Club die Brexit-campagne voerde krijgt grote boete voor illegale geldtrucjes

Brexit referendum

De officiële campagne voor de Brexit misbruikte andere organisaties om zelf meer geld uit te kunnen geven. Ze werden geholpen door oud-vertrouwelingen van Donald Trump.

Boris Johnson, de voormalige Britse minister van Buitenlandse Zaken, was een van de kopstukken van de Vote Leave campagne. Foto Darren Staples/Reuters

Dat de aanloop naar het Brexitreferendum in 2016 fel, beladen en emotioneel was, wist iedere Brit. Nu blijkt dat een deel van de campagne in strijd was met de regels. Organisaties Vote Leave, BeLeave en Veterans for Britain werkten heimelijk samen en overtraden de regels voor campagne-uitgaven. Dat constateert de Britse Kiescommissie in een onderzoeksrapport, dat politiek uiterst gevoelig ligt gezien de impasse over de Brexitkoers in het Lagerhuis. De Kiescommissie legt de betrokkenen een boete op van in totaal 61.000 pond (ruim 68.000 euro).

Het is niet voor het eerst dat een toezichthouder een oordeel velt over de turbulente strijd in aanloop naar 23 juni 2016, de dag waarop de Britse politiek op zijn kop werd gezet en de geschiedenis van Europese integratie voorgoed veranderde. In mei beboette de Kiescommissie Leave.EU, de organisatie waar Nigel Farage en financier Arron Banks de grote krachten achter waren.

In mei kreeg Leave.EU ook een boete van de kiescommissie. Lees daarover: Kiescommissie: 70.000 pond boete voor Brexitcampagne

Dit keer draait het erom hoe Vote Leave, dat de status had als officiële campagneorganisatie voor de Brexit, de twee kleinere organisaties misbruikte om meer geld uit te geven dan toegestaan. Vote Leave werd gerund door strateeg Dominic Cummings en had Boris Johnson en Michael Gove als politieke boegbeelden. Het geld vloeide naar het Canadese bedrijf AggregateIQ, dat onderdeel was van de kerstboomconstructie van Cambridge Analytica, het omstreden en inmiddels opgedoekte databedrijf.

7 miljoen pond voor Brexit

Volgens de regels mocht Vote Leave 7 miljoen pond uitgeven aan de Brexitcampagne. De organisatie zat al snel aan die grens. Toen in de dagen voor de stembusgang de strijd spannend bleef, wilden betrokkenen meer doen. Anthony Clake, een Engelse hedgefondsmiljonair, wilde 100.000 pond doneren aan Vote Leave.

Op 11 juni 2016 mailde strateeg Cummings dat zijn organisaties aan het maximum zat. „Echter, er is een andere organisatie waaraan je je geld kan uitgeven. Zou je bereid zijn om de 100K aan een paar socialemedianinja’s te geven? Ik ben er zeker van dat dit goed van pas komt in de cruciale laatste vijf dagen”, schrijft Cummings.

Darren Grimes moet opdraaien voor de trucjes die het grote publiek nooit had mogen zien . Hij kwam aanwaaien als een 23-jarige student mode zonder politieke ervaring.

Later biedt Cummings aan dat Clake geld op een rekening kan storten en dat hij zou zorgen dat het bij BeLeave terechtkwam. Een manager van Vote Leave benaderde vervolgens Darren Grimes, op papier directeur van BeLeave met het verzoek „te bevestigen dat je bereid bent het geld over te maken naar AggregateIQ”. Dat zijn de socialemedianinja’s waar Cummings het over had.

AggregateIQ is gespecialiseerd in campagnevoeren op sociale media. De Kiescommissie ziet dit als bewijs dat Grimes en BeLeave onder controle van Vote Leave stonden. In totaal gaf Vote Leave via de andere organisaties 675.000 pond meer uit dan toegestaan.

Lees ook het interview met Christopher Wylie: Klokkenluider van Cambridge Analytica kon uitzoeken wat hij maar wilde

Speeltje van een miljardair

In maart zei Christopher Wylie, de klokkenluider die openbaarde hoe Cambridge Analytica gebruikmaakte van miljoenen Facebook-profielen, in een interview met NRC dat AggregateIQ en Cambridge Analytica op papier gescheiden bedrijven zijn, maar in de praktijk altijd samenwerken. Wylie beschreef Cambridge Analytica als het speeltje van de Amerikaanse miljardair Robert Mercer en Steve Bannon, de oud-vertrouweling van de Amerikaanse president Donald Trump. De twee bedrijven zouden in de VS louter werk verrichten om de standpunten van de zogenoemde Alt-right-beweging over te brengen.

Wylie gelooft dat de betrokkenheid van de twee bedrijven en de constructie om de bestedingsregels te omzeilen, de doorslag gaven in de Brexit-campagne. Nu is duidelijk dat zowel Vote Leave als Leave.EU goede contacten hadden bij Cambridge Analytica.

De Kiescommissie oordeelt dat deze manier van geld doorsluizen niet mag. BeLeave was door de Kiescommissie niet erkend als officiële campagne-organisatie en mocht als gevolg slechts 10.000 pond uitgeven aan de campagne. Ook is het niet toegestaan dat BeLeave geld overnam van Vote Leave. Verder rekent de Kiescommissie het Grimes aan dat hij het papierwerk niet op orde had.

Grimes doet de boete af als een overdreven tik op de vingers. „Het is ongelooflijk dat de Kiescommissie een boete oplegt als gevolg van een verkeerd aangevinkt vakje op een formulier”, verweerde hij zich in een verklaring.

Labour wil een onderzoek

In het Verenigd Koninkrijk is een debat losgebarsten over de zaak. Oppositiepartij Labour wil een onderzoek. „Dit is een belediging voor onze democratie en dat fundamentele Britse begrip van eerlijk spel”, zei Lagerhuislid Chuka Umunna. Meerdere Lagerhuisleden pleiten ervoor dat alleen een nieuw referendum het vertrouwen in de Britse democratie kan herstellen.

De Kiescommissie heeft de zaak doorverwezen naar de politie om te kijken of er reden is om strafrechtelijke vervolgingen in te stellen. Dominic Cummings, de grote Brexitstrateeg blijft buiten schot. Boris Johnson en Michael Gove, die namens Vote Leave alles beloofden wat er te beloven viel om Britten te overtuigen voor de Brexit te stemmen, hoeven ook niks te vrezen.

De belangrijkste persoon in het politie-onderzoek is Darren Grimes, de directeur van BeLeave. De Brexit-campagne werd op hoog politiek niveau vormgegeven, maar de man die moet opdraaien voor de trucjes die het grote publiek nooit had mogen zien is Darren Grimes. Op het moment van het referendum was hij een vrijwilliger die was komen aanwaaien als een 23-jarige student mode, zonder enige politieke ervaring.

    • Melle Garschagen