Sacha Baron Cohen is de satire voorbij

Profiel De immens populaire komiek Sacha Baron Cohen praat in zijn nieuwe serie Who Is America? Republikeinen een wapenprogramma voor kleuters aan. Maar wie is Baron Cohen?

Baron Cohen (r) als kolonel Erran Morad die naar de Verenigde Staten zou zijn gekomen om steun te zoeken voor een wapenprogramma voor kleuters Beeld Showtime

Het is niet de eerste keer dat zijn ‘slachtoffers’ Sacha Baron Cohen dreigen met een rechtszaak. Maar nu heeft hij zelfs de vanwege een seksschandaal omstreden Republikeinse politicus Roy Moore op de kast weten te jagen met zijn nieuwe tv-reeks Who Is America?. Het is een sterk bewijs dat zijn satire-plus ook ten tijde van de 24-uursrealityklucht van de hedendaagse Amerikaanse politiek nog steeds relevant is.

De nieuwe zevendelige serie ging zondagavond in première op de Amerikaanse zender Showtime. De storm van verontwaardiging die opstak, ging in het bijzonder om één van de vier nieuwe typetjes van de Britse komiek: de wapengeile Israëlische kolonel Erran Morad, die in de Verenigde Staten steun zoekt voor een wapenprogramma voor kleuters.

Scenes uit Who is America?:


Wat doel treft, is de schaamteloze manier waarop wapenlobbyist Philip Van Cleave, voorzitter van de Viriginia Citizens Defense League, in een instructiefilmpje ‘kinderwapens’ demonstreert: puppy pistols, uzicorns en andere gunnimals.

En hoe Larry Pratt, voormalig directeur van Gun Owners of America, en de om zijn Russische contacten omstreden Republikeinse afgevaardigde Dana Rohrabacher, met droge ogen beweren dat ze het bewapenen van kinderen een goed idee vinden.

Boete voor mankini

De in Londen geboren Sacha Baron Cohen (46) heeft sinds 2000 naam gemaakt met zijn satirische tv-programma’s en films rond de witte rapper Ali G en de Kazachse reporter Borat Sagdiyev. Kritiek viel hem al meteen ten deel. Dat hij vooroordelen zou exploiteren en normaliseren. Dat mensen de grens tussen grap en realiteit niet zouden kunnen zien. Dat de satirische subtekst te complex en ambigu zou zijn. De Kazachse regering begon na het uitkomen van Borat: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan (2006) een anticampagne. Baron Cohen betaalde de boete van toeristen die in zijn Borat-mankini door de straten van de Kazachse hoofdstad Astana paradeerden. Parodie en werkelijkheid vloeiden naadloos in elkaar over.

Ali G en Borat zijn inmiddels zulke culturele iconen geworden dat het moeilijk is voor te stellen dat mensen nog in zijn vette accenten, overdadige kostuums en schijnbaar onnozele interviewtactieken trappen. Toch is dat precies wat er nu weer gebeurt.

Lees ook: Borat-acteur neemt wapenlobby VS op de hak met nieuw typetje

Al moet worden gezegd dat na het zien van kolonel Morad de andere nieuwe personages – ex-gevangene Rick Sherman, die poep-en-piesschilderijen maakt, of de über- Democraat Nira Cain-N’Degeocello („Ik ben wit, man en ik schaam me ervoor”) – weinig indruk maken.

Alleen het interview dat de op de notoire stokebrand en radiopresentator Alex Jones gebaseerde Billy Wayne Ruddick jr. houdt met Bernie Sanders is onthutsend. Maar vooral om de ontzette blik van Sanders, die niet kan geloven dat hij met zo veel domheid wordt geconfronteerd. De Republikeinen mogen dan Baron Cohens voornaamste doelwit zijn, hij attaqueert zonder aanzien des persoons, of politieke agenda. Zijn enige doel lijkt hypocrisie aan de kaak te willen stellen.

Overvaltechniek

De methode-Sacha Baron Cohen werkt zo: laat een absurd-naïef personage in een over the top vermomming in een Bananasplit-achtige talkshowsetting extreem ongemakkelijke vragen stellen aan politici, showbizzsterren en andere prominenten.

Het is een overvaltechniek. Iemand als documentairemaker Michael Moore doet dat met open vizier. Maar Baron Cohen kan net een stapje verder gaan, omdat hij geen publiek figuur is: hij houdt zijn privéleven zo veel mogelijk buiten de camera’s. Zelfs de promotie voor zijn films doet hij bij voorkeur in character.

We hadden moeten weten dat hij op iets zat te broeden, omdat het de laatste jaren op een paar piepkleine film- en stemrolletjes na doodstil was om hem heen.

President George W. Bush was zijn ideale mikpunt: je kon twijfelen aan zijn competentie, maar hij was geen volkomen politiek onbenul. Politieke satire werd ooit beschouwd als de hoogste vorm van humor. Gevaarlijk. Ontmaskerend. Maar is dit soort satire nog wel echt gewaagd, nu onder Trump de Amerikaanse politiek zélf een vorm van satire lijkt te zijn geworden? Gericht op het in diskrediet brengen van de elite en het creëren van net echte fakewerkelijkheden? Door van racisme, seksisme en homofobie entertainment te maken? En van clickbait een nieuwe valuta?

Ali G interviewt Donald Trump:

Waarom zijn onder anderen Roy Moore en de Republikeinse running mate van 2008, Sarah Palin, eigenlijk zo boos? Omdat ze erin zijn getrapt, of omdat ze zich hebben laten ontmaskeren? Is het verontwaardiging of schaamte?

Verwacht in een van de komende afleveringen ook nog: ex-vicepresident Dick Cheney, die een waterboard kit signeert. Je moet er maar opkomen. Je ziet op diens gezicht wat er in iemand omgaat die zoiets doet. Namelijk helemaal niets. Dat is misschien geen satire meer, maar de leugendetector van de camera.

Correctie (20 juli 2018): In een eerdere versie van dit stuk werd Sarah Palin de Republikeinse running mate van 2006 genoemd. In dat jaar vonden geen presidentsverkiezingen plaats. Bedoeld werd: 2008. Dit is hier boven aangepast.

    • Dana Linssen