Opinie

    • Menno Tamminga

De branie en De Bank: Amsterdam droomt ’t

Wat is er misgegaan met de eigen kweek in de BV Nederland dat ABN Amro een 72-jarige rekruteert?

Ze zochten een nieuwe president-commissaris bij ABN Amro. Ze vonden Tom de Swaan. Een bekwame keus. Zijn loopbaan omspande De Nederlandsche Bank en ABN Amro en vervolgens was hij internationaal multi-commissaris. Toch voelt de benoeming van De Swaan (Amsterdam, 1946) alsof Ajax een beroep doet op Jan Mulder (Bellingwolde, 1945) omdat de club een spitsenprobleem heeft. Voor wie wat later is geboren: Mulder speelde tussen 1972 en ’75 voor Ajax totdat hij werd afgekeurd wegens een knieblessure.

Wat is er misgegaan met de eigen kweek in de BV Nederland dat ABN Amro een 72-jarige rekruteert? Het lijken Chinese toestanden, waar zeventigers als jeugdige leiders golden.

De Swaan moet na het verwarrende voortijdige vertrek van zijn voorganger Olga Zoutendijk rust brengen in de top van de bank, die voor 56 procent in staatshanden is. Politici volgen de deining met argusogen. Da’s óns geld. Het parlement speelt schaduw-aandeelhoudersvergadering.

Zoutendijk vertrok omdat haar als bemoeizucht ervaren stijl botste met die van de bestuurders. Alsof zoveel spanning niet genoeg is, stuurt een clubje managers volgens Het Financieele Dagblad klaagbrieven naar de toezichthoudende De Nederlandsche Bank en de ECB. Of die maar willen ingrijpen.

Kennelijk droomt een deel van het kader nog van de jaren vóór 2007. Toen prees ABN Amro zichzelf aan als De Bank, Eind 2007 werd de bank opgekocht en in drie delen gesplitst. Einde wereldspeler, hallo regiobank.

Die dromerij heeft ABN Amro gemeen met twee andere geblesseerde Amsterdamse ‘iconen’: het Stedelijk Museum en Ajax. Het Stedelijk oogt stuurloos na een rapport over falend toezicht op directeur Beatrix Ruf, het vertrek van de directie en van de halve raad van toezicht. Ajax spiegelt zich aan de godenzonen en de roem van weleer, maar scoort te weinig.

ABN Amro, Ajax en het Stedelijk zijn altijd met elkaar verweven geweest. De bank was een tijd shirtsponsor. ABN Amro-commissaris Steven ten Have was ook commissaris bij Ajax. Oud-banktopman Rijkman Groenink was voorzitter van de raad van toezicht van het Stedelijk. De bank, de club en het museum zijn ook behept met die Amsterdamse branie die buiten 020 wordt ervaren als een beetje spijtige arrogantie. Volledige openheid: ik heb er lang gewoond en heb nog wel eens last van braniejeuk.

Lees ook dit profiel van Tom de Swaan: Ambitieus en ijdel.

Ook na de benoeming van De Swaan maakt de top van de bank nog steeds een wat onevenwichtige indruk. Het helt over naar mensen met een achtergrond in financiën en risicobeheer. Gerrit Zalm, die de bank tussen 2009 en 2017 leidde, had een ambtelijk-financiële achtergrond. Kees van Dijkhuizen, de huidige bestuursvoorzitter, ook. De Swaan had een loopbaan in financiën en toezicht.

Maar hé, een bank is een commercieel bedrijf dat geld moet verdienen en niet alleen risico’s moet beheersen. In de huidige raad van commissarissen wordt één competentie node gemist: niemand is zelf bestuursvoorzitter geweest bij een grote onderneming. In die zin is de raad niet optimaal, niet evenwichtig. Terwijl een bank en een sterk bestuur juist gedijen bij een sterke, evenwichtige structuur.

Er moet dus verder gezocht worden en dat komt goed uit: er is nog een vacature. En, toeval of niet: twee hoog aangeslagen topmanagers gaan de komende twee jaar waarschijnlijk met pensioen. Paul Polman (Unilever) en Feike Sijbesma (DSM). Formeel geldt de benoeming van De Swaan voor vier jaar. Zoveel tijd zal hij niet nodig hebben om rust te brengen. Als ervaren commissaris weet hij dat hij nu al stappen moet zetten voor zijn eigen opvolging.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.
    • Menno Tamminga