meer in Alkmaar”, zegt de woordvoerder, die echter geen aantallen noemt. Een rondvraag dinsdagavond onder 43 jeugdrechtadvocaten uit heel het land leert dat vrijwel geen van hen recent, of ooit, een kindvriendelijke politiecel heeft gezien.

    • Ingmar Vriesema