Slaapstad Almere is deze zomer een schietstad

Schietpartijen Vijf schietpartijen in korte tijd hebben Almere opgeschrikt. Is dit een voorbode? „’t Hoort erbij hè, in een wereldstad.”

Foto Olivier Middendorp

Waar houdt toeval op toeval te zijn, vraagt Silvia (38) zich af. Twee weken terug was haar zoon van elf op visite bij opa en oma, een paar buurten verderop, klinken er opeens schoten. „Het ging van knal-knal-knal, zei-ie.” Afgelopen week was het weer raak, en wat denk je? Bij zíjn school. „Gelukkig heeft-ie niets. Er zat een engeltje op zijn schouder.”

Vijf schietpartijen in anderhalve maand, daar kijken ze van op in Almere. Drie keer was het raak op industrieterreinen en kantorenparken in en om Almere-Stad. Eén keer lagen de kogelhulzen op straat in de Stedenwijk, een woonwijk op een steenworp afstand van het station. En vorige week dinsdag werd er om drie uur ’s middags geschoten in de Parkwijk, recht tegenover basisschool De Hasselbraam. Doden vielen er niet, vier keer belandde er een slachtoffer in het ziekenhuis.

Schoolfeest

Vooral na die laatste schietpartij zit de schrik er bij buurtbewoners goed in, zegt Silvia, die uit veiligheidsoverwegingen niet met haar achternaam in de krant wil. „Zoals in Amerika, daarop begint het hier te lijken.” Op de school raakte niemand gewond, volgens directeur Wim van den Besten waren alle leerlingen binnen tijdens de schietpartij. Wel kwam het schoolfeest met casinothema die avond te vervallen. Het glimmende vijfdelige pak dat Silvia’s zoon klaar had liggen, kon ongedragen terug de kast in.

PVV-fractievoorzitter Toon van Dijk sprak op Twitter van een „geweldsorgie”. Zijn partij stelde, net als de VVD, raadsvragen en vroeg een spoeddebat aan. „De maat is vol”, zegt Van Dijk in aanloop naar dat debat op zijn kantoor. „Komt dit overwaaien vanuit Amsterdam? Zijn er links naar de ‘mocromaffia’ of een motorbende? Daarop willen wij snel antwoord.”

De VVD heeft dezelfde zorgen. „Is er sprake van een verkapte kleine onderwereldoorlog?” wilde fractieleider Ulysse Ellian in het debat donderdag weten. Almere is niet immuun, zegt Ellian, opgegroeid in Noord-Brabant, later: „Drugscriminaliteit en georganiseerde misdaad zie je niet alleen onder de rivieren.”

Groeipijnen

Zijn dit de groeipijnen van een groeistad? Met 205.000 inwoners – in 2030 zijn dat er naar verwachting 350.000 – is Almere de zevende stad van Nederland. De bevolking groeide sinds de jaren 70 als kool, maar de criminaliteit steeg lange tijd niet mee. In de Misdaadmeter van het Algemeen Dagblad staat de stad op plaats 25. Het aantal misdrijven nam de laatste jaren zelfs voorzichtig af. Kijk maar naar de overvallen en de inbraken, zegt Ellian: die zijn door extra surveilleren en sneller berechten gedaald.

Lees ook: Hoe het vuurwapengeweld in Nederland explodeerde

Maar de jonge stad is niet zo jong meer. Sommige jeugdige boefjes zijn volwassen criminelen geworden, de verstedelijking neemt toe en de bedrijvigheid – altijd een lokkertje voor criminaliteit – is gegroeid. Amsterdam, de nummer één uit de Misdaadmeter, ligt bovendien om de hoek. Afgelopen donderdag vielen daar nog drie slachtoffers bij een schietpartij op een koffiezaak in De Pijp.

Verschuiving

Al in 2009 waarschuwden onderzoekers van de Tilburgse universiteit in een adviesrapport aan het stadsbestuur voor een verschuiving van de criminaliteit. „Naarmate de stad langer bestaat”, stelden de auteurs, „groeien ook de mogelijkheden om meer duurzame criminele netwerken te vormen”, met zwaardere criminaliteit tot gevolg. Hetzelfde rapport noemt „een scenario waarbij Amsterdamse criminelen ‘verhuizen’ naar Almere” als mogelijkheid.

„Had ik maar een maakbare samenleving”, verzuchtte burgemeester Franc Weerwind (D66) in het debat. Het politieonderzoek is nog niet klaar, reageert hij op de raadsvragen, maar er is nog „geen patroon” geconstateerd. Hij pleit voor „maatwerk, niet schieten met hagel”.

Met de beantwoording is PVV-leider Van Dijk niet tevreden. Vooral is hij boos op de PvdA, die de burgemeester vraagt of het geweldsniveau „normaal is voor een groeiende, grote stad als Almere”. De rust en veiligheid – dat is in zijn ogen nu precies waarom mensen uit Amsterdam en andere steden naar Almere „gevlucht” zijn. „De mensen hier gaan de brug over om te werken, die willen thuiskomen in een rustige stad.” Dat beaamt VVD’er Ellian: „Dát is het visitekaartje van Almere: prettig wonen, dicht bij de Randstad, maar zonder die drukte.”

Volgens Van Dijk beseft het gemeentebestuur dat te weinig. Hij noemt als voorbeeld de problemen rond het Festivalplein, een parkeerplaats, randje centrum, waar al jaren openlijk in harddrugs wordt gedeald. „Het verhaal is dat het zo in het zicht blijft, maar volgens ons trekt dat juist áán. En als de stad groeit, groeit de populatie van zo’n plek ook.”

Wereldstad

Nee, voor de reputatie van zijn buurt was de schietpartij eind juni „niet echt bevorderlijk”, zegt bewoner Ed van Benthem, een pezige man in zwart onderhemd, in de Stedenwijk. Maar hij kan er wel om lachen. „’t Hoort erbij hè, in een wereldstad. Dat willen ze hier toch zo graag zijn?”

De buurt is wel wat gewend, zegt tandarts Samira Mahyu in haar praktijk bij het Groningenplein. De schoten vielen hier voor de deur. Half tien was het, de barbecues in de achtertuinen van de buurt rookten nog. „Een achtervolging, zei een patiënt van me. Van bij het station, schietend, zó door de straat.” Dader en doelwit zijn spoorloos verdwenen. Vast Amsterdammers, zegt haar man vanuit zijn kuipstoeltje in de wachtruimte: „Hier is het ons kent ons. We kennen elkaar, wij schieten elkaar niet af.”

Gelukkig blijft het gezellig, zegt Mahyu: „Al zou er elke dag een schietpartij zijn, uit Almere wil ik nooit meer weg.”

    • Rik Rutten