Europees Hof: ‘Rusland moet schadevergoeding aan Pussy Riot betalen’

Bij de veroordeling van de punkgroep zijn mensenrechten geschonden, oordeelt het Hof. Op dezelfde dag was een uitspraak over het onderzoek naar de moord op journalist Anna Politkovskaja.

De drie leden van punkgroep Pussy Riot tijdens hun protest in 2012. Foto Sergej Ponomarev/AP

Rusland moet schadevergoedingen betalen aan drie leden van de punkgroep Pussy Riot wegens “meerdere schendingen” van hun mensenrechten. Dat besloot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) dinsdag in Straatsburg. In een andere zaak oordeelde het hof dinsdag ook dat Rusland niet voldoende onderzoek heeft verricht om de opdrachtgever van de moord op onderzoeksjournalist Anna Politkovskaja in 2006 te achterhalen. De boetes lopen op tot twintigduizend euro.

De twee uitspraken vielen toevallig op dezelfde dag. Bij Pussy Riot gaat het om een veroordeling van hoe de drie vrouwen - Maria Aljochina, Nadja Tolokonnikova, en Jekaterina Samoetsevitsj - zijn behandeld na hun arrestatie in 2012. In februari van dat jaar zijn ze opgepakt toen ze met gekleurde bivakmutsen een protestlied opvoerden tijdens een kerkdienst in de Christus Verlosserkathedraal in Moskou. Twee van de vrouwen zaten twee jaar in een strafkamp. De derde kwam al na zes maanden vrij.

Het EHRM oordeelt nu dat de omstandigheden tijdens de Russische rechtszaak tegen Pussy Riot mensonterend waren. Dat de strafmaat te hoog was en dat hun recht op contact met een advocaat niet voldoende gewaarborgd was. Ook is hun recht op vrijheid van meningsuiting geschonden. Rusland moet de vrouwen die twee jaar vastzaten nu 16.000 euro betalen, en Samoetsevitsj vijfduizend euro. De oorspronkelijk eis van de punkzangeressen was veel hoger: 120.000 euro.

Anna Politkovskaja

Met betrekking tot Politkovskaja oordeelde het EHRM dat Rusland haar ‘recht op leven’ (artikel 2 van het Europese mensenrechtenverdrag) heeft geschonden. De onderzoeksjournalist werd in 2006 doodgeschoten in de lift van haar flat. Politkovskaja schreef onder andere over mensenrechtenschendingen tijdens de tweede oorlog in Tsjetsjenië en was kritisch op de Russische president Vladimir Poetin. De dader zou het oneens geweest zijn met haar artikelen.

Volgens het EHRM heeft Rusland niet voldoende onderzoek gedaan naar de oorzaak van haar dood. Hoewel er vijf mensen zijn veroordeeld voor de moord, is uit het Russische onderzoek gebleken dat het om een huurmoordenaar ging. Degene die de opdracht heeft gegeven is niet opgespoord. De moeder, zus en kinderen van Politkovskaja waren hierover naar het Hof gestapt en zijn nu dus in het gelijk gesteld. Het EHRM heeft bepaald dat er twintigduizend euro schadevergoeding moet worden betaald.

Rusland erkent Straatsburg niet

Hoewel het EHRM heeft besloten dat de Russische overheid tekort is geschoten in het waarborgen van de mensenrechten is het niet waarschijnlijk dat Rusland zal gaan betalen. Sinds december 2015 erkent Rusland het EHRM niet meer als hoogste instantie. Wettelijk gezien mogen Russische instanties uitspraken van het Hof sindsdien negeren. Desondanks stappen Russen nog vaak naar de Europese instantie in een poging hun recht te halen.

    • Simone Peek