Drie vijftigers durven in Poz Paradise niet te denken aan morgen

aids op het toneel

De drie mannen in Poz Paradise hebben de aidscrisis van de jaren '90 overleefd. Maar ze durven nog steeds niet aan de dag van morgen te denken.

Repetitie Poz Paradise. Foto Dana Hoyer

Het is een gewaagde vergelijking, geeft Daniël Cohen grif toe. Maar niet geheel uit de lucht gegrepen: „Zoals de veteranen van het slagveld naar huis komen met posttraumatische stress, zo geldt dat ook voor de mensen die nu ‘long term survivors’ worden genoemd – zij die tijdens de aidscrisis in de jaren negentig een diagnose als een doodvonnis kregen en het toch hebben overleefd. Ook zij lopen rond met stress; ze blijken opeens weer een toekomst te hebben, maar nu weten ze niet wat ze daarmee aan moeten. En niemand wil naar hen luisteren – het gaat hen toch goed?”

Daniël Cohen is schrijver en regisseur van het als „wrange komedie” betitelde stuk Poz Paradise dat volgende week maandag in première gaat in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Die timing is geen toeval; de voorstelling is onderdeel van het culturele programma van de Internationale Aidsconferentie die gelijktijdig in Amsterdam wordt gehouden, en valt ook samen met de daaropvolgende manifestatie Gay Pride. Vandaar ook de Engelse boventiteling.

De titel Poz Paradise verwijst naar een villa op Grand Canaria, die begin jaren negentig werd gekocht door de drie hoofdpersonen van het stuk – alle drie al jarenlang hiv-positief. Hier wilden ze het eind van hun leven afwachten. Maar nu hiv door de nieuwe medicijnen een beheersbare aandoening is geworden, hebben ze hun levensverwachting telkens moeten bijstellen. Poz staat dus voor positief.

„Al een aantal jaren liep ik rond met de behoefte om een stuk te schrijven over die overlevenden”, zegt Cohen. „Het stoorde me dat er altijd, als het over aids ging, gegrepen werd naar Angels in America. Een mooi stuk, maar echt achterhaald. We hebben nu een generatie die een spoedige dood in het vooruitzicht werd gesteld, maar die daarna toch weer een nieuwe horizon kreeg. Die staat voor de vraag wat er nog te doen staat met de rest van het leven dat er opeens weer is.”

De voorstelling wordt uitgebracht door een stichting die speciaal voor dit doel is opgericht – onder meer dank zij crowdfunding. De grote toneelgezelschappen die hij benaderde, zagen volgens Cohen „niet zo zeer de noodzaak van een stuk over dit thema.” Hij kreeg reacties in de trant van: Moet er niet een Ghanese bootvluchteling in?”

Mike Reus, Frans Mulder en Raymi Sambo spelen de drie bewoners van Poz Paradise, die zichzelf drie strakke regels hebben opgelegd: niet over het verleden praten, niet verliefd worden en geen verjaardagen meer vieren. „Alle drie worden in de loop van het stuk overtreden”, verklapt Cohen. Hij zette de zaak op scherp met de komst van drie jonge homo's die in de buurt een hedonistisch gay resort runnen en de villa van de drie ouderen willen kopen om er iets hips van te maken. Nu kunnen deze vijftigers er dus niet meer onderuit; ze móeten knopen doorhakken. „Maar tegelijk durven ze nog steeds niet aan de dag van morgen te denken of afspraken te maken voor over veertien dagen. In hun hoofd hangt nog altijd een stemmetje dat zegt: morgen ben je er niet meer.”

    • Henk van Gelder